Aspartaam ook in kleine hoeveelheid kankerverwekkend

Symptomen en onderzoek van longkanker

Wat is kleincellige longkanker?

Longkanker kan kleincellig of niet-kleincellig zijn. Ongeveer 20% van de gevallen van longkanker is kleincellig. Deze vorm van kanker kenmerkt zich door hele kleine, kwetsbare cellen die zich bijzonder snel delen. Hierdoor kunnen zij zich razendsnel door het lichaam verspreiden. Vaak is kleincellige longkanker dan ook al uitgezaaid op het moment dat klachten ontstaan. De behandeling van kleincellig longkanker is volkomen anders dan bij niet kleincellige longkanker. In de meeste gevallen zal er niet operatief worden ingegrepen, maar wordt er behandeld door middel van radiotherapie (bestraling) en chemotherapie.

De symptomen

De klachten of symptomen van longkanker worden niet alleen veroorzaakt door de tumor zelf, ook de eventuele uitzaaiingen door het lichaam en hun invloed op de werking van andere organen, kunnen klachten veroorzaken. Klachten die als direct gevolg van de tumor ontstaan, zijn bijvoorbeeld: hoesten, opgeven van bloed bij het slijm, kortademigheid met soms een piepende ademhaling en herhaaldelijk optredende ontstekingen van de luchtwegen. Ook als gevolg van de uitzaaiingen kunnen diverse klachten of symptomen optreden. Door vergrote lymfklieren kan een dichtdrukken van de holle bovenste lichaamsader optreden (vena cava superior syndroom) gekenmerkt door uitgezette aderen in de hals, opgezet gelaat en armen en klachten van hoofdpijn en pijn en stuwing in het hoofd bij het voorover bukken. Heesheid kan een gevolg zijn van het kapot gaan van de zenuw die naar de stemband gaat door druk van vergrote lymfeklieren of door de tumor zelf. Pijn in de borstkas kan optreden door ingroei in de borstwand. Slikklachten kunnen ontstaan door vergrote lymfeklieren die de slokdarm dicht drukken. Omdat deze tumor zich snel uitzaait door het lichaam, kunnen ook klachten elders in het lichaam optreden. Botpijnen zowel in de rug als in de armen of benen berusten op uitzaaiingen in het bot. Hoofdpijn kan berusten op uitzaaiingen in de hersenen. Uitzaaiing in de lever kan pijn geven maar ook verantwoordelijk zijn voor geelzucht. De tumorcellen kunnen ook een soort stoffen afscheiden, of endocriene klieren (klieren die bepaalde stoffen aanmaken of afgeven) beïnvloeden. Hierdoor kan bijvoorbeeld een laag natrium gehalte in het bloed ontstaan en het kalkgehalte in het bloed kan worden verhoogd. Ook kunnen er symptomen optreden die passen bij vervrouwelijking van de man zoals borstontwikkeling en verlies van het mannelijk beharingpatroon.

Onderzoek naar longkanker

Als er een vermoeden bestaat dat iemand mogelijk longkanker heeft, moeten er heel wat onderzoeken plaatsvinden. Met deze onderzoeken wil men erachter komen of er inderdaad sprake van een tumor is, hoe groot deze tumor is en welke behandelingen in aanmerking komen. De arts begint met het afnemen van een anamnese (het stellen van gerichte vragen) om te achterhalen of de symptomen inderdaad in de richting van een kwaadaardige aandoening van de longen wijzen. Ook moet er worden vastgesteld of er nog andere gezondheidsproblemen zijn, met name van het hart en de longen. Er volgt een lichamelijk onderzoek waarbij er op gelet wordt of er vergrote klieren gevoeld kunnen worden, of er een vergrote lever is en of er andere tekenen zijn die kunnen wijzen op uitzaaiingen. Een longfoto wordt gemaakt om te kijken of er afwijkingen zijn, zoals een tumor en vergrote klieren, en vocht tussen de longvliezen. Met behulp van een CT-scan wordt de plaats en de relatie tot de omliggende weefsels van de tumor duidelijker evenals het wel of niet aanwezig zijn van vergrote lymfeklieren. Gelijktijdig worden opnamen gemaakt van de lever en de bijnieren. De bronchoscopie (kijken in de luchtweg met een buigbare slang) maakt het mogelijk materiaal te krijgen voor pathologisch onderzoek.

Na de diagnose

Blijkt er inderdaad sprake te zijn van een kleincellige longkanker dan moet er meer onderzoek volgen. Bij het kleincellige longkanker gaat men er vanuit, gezien de snelle groei en de neiging om zich uit te zaaien door het lichaam, dat er sprake is van een uitgebreide ziekte (extensive disease) tot het tegendeel bewezen is. Gebruikelijk is om naast de CT-scan van de borstkas en bovenbuik een onderzoek naar de toestand van het skelet te doen door middel van een skeletscan (een onderzoek met behulp van een radioactieve stof) en onderzoek te doen of er uitzaaiingen zijn in het centraal zenuwstelsel doormiddel van een CT-scan van de hersenen. Door middel van laboratorium onderzoek worden eventuele uitzaaiingen opgespoord en wordt nagegaan of er afwijkingen zijn wat betreft het zout (natrium) gehalte en kalk (calcium) gehalte. Belangrijk is ook de meting het aantal witte bloedlichaampjes (leukocyten) en bloedplaatjes (thrombocyten) vanwege de mogelijke behandeling met cytostatica.
Welke rol de PET-scan speelt in de diagnostiek van het kleincellig longkanker is op dit moment nog onduidelijk.

De behandeling

Het voorgaande onderzoek is bedoeld om vast te stellen of er sprake is van beperkte (limited disease) of uitgebreide ziekte (extensive disease). Wanneer er sprake is van zeer kleine tumor zonder tekenen van uitzaaiing volgt chirurgische behandeling waarbij de tumor met omringend weefsel wordt verwijderd, gevolgd door behandeling met chemotherapie. Dit laatste gebeurt om eventuele zeer kleine uitzaaiingen, die met de onderzoeken niet zijn te vinden, uit te roeien. Vaak wordt de diagnose kleincellige longkanker pas na de operatie gesteld. Is chirurgische verwijdering van de tumor niet mogelijk, omdat er te veel uitzaaiingen zijn, is volgt behandeling met chemotherapie. Meestal gaat het hierbij om 6 kuren van een combinatie van verschillende celdodende geneesmiddelen. Als de ziekte beperkt is tot de borstkas en er een goede reactie op de chemotherapie is, dan volgt radiotherapie (bestraling) op de tumor en klieren in de borstkas en op het hoofd. Dit laatste is nodig, omdat geneesmiddelen niet goed doordringen in de hersenen en eventueel aanwezige microscopisch kleine uitzaaiingen daar niet worden uitgeroeid.

Borstkanker vaak zelf ontdekt

Meeste tumoren groeien door in omliggend weefsel

Bij borstkanker is sprake van kwaadaardige (maligne) tumoren van de borst. Borstkanker komt met name voor bij vrouwen, maar ook mannen kunnen borstkanker krijgen. Het hier beschreven ziektebeeld en beloop van borstkanker beperkt zich tot vrouwen. Borstkanker is onder te verdelen in twee typen tumoren:

• invasief: tumoren die doorgroeien in het omliggende (steun)weefsel;
• niet-invasief of ‘in-situ’: tumoren die in eerste instantie begrensd blijven tot de klierstructuren van de borst.

In 2003 was 91,3% van de geregistreerde borsttumoren invasief en 8,7% niet-invasief (bron: NKR). 75-80% van de borsttumoren ontstaat in de melkgangen van de borstklier (ductale type). 10-15% van de borsttumoren ontstaat in de melkkliertjes en groeit meestal verspreid door de borst (lobulair type).

Veel vrouwen ontdekken de ziekte zelf

De meeste patiënten ontdekken de ziekte doordat ze een knobbeltje in de borst voelen. Het knobbeltje is dan bijna altijd groter dan 1 centimeter. Andere signalen, minder vaak voorkomend, zijn veranderingen in de grootte of contour van de borst, intrekking van de huid of de tepel, veranderingen van de tepelstand, een gevoel van zwaarte of pijn, uitscheiding van vocht uit de tepel en eczeem van tepel en tepelhof. Begin jaren negentig ontdekte 85% van de patiënten de borsttumor zelf (Zwaveling et al., 1991). Deze gegevens hebben betrekking op de periode die voorafging aan de volledige invoering van het bevolkingsonderzoek op borstkanker. De gefaseerde invoering van het bevolkingsonderzoek ging in 1988 van start en in 1997 waren alle vrouwen van 50 tot en met 69 ten minste eenmaal uitgenodigd voor het onderzoek. Vanaf 1999 worden ook de vrouwen van 70 tot en met 74 jaar uitgenodigd voor het bevolkingsonderzoek.

Tegenwoordig steeds vaker kleine tumoren ontdekt

Door het toegenomen gebruik van gevoelige diagnostische technieken worden tegenwoordig meer kleine tumoren gevonden die nog geen klachten veroorzaken en niet als een knobbeltje voelbaar zijn. Dit is vooral het gevolg van de invoering van het bevolkingsonderzoek op borstkanker. Het bevolkingsonderzoek leidt bovendien tot de opsporing van veel meer niet-invasieve ductale tumoren, die vaak gepaard gaan met minuscule verkalkingen. Deze verkalkingen zijn niet voelbaar, maar op de röntgenfoto van de borst (mammografie) zijn ze wel zichtbaar.

Ziekte bij diagnose meestal beperkt tot de borst of oksellymfeklieren

Al in een vroeg stadium van borstkanker hebben cellen het vermogen zich los te maken van de primaire tumor en zich naar de lymfeklieren in (met name) de oksel te verspreiden. Op het moment van diagnose is de ziekte bij ongeveer 90-95% van de patiënten beperkt tot de borst of de lymfeklieren in de oksel. Ruim de helft van deze groep vrouwen heeft elders in het lichaam toch verborgen, klinisch niet aantoonbare uitzaaiingen (Veronesi, 1990). Blijven deze uitzaaiingen onbehandeld, dan zullen ze op korte of lange termijn, maar meestal binnen drie jaar, zo ver in omvang toenemen dat ze klachten gaan veroorzaken. Vanaf het moment dat uitzaaiingen worden vastgesteld leven de patiënten gemiddeld nog twee jaar. Met name in het laatste levensjaar hebben deze patiënten intensieve palliatieve zorg nodig.

Kool eten vermindert risico op longkanker

Slokdarmkanker, diagnostiek, behandeling en zorggebruikt!

Overmatig alcoholgebruik en roken belangrijke risicofactoren

Vooral in het verleden veranderingen in determinanten

In de periode 1988-1998 zijn er geen belangrijke veranderingen geweest in de mate waarin Nederlanders roken of alcohol gebruiken. Dit geldt voor zowel mannen als vrouwen. Ook bij jongeren lijkt het percentage rokers stabiel te zijn. Dat slokdarmkanker nu vaker voorkomt dan voorheen, heeft waarschijnlijk te maken met de ontwikkelingen in het alcohol- en tabakgebruik sinds de jaren zestig. Sindsdien is namelijk zowel bij mannen als vrouwen het alcoholgebruik sterk toegenomen. Bij vrouwen is ook het aantal rokers in de jaren zestig en zeventig gestegen. Onder mannen nam het aantal rokers in die periode echter sterk af. Door de lange latentietijd van slokdarmkanker zijn de gevolgen van ander gedrag pas relatief laat zichtbaar. Een toename van gastro-oesophageale refluxziekte (zuurbranden) en een toename van het aantal mensen met overgewicht kunnen ook een rol spelen bij de toename van slokdarmkanker.

Toekomstige trend in leefstijl moeilijk te voorspellen

Of mensen in de toekomst minder alcohol gaan drinken en minder gaan roken, hangt onder andere af van het overheidsbeleid. Misschien zullen de accijnsverhogingen en het beperken van de tabaksreclame effect sorteren. Dat zou tegelijkertijd weer teniet kunnen worden gedaan door geïntensiveerde (reclame)campagnes van de tabaks- en alcoholindustrie. Waarschijnlijk zullen deze ontwikkelingen niet direct invloed hebben op het aantal nieuwe patiënten met slokdarmkanker, gezien de lange latentietijd van de ziekte.

Chirurgische behandeling leidt niet vaak tot volledige genezing

Een in opzet op genezing gerichte (curatieve) behandeling van slokdarmkanker is alleen mogelijk als er geen aantoonbare uitzaaiingen op afstand zijn. Tot op heden is operatieve verwijdering van een deel van de slokdarm en het bovenste deel van de maag (inclusief de tumor) in principe de enige behandeling met een kans op lokale genezing. Het spijsverteringskanaal wordt hierbij hersteld door de maag aan te sluiten op het resterende deel van de slokdarm in de hals. Deze grote ingreep gaat gepaard met een ziekenhuissterfte van ongeveer 3-5%. Bovendien krijgt 30-40% van de patiënten al tijdens de ziekenhuisopname complicaties die samenhangen met de operatie, zoals longontsteking en wondinfecties. De 5-jaarsoverleving na deze in opzet curatieve behandeling is slechts circa 25-30%.

Palliatieve behandeling bij patiënten in goede conditie

Als de tumor niet meer lokaal is te verwijderen, dan is de behandeling gericht op het verminderen van de klachten (palliatie), vooral ten aanzien van de passage van voedsel. Bij patiënten in een goede lichamelijke conditie, die geen uitzaaiingen hebben, bestaat de standaardbehandeling uit uitwendige, hoog gedoseerde, langdurende radiotherapie. De meerderheid van de patiënten ervaart verlichting van de klachten, maar toch krijgt 50% opnieuw passageklachten. Uitwendige bestraling in combinatie met inwendige bestraling (intraluminale radiotherapie of brachytherapie genoemd) of chemotherapie wordt op dit moment nog uitsluitend in studieverband toegepast.

Palliatieve behandeling bij patiënten in slechte conditie

Bij patiënten die een slechte conditie of uitzaaiingen hebben, bestaat de palliatieve behandeling uit laaggedoseerde kortdurende radiotherapie, lasertherapie of het inbrengen van een buisje (tube) door het tumorgebied heen zodat voedselpassage mogelijk blijft. Studies naar inwendige radiotherapie wijzen erop dat deze behandeling snel verlichting van klachten geeft. Een bezwaar van de inwendige bestralingstechniek zijn de kosten van de speciale apparatuur. Momenteel loopt er een onderzoek naar de beste behandeling voor patiënten met inoperabele slokdarmkanker. Inwendige radiotherapie wordt hierbij vergeleken met het inbrengen van een tube ter verlichting van de passageklachten. Binnenkort zullen de eerste gegevens beschikbaar komen.

Maligne melanoom, een vorm van huidkanker

Een maligne melanoom is de meest agressieve vorm van huidkanker, welke bestaat uit melanomacellen. Dit zijn cellen die moeten beschouwd worden als de kwaadaardige vorm van normale pigmentcellen (melanocyten) in de opperhuid. Het ontstaat dan ook meestal op een plek waar al een moedervlek zat maar het kan ook op een gave huid ontstaan. Normale pigmentcellen zijn beweeglijke cellen die ontstaan in het ruggemerg en verhuizen naar de onderste laag van de opperhuid. Ook kwaadaardige melanoomcellen bezitten de mogelijkheid om op stap te gaan. Ze worden niet door ons lichaam herkend als vreemd en kunnen zo vrij snel uitzaaien langs de lymfevaten of langs de bloedbaan naar longen, lever en hersenen. Normale lichaamscellen hebben een soort ingebouwde tijdbom die ervoor zorgt dat de cel na verloop van tijd doodgaat en kan vervangen worden door nieuwe, jonge cellen. Dit mechanisme heet apoptosis. Bij veel kankercellen is aangetoond dat zij geen dergelijk mechanisme hebben omdat het p53 gen dat die apoptosis op gang brengt bij kankercellen defect is, zodat ze dus eindeloos kunnen doorgaan met zich te vermenigvuldigen. Als een melanoom zich nog op het oppervlak van de huid bevindt is het vrij goed te genezen. Een melanoom wat al dieper in de huid is gegroeid en zich naar de nabij gelegen lymfen en bloedvaten heeft uitgezaaid, vormt een levensbedreigende aandoening. Over het algemeen komt melanoom iets frequenter voor bij vrouwen dan bij mannen. Bij vrouwen is de lokatie meestal op de benen, terwijl bij mannen het vaker op de romp voorkomt. Omdat blijkt dat mannen vaker in een later stadium naar de dokter gaan, is daardoor de overleving bij mannen doorgaans minder goed dan bij vrouwen. In vergelijking met andere kankers komt melanoom meer voor bij jonge mensen en op middelbare leeftijd.

Er zijn totaal wel 11 soorten melanoom bekend. Dit zijn de 4 belangrijkste:

Lentigo Maligna Melanoma

• Langzame groei. Komt vooral in het gezicht en de hals voor bij vrouwen en op oudere leeftijd(+/- 70).
• Ongeveer 15 % van alle melanomen is het Lentigo Maligna Melanoma.

Superficial Spreading Melanoma

• Komt evenveel voor bij mannen als bij vrouwen.
• De lokatie bij mannen is vooral op de rug en bij vrouwen op de benen.
• 70 % van alle melanomen zijn van dit type.
• Komt vooral voor rond het 50e levensjaar. De groei voornamelijk in horizontale richting.
• Een speciaal sub-type is het melanoom van de slijmvliezen. Dit type evolueert als het SSM en komt vooral voor bij negroïde en aziatische mensen. Het melanoom is te vinden in de mucosa (slijmvlies) van de neus, slokdarm, trachea (luchtpijp), tractus digestivus (spijsverteringskanaal) en vagina.

Acral Lentiginous Melanoma

• Komt vooral voor op de handpalmen, voetzolen en op de uiteinden van de vingers.
• De groei richting is zowel horizontaal als verticaal.
• 5% van alle melanomen zijn van dit type.

Nodular Melanoma

• De meest gevaarlijke melanoom.
• Bijna altijd een verticale groeirichting.
• Na een tijd kan het melanoom gaan zweren en uiteindelijk bloeden.
• Ongeveer 12 % van alle melanomen zijn van dit type.

Verder is er nog het a-melanotische melanoom. Dit is een uiterst zeldzame en pigmentloze variant van bovenstaande melanomen.

Dikkedarm- en endeldarmkanker samengevat!

Darmkanker een van meest voorkomende vormen van kanker

Darmkanker (dikkedarm- en/of endeldarmkanker) is één van de meest voorkomende vormen van kanker in Nederland. Na borstkanker is het de belangrijkste vorm van kanker bij vrouwen, en na prostaat- en longkanker de belangrijkste kanker bij mannen. In 2003 werden 9.898 nieuwe gevallen van darmkanker gediagnosticeerd (5.157 mannen en 4.741 vrouwen). Op 1 januari 2002 werd het totaal aantal patiënten met darmkanker geschat op ongeveer 39.000. In 2004 stierven 1.694 mannen en 1.772 vrouwen ten gevolge van dikkedarmkanker. In datzelfde jaar overleden 566 mannen en 397 vrouwen ten gevolge van endeldarmkanker. Het aantal nieuwe gevallen per jaar is hoog in vergelijking met andere Europese landen. De sterfte als gevolg van darmkanker in Nederland ligt daarentegen op het niveau van het Europees gemiddelde. De overleving is relatief gunstig in vergelijking met de rest van Europa.

Aantal mensen met darmkanker neemt licht toe

Het aantal mensen met darmkanker neemt licht toe. Dit is zowel het gevolg van een stijging van het aantal nieuwe gevallen van darmkanker als van een daling van de sterfte door met name endeldarmkanker. Het aantal nieuwe gevallen van darmkanker is tussen 1990 en 2003 licht gestegen. Bij mannen meer dan bij vrouwen. De sterfte aan dikkedarmkanker is bij mannen over de periode 1980-2004 vrijwel onveranderd en bij vrouwen licht gedaald. De sterfte aan endeldarmkanker is in de periode 1980-2004 bij zowel mannen als vrouwen met ongeveer 40% gedaald. De gedaalde sterfte wijst op een lichte verbetering van de overleving van patiënten met darmkanker.

Voeding en leefstijl spelen een rol bij het ontstaan van darmkanker

Door vergrijzing sterke toename darmkanker verwacht

Na blootstelling aan risicofactoren kan het lange tijd duren voordat de ziekte zich openbaart. Verbeteringen in leefstijl zullen daardoor pas na tientallen jaren het voorkomen van darmkanker beïnvloeden. De verwachting is dat het jaarlijks aantal nieuwe gevallen de komende jaren niet veel zal stijgen, mede gezien de ontwikkelingen in andere Europese landen en de trend in het aantal nieuwe gevallen in Nederland. Omdat het vóórkomen van endeldarm- en dikkedarmkanker toeneemt met de leeftijd, zal vergrijzing en groei van de bevolking een groot effect hebben op het voorkomen in de toekomst: op grond van alleen demografische ontwikkelingen, is de verwachting dat het absoluut aantal nieuwe patiënten met darmkanker in de periode 2005-2025 zal toenemen met circa 42%.

Borstkanker, wat weten we erover!

Ontstaan borstkanker en oestrogeen

Borstkanker ontstaat door een hormonale disbalans in de borst. Bij te dikke vrouwen, maar bijvoorbeeld ook bij vrouwen die hun borsten niet gebruiken voor borstvoeding, is de kans daarop groter. Het hormoon oestrogeen, dat normaal de ontwikkeling van de borst stimuleert, is bij hen overactief, waardoor er kankercellen kunnen ontstaan. Als die zich ongecontroleerd gaan vermenigvuldigen vormt zich een tumor in de borstklier (een mammacarcinoom). Het gezwel is eerst klein, maar wordt in de loop der tijd groter. Zelfonderzoek (borstzelfonderzoek KWF) is cruciaal in het vroegtijdig ontdekken van borstkanker. Hoe sneller de vrouw zelf een knobbeltje ontdekt, hoe groter de kans is op een succesvolle behandeling. Vrouwen tussen de 49 en 75 jaar krijgen automatisch eens in de twee jaar een oproep voor een borstonderzoek. Als de huisarts iets vermoedt zal hij/zij je doorverwijzen naar een specialist, die een mammogram (röntgenfoto van de borst) zal maken met aanvullend een microscopisch onderzoek van een biopsie (stukje weefsel). Als blijkt dat het een kwaadaardig gezwel betreft zal het operatief worden verwijderd. Ook hormoon- of chemotherapie behoren tot de mogelijkheden.

Maar liefst 1 op de 9 vrouwen wordt door borstkanker getroffen. Naar schatting zijn er ruim 100.000 vrouwen in Nederland die met borstkanker te maken hebben gehad. Jaarlijks overlijden ruim 3400 vrouwen aan de ziekte. Borstkanker is daarmee de kanker met het grootste aantal dodelijke vrouwelijke slachtoffers. Borstkanker komt ook bij mannen voor, maar veel minder vaak. Jaarlijks krijgen in ons land ongeveer 65 mannen borstkanker. Dat kan met een erfelijke aanleg te maken hebben.

Pink Ribbon

Sinds twee jaar doet Nederland mee door de maand oktober als Breast Cancer Awareness uit te roepen. Dit fenomeen is overkomen waaien uit Amerika, waar het al tien jaar geleden werd geïntroduceerd. Bij een medewerkster van cosmeticafabrikant Estée Lauder werd borstkanker geconstateerd. Daarop richtte zij de Pink Ribbon beweging op, die inmiddels wereldwijd bekendheid heeft. De organisatie wil door middel van roze lintjes, informatie en activiteiten aandacht geven aan borstkanker, met als doel voorlichting, bewustwording en het stimuleren van onderzoek. Hoewel de overlevingskans in de eerste vijf jaar tachtig procent is, valt er nog heel wat te verbeteren als het gaat om de bestrijding van borstkanker. Volgens Stichting Pink Ribbon moet er nog veel meer voorlichting voorhanden zijn, net als de zorg. De organisatie strijdt ook voor zogenaamde 'mammapoli's'. Nu heeft nog maar tien procent van de ziekenhuizen dergelijke poliklinieken speciaal voor vrouwen, die vermoedelijk borstkanker hebben.

KWF Kankerbestrijding

Jaarlijks krijgen volgens KWF Kankerbestrijding ruim elfduizend vrouwen borstkanker. De meeste vrouwen (een kleine drieduizend) zijn tussen de vijftig en 59 jaar oud, maar in de leeftijdscategorie van dertig tot veertig jaar krijgt ook nog altijd een kleine achthonderd vrouwen borstkanker.

Factoren die longkanker kunnen beïnvloeden!

Gebruik tabak veruit de belangrijkste determinant van longkanker

Tabaksrook bevat groot aantal kankerverwekkende stoffen

Sterke dosis-responsrelatie tussen roken en longkanker

• De kans op longkanker neemt toe met het aantal gerookte sigaretten. Rokers van 1-14 sigaretten per dag hebben een vijf maal hoger risico om aan longkanker te overlijden dan niet-rokers. Voor rokers van 20 of meer sigaretten per dag is dit risico 10-25 maal groter.
• Het aantal jaren dat men rookt is van invloed. Matige rokers (10 tot 25 sigaretten per dag) hebben na 40 jaar roken een 2,5 maal hoger risico op longkanker. Bij zware rokers (meer dan 25 sigaretten per dag) is dit na 30 jaar roken het geval.
• De leeftijd waarop men met roken begint is bepalend voor het risico op longkanker. Rokers die op 15-jarige leeftijd zijn begonnen, hebben na 50 jaar roken een 100 maal verhoogd risico op longkanker ten opzichte van niet-rokers. Voor rokers die op latere leeftijd zijn begonnen is het risico na 50 jaar roken met een factor 10 verhoogd ten opzichte van niet-rokers.

Passief roken verhoogt kans op longkanker met 20%

Asbest meest risicovolle stof uit de arbeidsomgeving

Inademing van radongas kan leiden tot longkanker

Rol voedingsfactoren nog onduidelijk

Chemotherapie...en verder

Hoe werkt chemotherapie?

Bijwerkingen

Ethische problemen bij chemotherapie

Chemotherapie kan bij bepaalde vormen van kanker effectief werkzaam zijn. Maar helaas is bij veel vormen van kanker de kans dat de behandeling aanslaat vrij klein. Als er zicht is op redelijke overleving dan kun je de last van een behandeling nog als een verbetering zien. Maar soms wegen de nadelen van chemotherapie niet of nauwelijks op tegen de te verwachten voordelen. Natuurlijk is het verloop van de ziekte nooit helemaal te voorspellen. Maar een kritische houding ten opzichte van chemotherapie is wel gerechtvaardigd. Belangrijk is dat een patiënt zelf goed nadenkt of hij chemotherapie wel wil ondergaan. Daarbij kunnen expliciete vragen aan de behandelend arts een richtlijn zijn: Hoeveel meer overlevingstijd heb ik statistisch gezien door de therapie? Hoe groot is de kans dat de chemokuur aanslaat? Wat zijn de bijwerkingen die ik kan verwachten? Welk effect heeft de behandeling op de kwaliteit van leven? Zou u in mijn geval kiezen voor dezelfde therapie? Wat kan ik doen als ik geen chemokuur wil ondergaan?

Aanvullende behandeling en ondersteuning bij chemotherapie

Wie chemotherapie ondergaat kan op diverse manieren proberen de bijwerkingen te beperken. We laten hier vijf methoden aan bod komen waarmee op een natuurlijke manier het herstelproces van het lichaam ondersteund kan worden.

1. Ontgiften

2. Voeding

3. Voedingssupplementen

Goede voeding alleen is vaak niet genoeg. Om er zeker van te zijn dat men alle benodigde voedingsstoffen binnen krijgt is het - zeker bij ziekte - verstandig te zorgen voor extra vitamines en mineralen, ofwel: voedingssupplementen. Van Melatonine, vitamine E, Selenium en Vitamine C is er bewijs dat zij de bijwerkingen van chemotherapie kunnen verminderen, zonder iets af te doen aan de werking van de chemotherapie. In een aantal gevallen wordt het resultaat van de chemotherapie er zelfs door verbeterd. Bèta-Caroteen vermindert de kans op infecties bij een aantal vormen van chemotherapie.

De rol van antioxidanten
Vitamines en mineralen staan zeer in de belangstelling bij de strijd tegen kanker. Ze zijn in het lichaam namelijk werkzaam als 'antioxidant'. Dat betekent dat ze bescherming bieden tegen schadelijke zuurstofverbindingen, de vrije radicalen genoemd. Vrije radicalen vormen de oorzaak van veel ziektes, waaronder kanker.

4. Niet-toxische anti-tumormiddelen

5. Psycho-sociale steun

Indeling, oorzaken en prognose van longkanker

Longkanker op verschillende manieren in te delen

Longkanker is een kwaadaardige (maligne) tumor die uitgaat van het longweefsel. Bij longkanker zijn verschillende typen te onderscheiden, waarbij een globale indeling is te maken in kleincellige tumoren en niet-kleincellige tumoren.

Histologische indeling

Longtumoren kunnen histologisch globaal onderverdeeld worden in niet-kleincellige tumoren (Non-Small Cell Lung Carcinoma: NSCLC) en kleincellige tumoren (Small Cell Lung Carcinoma: SCLC). Niet-kleincellige tumoren zijn onderverdeeld in het plaveiselcelcarcinoom, het adenocarcinoom en het grootcellig ongedifferentieerd carcinoom. De resterende niet-kleincellige tumoren zijn niet nader in te delen. Bij mannen treedt relatief vaker het plaveiselcelcarcinoom op, bij vrouwen vaker het adenocarcinoom (zie tabel 2). Het plaveiselcelcarcinoom en kleincellige longtumoren hebben de sterkste relatie met roken. Het grootste deel van de longtumoren is centraal gelegen in de grote vertakkingen (de bronchi) van de luchtpijp. Adenocarcinomen en grootcellig ongedifferentieerde carcinomen ontstaan veelal in de periferie van de long.

Indeling in ziektestadia

De Tumour-Nodes-Metastases (TNM) classificatie beschrijft de anatomische uitbreiding van longkanker op een bepaald moment van het ziekteproces. De indeling volgens deze classificatie is gebaseerd op de aanwezigheid van lymfeklieruitzaaiingen en uitzaaiingen (metastasen) op afstand (in een ander deel van het lichaam). In het algemeen is de behandeling van patiënten met een lokaal beperkt (‘localized’ en 'limited') stadium in principe gericht op genezing (operatie eventueel in combinatie met andere therapieën) en die van alle andere patiënten op palliatie. De gegevens van de kankerregistratie in de IKA-regio (Noord-Holland en Flevoland) bieden inzicht in de trends in stadiumverdeling bij diagnose van longtumoren (bron: NKR). Van de patiënten met NSCLC heeft meer dan 60% bij diagnose al uitzaaiingen in de regionale lymfeklieren of op afstand. Van de patiënten met SCLC is meer dan 50% in een extensief stadium.

Longtumoren veroorzaken diverse luchtwegklachten

De symptomen van longkanker zijn afhankelijk van de ligging en de uitgebreidheid van de tumor. Centraal in de long gelegen tumoren geven eerder klachten dan perifere tumoren. Laatstgenoemde tumoren kunnen hierdoor lange tijd onopgemerkt blijven, en kunnen soms bij toeval op een röntgenfoto worden ontdekt. Klachten worden in eerste instantie veroorzaakt door de tumor zelf en vervolgens door de uitzaaiingen. De eerste verschijnselen zijn een verandering van hoestpatroon (hardnekkige prikkelhoest), opgeven van (bloederig) slijm, kortademigheid gepaard gaande met een fluitend geluid (‘wheezing’), (terugkerende) longontsteking en zeurende pijn in de borst.

Behalve luchtwegklachten ook algemene malaise

Vaak treedt bij longkanker een verslechtering op van de algehele conditie, die tot uitdrukking komt in gebrek aan eetlust, gewichtsverlies en onverklaarbare moeheid. Ook worden regelmatig (in 10 tot 50% van de gevallen) bijzondere verschijnselen beschreven, zoals trommelstokvingers en gewrichtsklachten. Door de tumor geproduceerde stoffen veroorzaken deze verschijnselen.

Bij diagnose vaak al uitzaaiingen in lymfeklieren

De meeste patiënten met longkanker hebben bij diagnose al uitzaaiingen (metastasen) in de lymfeklieren. Ook de lymfeklieren in de ruimte tussen beide longen zijn vaak aangedaan. In dit geval is de tumor vaak niet meer te genezen. De meest voorkomende symptomen van lymfeklieruitzaaiingen zijn heesheid, slikstoornissen en het dichtdrukken van de centrale ader. Dit laatste leidt tot stuwing van het bovenlichaam, wat gepaard gaat met vorming van een uitgebreid net van alternatieve bloedafvoerende vaten op borst en bovenbuik (Vena Cava Superior syndroom). De tumor kan ook via de bloedbaan naar allerlei organen uitzaaien. Vooral het kleincellig longcarcinoom is in 50 tot 80% van de gevallen ten tijde van het eerste onderzoek al buiten de borstkas uitgezaaid (Van Zandwijk et al., 1999). Het meest frequent zijn uitzaaiingen in botten en hersenen. Deze kunnen leiden tot botpijn en spontane botbreuken, hoofdpijn en neurologische stoornissen.

Minder dan 25 procent longkanker operabel

Slechts een beperkt percentage (< 25%) van de patiënten met longkanker komt in aanmerking voor een operatie. Bij ongeveer de helft van deze patiënten komt de ziekte na een operatie terug.

Prognose van longkanker nauwelijks verbeterd

De prognose van longkanker is in de periode 1972-2003 nauwelijks verbeterd. Voor patiënten met SCLC lijkt de overleving wel iets verbeterd sinds de introductie van chemotherapie (Janssen-Heijnen & Coebergh, 2001; IKZ, 2005). Voor de gehele patiëntengroep met NSCLC is de prognose niet veranderd. Wel blijkt uit vergelijking van de IKA-gegevens voor de periode 1989-1991 met de periode 1999-2001 dat de relatieve 3-jaarsoverleving is toegenomen voor de patiënten bij wie NSCLC in een vroeg stadium is vastgesteld (Visser & Leeuwen, 2005). Verder is op basis van gegevens van de IKZ-registratie een klein verschil gevonden tussen plaveiselcelcarcinoom en adenocarcinoom. De relatieve 1- en 5-jaarsoverleving zijn hierbij voor plaveiselcarcinoom licht gestegen en juist licht gedaald voor adenocarcinoom (Janssen-Heijnen et al., 1998).

Bestraling...en verder?

Hoe werkt radiotherapie?

Wanneer wordt het gebruikt?

Nadelen blijven

Bijwerkingen

Ethische problemen

Wat te doen om de bijwerkingen te verminderen?

Veel drinken

Gezond eten

Vitamines en mineralen

Multivitamine

Vitamine A

Betacaroteen

Vitamine C

Vitamine E

Selenium

Melatonine

Lijnzaad en borstkanker

Het NCI (National Cancer Institute) ziet lijnzaad als een ‘designers food’. Dit is voeding met is een voeding met zoveel kankerbestrijdende kwaliteiten dat ze bijna een op maat gesneden medicijn is. Volgens Dr. Bob Arnot bevat lijnzaad een zeldzame combinatie van omega 3-vetzuren en zwakke oestrogen, of plantenoestrogenen die een tegengewicht vormen voor “sterke oestrogenen”.

In de kankerbehandeling en -preventie worden sterke middelen gebruikt met een soortgelijke werking, nl. het blokkeren van de oestrogeenreceptor, maar alle hebben zware nevenverschijnselen. Gelukkig zijn er voedingsmiddelen die een quasi gelijkaardige functie vervullen. Volgens Dr. Arnot zouden de voedingsmiddelen die het dichtst bij deze werking gesitueerd zijn, soja en lijnzaad zijn. In zijn boek “The Breast Cancer Diet” gaat hij in de diepte op de voeding en de aanvulling, waaronder hij ook lijnzaad rekent, om borstkanker te voorkomen.

Dr. Lilian Thompson (Universiteit Toronto), adviseert aan alle vrouwen lijnzaad, wanneer borstkanker geconstateerd wordt. Zij stelt een vermindering in de grootte van de tumor vast tussen de tijd van de diagnose en de tijd van de operate, bij vrouwen die lijnzaad aten. Lijnzaad kan best droog gemalen worden en bij een fruit- of groentenmaaltijd gegeten worden. Het malen gebeurt best in kleine porties, vlak voor het gebruik.

Baarmoederhalskanker zorgt voor bijna 200 overlijdens per jaar

Etiologie en risicofactoren

Epidemiologie

Opsporing

Symptomen

Diagnose

Behandeling

Kansen op genezing

Onderzoeksvorderingen bij het op punt stellen van een vaccin

De huid en de zon

Zonnebaden: wat je moet weten !

De meeste mensen vinden het aangenaam en ontspannend om te zonnen. Bovendien stimuleert het zonlicht de aanmaak van vitamine D3 dat essentieel is voor de aanmaak van botweefsel waardoor de kansen op breuken verkleind worden. Toch moeten we ons echter ook bewust zijn van de mogelijke gevaren van te langdurige blootstelling aan het zonlicht. De huid haar voornaamste taak is ons te beschermen tegen schadelijke invloeden van buiten. De UV-stralen van de zon brengen een aantal processen op gang zoals:

• Het aanmaken van melanine
• Het dikker worden van de huid
• Uitdroging
• Het doen ontstaan van vrije radicalen die huidveroudering versnellen

Een niet beschermde huid kan gemakkelijk verbranden met huidbeschadiging en mogelijk op termijn zelfs melanomen tot gevolg. De huid is echter een zeer intelligent orgaan dat een eigen verdedigingsmechanisme tegen de zon heeft: het bruin worden (de aanmaak van melanine) beschermt de huidcellen tegen UV-straling. Melaninekorrels worden gevormd in de melanocyten die een 'parasol' vormen boven de huidcellen en zo de celkernen tegen verbranding afschermen. In elke celkern bevindt zich immers DNA of erfelijk materiaal waarin alle informatie opgeslagen ligt hoe een bepaalde cel moet functioneren. Onder invloed van UV-licht kan de DNA-structuur veranderen en verkeerde instructies naar de huidcellen zenden. Gelukkig heeft het wel een ingebouwd immuunsysteem om deze fouten te herstellen en onherstelbaar beschadigde cellen te herkennen en op te ruimen. Maar hoe meer dit systeem belast wordt, hoe groter de kans is dat ook de herstelling fout gaat.

Geen of nauwelijks pigment

Er bestaat bruin-rood, bruin-geel en bruin-zwart melanine waarbij het laatste een hogere effectieve bescherming geeft. De samenstelling van het melanine bepaalt het fototype en huidskeurtype. Mensen met veel bruin-rood melanine hebben extra hulp van buitenaf nodig ter bescherming tegen zonnebrand. Als je van nature een zeer lichte huid hebt of te maken hebt met een aandoening waarbij het pigment uit de huid verdwijnt (vitiligo) dan kun je het best een voldoende hoge bescherming gebruiken. Ouderdomsvlekken en een zwangerschapsmasker (melasma) verdienen eveneens een extra bescherming.

Let op: verbranden is niet steeds zichtbaar

Het rood worden is een zichtbaar teken van verbranden. Een onzichtbaar teken is: het gevoel van een zeer warme , prikkelende huid. Vooral mensen met een donkere teint hebben hier mee te maken. Ze verbranden niet zichtbaar maar de UV-straling zal ook bij hen irritaties veroorzaken. Ons bruiningssysteem kan slechts optimaal werken als het regelmatig en correct getraind wordt. De verzorgende zonneproducten van Institut Eshtéderm bevatten naast een aan de situatie aangepaste mix van filters en vrije radicalen vangers ook alle bouwstenen die nodig zijn voor de aanmaak van melanine. Zo leert uw huid opnieuw op een natuurlijke manier voor haar eigen bescherming te zorgen.

Hoe bepaal je hoe lang je in de zon kan zitten zonder te verbranden ? 

Hiervoor moet je een klein rekensommetje maken waarvoor je de UV-index en je eigen zonnekrachtgetal nodig hebt. Elk huidskleurtype correspondeert met een eigen zonnekrachtgetal.

• Type I: zonnekrachtgetal 60
• Type II: 100
• Type III: 200
• Type IV: 300
• Type V: 400
• Type VI: 500

De UV-index vind je dagelijks op de website van het KMI maar ook het weerbericht op radio en TV vermelden dit. Het cijfer varieert doorgaans van 1 tot 10.

• UV-index 1 - 2: vrijwel geen
• UV-index 3 - 4: zwak
• UV-index 5 - 6: matig
• UV-index 7 - 8: hoog
• UV-index 9 - 10: zeer hoog

Voorbeeld
Je behoort tot Type II dus uw zonnekrachtgetal is 100. Het KMI geeft een IV-index van 5 door. Dit wil zeggen dat je deze dag 20 minuten in de zon kan zitten zonder te verbranden. Door een juist zonnenproduct te gebruiken, kan dit dan weer verlengd worden. Let op: Een beschermend zonneproduct vermindert wel de risico's maar is geen vrijkaart om de duur van het zonnen te verlengen. Herhaald insmeren blijft dus noodzakelijk !

Maagkanker, de feiten!

Symptomen van maagkanker

De diagnose maagkanker wordt vaak pas in een vrij laat stadium gesteld. Patiënten hebben in de beginfase van de ziekte vrijwel geen of aspecifieke klachten waarvoor niet snel medische hulp wordt gezocht. Deze klachten kunnen zijn: een vol gevoel in de maag, een gevoel van verzadiging, vermindering van eetlust (anorexie), misselijkheid en braken, algehele malaise en voedselpassageklachten. Soortgelijke klachten zijn er vaak ook bij goedaardige aandoeningen van de maag, zoals een maagzweer. Soms is een laag gehalte van rode bloedcellen een eerste teken van maagkanker.

Late complicaties en uitzaaiingen

Late complicaties van de tumor zijn verstoppingen/obstructie van de maag, bloedingen en doorbraak/perforatie van de maagwand. Bij een op de drie patiënten is sprake van anorexie en vermoeidheid, die tot een beperking in de dagelijkse activiteiten kunnen leiden. Uitzaaiing (metastasering) van maagkanker gebeurt meestal via het lymfesysteem. Ongeveer 60% van alle geopereerde maagtumoren is bij het stellen van de diagnose al uitgezaaid naar de lymfeklieren. Maagkanker kan ook uitzaaiingen geven naar o.a. de lever en het buikvlies. Patiënten met maagkanker in een vergevorderd stadium hebben vaak vergrote, voelbare lymfeklieren in de hals, een bolle buik door aantasting van het buikvlies, een vergrote lever en/of tekenen van geelzucht. Bij laat ontdekte maagkanker met uitzaaiingen is de prognose slecht.

Drie histologische typen adenocarcinomen

95% van alle tumoren in de maag ontstaat primair uit de bekledende cellaag van de maag en is opgebouwd uit cellen met een kliervormige bouw (adenocarcinomen). Er zijn verschillende classificatie systemen voor de indeling van maagkanker. Adenocarcinomen kunnen volgens Laurén worden onderverdeeld in drie histologische typen:

• Het intestinale type;
• Het diffuse type;
• Het gemengde type

Het intestinale type vormt klierbuisvormige structuren die lijken op het slijmvlies van de dikke darm. Bij het diffuse type hebben de cellen geen duidelijke onderlinge samenhang en verspreiden zich overal in de maagwand. Het gemengde type bezit kenmerken van beide typen. Ongeveer 5% van de maagtumoren is niet-klierbuisvormend, maar gaat van ander weefsel uit, met name van lymfeklierweefsel (lymfomen) en glad spierweefsel (leiomyomen of -sarcomen). Zelden is er sprake van een uitzaaiing van een ander primair elders gelokaliseerd carcinoom, zoals het lobulair type borstkanker.

Prognose maagkanker afhankelijk van stadium en lokalisatie

De prognose van maagkanker wordt sterk bepaald door de stadiumindeling en de lokalisatie. Van patiënten met stadium 1 is na 5 jaar nog ongeveer 90% in leven, van patiënten met stadium 2 ongeveer 62%, van patiënten met stadium 3 ongeveer 20% en van patiënten met stadium 4 ongeveer 2%. Ook van belang is het histologisch type en of de patiënt nog in aanmerking komt voor een operatie. Het diffuse type heeft over het algemeen een ongunstigere prognose. Vaak geldt dat hoe later de diagnose wordt gesteld, des te korter de overleving is.

Vijfjaars-overleving varieert van 5 tot 40%

Patiënten met kanker van het overgangsgebied naar de dunne darm (pylorus) blijken het langst te overleven (na 5 jaar nog bijna 40% in leven), terwijl de kortste overleving wordt gezien bij patiënten met kanker van het overgangsgebied naar de slokdarm (cardia; na 5 jaar nog minder dan 5% in leven).

Wat is de kwaliteit van leven bij maagkanker?

Vitaliteit neemt af

Bij maagkanker zijn in het begin van de ziekte de klachten relatief vaag: een opgeblazen gevoel in de maag, gevoel van verzadiging en vermindering van de eetlust. In een latere fase kunnen verstoppingen of bloedingen ontstaan of kan zelfs een doorbraak van de maagwand optreden. De lichamelijke klachten verergeren bij uitzaaiingen. Patiënten voelen zich vaak minder vitaal en beperkt in de dagelijkse bezigheden.

Geen zelfgerapporteerde gegevens over kwaliteit van leven

Systematisch literatuuronderzoek, uitgevoerd ten behoeve van het Nationaal Kompas Volksgezondheid, leverde geen zelfgerapporteerde gegevens op over de kwaliteit van leven van mensen met maagkanker. Daarbij moet wel worden opgemerkt dat het onderzoek beperkt van aard was: zo werden alleen Nederlandse studies bestudeerd in de periode 1990-2000.

Kwaliteit van leven bij kanker in het algemeen

Longkanker kan je voorkomen, maar hoe?

Stoppen met roken

Longkanker komt in 90% van de gevallen door roken. Als u longkanker heeft of u heeft gerookt, dan is dit vervelend om te horen. U heeft nu eenmaal gerookt, en u kunt het niet meer ongedaan maken. Wat u nog wel kunt doen, is mensen in uw omgeving stimuleren om te stoppen met roken. U weet nu wat de gevolgen kunnen zijn, en u bent de aangewezen persoon om dat aan uw partner, kinderen, familie, vrienden en collegae over te brengen.

Als u geen longkanker heeft, bedenkt u zich dan dit:

• Eén op de vier rokers, overlijdt vroegtijdig (tussen het 35e en 69e levensjaar) aan de gevolgen van roken. Dit is hetzelfde als een pistool tegen uw hoofd zetten waarvan één van de vier kamers geladen is.
• Per jaar komen er ruim 9000 nieuwe gevallen van longkanker bij, en overlijden bijna 9000 personen aan longkanker. Ter vergelijking: het aantal verkeersslachtoffers per jaar bedraagt ruim 1000.
• Stoffen in tabaksrook tasten een gen aan dat het lichaam beschermt tegen kanker. Op die manier veroorzaakt roken kanker.
• Roken is nu nog gevaarlijker dan vroeger. Light sigaretten doen mensen meer roken en dieper inademen. De hoeveelheid ingeademde kankerverwekkende stoffen is dus groter.
• Het is heel moeilijk om te stoppen met roken. Roken is een echte verslaving, en het is begrijpelijk als u er niet mee op kunt houden. Alle stoere verhalen ten spijt, lukt het maar drie van de 100 mensen om zonder hulp te stoppen met roken.

Wilt u stoppen met roken, maar lukt het niet, zoek dan hulp. Tegenwoordig is er gelukkig veel meer hulp beschikbaar bij het stoppen met roken.

Reageren op symptomen

Mensen met longkanker hebben meestal heel lang weinig opvallende klachten. Bovendien worden de klachten vaak in eerste instantie gezien als passend bij de leeftijd, zoals meer hoesten, kortademig worden en vermageren. Daardoor gaat men vaak pas (te) laat naar de dokter en wordt de diagnose longkanker (te) laat gesteld. Toch zijn er wel symptomen die kunnen wijzen op longkanker. Heeft u een aantal van deze symptomen, en heeft u veel en/of lang gerookt, laat u uw longen dan nakijken door de huisarts. Dit soort klachten kan uiteraard ook een hele andere oorzaak hebben. U kunt beter het zekere voor het onzekere nemen. Als het longkanker blijkt te zijn dan geldt: hoe eerder het wordt ontdekt, des te groter is de kans dat het goed te behandelen is.

Mogelijke klachten (zonder uitputtend te zijn):

• Veranderd hoestpatroon
• Hardnekkige prikkelhoest
• Bloed in het opgehoeste slijm
• Heesheid
• Piepende ademhaling
• Meer slijmvorming in de longen
• Zeurende pijn in de borst
• Slechter wordende conditie
• Gebrek aan eetlust
• Vermoeidheid
• Terugkerende luchtweginfecties
• Koorts zonder duidelijke aanleiding
• Toenemende kortademigheid
• Vermagering

Bevolkingsonderzoek

Als longkanker zoveel doden per jaar op zijn geweten heeft, waarom dan geen bevolkingsonderzoek, net zoals bij borstkanker? De reden dat dat niet gebeurt is eenvoudig. Tot nu toe zijn er nog geen methoden ontdekt die zo effectief zijn in het opsporen van longkanker in een zo vroeg stadium, dat er ook daadwerkelijk minder mensen aan doodgaan. Er zijn nu wel methoden die dit in de toekomst misschien mogelijk maken, en daar wordt nu onderzoek naar gedaan. Als je ervoor wil zorgen dat er minder mensen overlijden aan longkanker, dan moet je longkanker in een vroeg stadium opsporen. Het aantal mensen dat nog vijf jaar overleeft na de diagnose longkanker is 50% zolang de longkanker nog ‘lokaal’ is, niet uitgezaaid. Is de longkanker echter wel uitgezaaid, dan is het aantal mensen dat vijf jaar overleeft slechts tussen de 2 en de 20%, afhankelijk van waar de uitzaaiingen zijn. Helaas wordt maar ongeveer 15% van de gevallen ontdekt in het vroege stadium waarin de kanker nog niet is uitgezaaid. Het zou dus heel mooi zijn, als er een manier zou kunnen worden gevonden waarop longkanker op een makkelijke manier in een vroeg stadium zou kunnen worden ontdekt. Dit is echter niet zo eenvoudig. In het verleden zijn er onderzoeken gedaan met röntgenfoto’s als opsporingsmethode. Helaas missen röntgenfoto’s nog veel gevallen van longkanker, vooral longkanker in een vroeg stadium. Om op een foto een tumor te kunnen zien, moet deze een bepaalde grootte hebben. Er werden wel meer gevallen ontdekt, maar dat had niet tot gevolg dat er minder mensen overleden, omdat ze vaak uitgezaaid waren. Recentelijk is er onderzoek gedaan met CT-scans als screeningsmethode. Het gaat dan om CT-scans met een hele lage stralingsdosis, die weinig tijd kost, en nauwelijks duurder is dan een röntgenfoto. Met behulp van deze CT-scans werden in onderzoeken in Amerika en Japan meer gevallen van longkanker ontdekt, en ook in een vroeger stadium. Op dit moment worden zowel in de Verenigde staten als Nederland studies gedaan, waarmee aangetoond kan worden of dit preventief screenen met CT-scans inderdaad kan leiden tot vroege opsporing van longkanker, waardoor betere behandeling mogelijk is en de kans op lange overleving toeneemt.
Zolang dat nog niet is aangetoond, zal de methode zeker nog niet breed worden ingezet. Screening heeft namelijk ook nadelen. Het kost geld en tijd, maar levert in sommige gevallen ook onterechte verdenking van longkanker op.

  vorige 25 artikels  -  volgende 25 artikels