Beeldvormende diagnostiek, enkele voor beelden
Myelografie
Voor hun bescherming heeft de natuur de hersenen opgeborgen in de schedel en het ruggenmerg in de wervelkolom. Door deze goed beschutte positie zijn ze echter ook weinig toegankelijk voor de behandelende arts, die wil weten wat er precies aan mankeert. Vroeger was de dokter alleen aangewezen op zijn lichamelijk neurologische onderzoek, dat hem op grond van zijn kennis kon aangeven waar de aandoening waarschijnlijk uit bestond en waar de afwijking ongeveer gelegen was. Maar tegenwoordig staan aan de dokter de beeldvormende technieken ter beschikking, als eerder al de Röntgentechnieken en nu ook de CT-scan en de MRI, om de afwijking in een beeld zichtbaar te maken. Hij is nu hierdoor beter geïnformeerd over de aard en de plaats van de afwijking, die hij moet weten voor de behandeling. Een van de nadelen van het "gewone" Röntgenonderzoek is dat de z.g. weke delen (alles wat geen bot is) er niet goed op te zien zijn. Een van de manieren om dit te verbeteren is het inbrengen van een contrastmiddel, waarin het te onderzoeken lichaamsdeel wordt uitgespaard. Een van de eerste contrastonderzoeken was het onderzoek van de bloedvaten of angiografie.
Al spoedig werd de contrastmethode ook toegepast om andere lichaamsholten zichtbaar te maken. Op het gebied van de neurochirurgie is dat de liquorruimte van de wervelkolom, de ruimte rond het ruggenmerg waarin zich het hersenvocht (liquor) bevindt. Bij deze myelografie (myelum = ruggenmerg) wordt de liquorruimte als een witte kolom afgebeeld, waarin het ruggenmerg en de zenuwwortels er als zwarte uitsparingen in te zien zijn. De techniek wordt vooral gebruikt voor het afbeelden van tumoren van het ruggenmerg maar ook van de zenuwwortels van de paardenstaart (cauda) als deze door een hernia worden bekneld, deze toepassing wordt daarom ook wel caudografie genoemd. Door de komst van de MRI is dit onderzoek inmiddels op de achtergrond geraakt en wordt alleen nog uitgevoerd uitgevoerd als MRI en CT scan onvoldoende informatie geven. Dit kan het geval zijn als een patiënt b.v. geen MRI onderzoek kan ondergaan (bij het dragen van een pacemaker is dit onderzoek niet mogelijk) of als er metalen implantaten zijn die het MRI beeld te veel verstoren.
Angiografie
Een van de eerste technieken werd bedacht door de Portugese neurochirurg Egaz Moniz (tevens diplomaat, operacomponist en Nobelprijswinnaar) die de bloedvaten in de schedel zichtbaar kon maken door ze te vullen met een stof die wel zichtbaar was op een Röntgenfoto. In het verleden werd angiografie vooral gebruikt om indirect de lokalisatie van een hersentumor of bloeduitstorting onder het hersenvlies (subduraal hematoom) aan te tonen. Door de ruimte innemende massa worden de hersenbloedvaten immers verplaatst. Sinds de komst van de CT scanner in 1971 en de MRI scanner in 1980 kunnen afwijkingen in de hersenen direct zichtbaar gemaakt worden en is angiografie hiervoor niet meer nodig.
Door de vulling van de bloedvaten met jodiumhoudende contraststof die (zoals het kalk in bot) Röntgenstralen tegenhoudt, zien de bloedvaten er bij röntgendoorlichting wit uit. De techniek van het afbeelden van bloedvaten noemt men angiografie. Tegenwoordig gebeurt angiografie door een soepel slangetje, een zogenaamde vaatcatheter, in de liesslagader in te brengen en op te voeren via de buikslagader totdat de opening van de catheter voor de afgang of in het ader ligt dat afgebeeld moet worden. Dan wordt een kleine hoeveelheid contrastvloeistof ingespoten waarna direct röntgenopnamen worden gemaakt. Deze worden in een computer opgeslagen nadat de computer er bewerkingen op heeft uitgevoerd waardoor alleen het contrast en dus de vaatboom nog zichtbaar is. Al het omgevende weefsel, vooral het bot, is bij de genoemde computerbewerking er als het ware van "afgetrokken"; deze techniek heet dan ook Digitale Subtractie Angiografie (DSA).
MRI (Magnetic Resonance Imaging)
Bij deze afbeeldingtechniek komt de patiënt te liggen in een lange tunnel die een sterke magneet bevat, waarmee het water in de weefsels gemagnetiseerd wordt. Dat berust hierop dat in het weefsel de wateratomen (eigenlijk zijn het de waterstofatoomkernen) zich als miniatuurmagneetjes kunnen gedragen. Verder worden vanuit de scannertunnel radiogolven uitgezonden van een golflengte die de watermagneetjes als het ware doen meetrillen (men noemt dat resoneren) waarbij ze energie uit de radiogolven in zich opnemen. Als de radiogolf wordt gestopt wordt de eerder opgenomen energie weer uitgezonden als een signaal waarin allerlei bijzonderheden van het weefsel zijn vervat. lees verder
