RSI of thoracic outlet compressie syndroom
RSI of thoracic outlet compressie syndroom
Thoracic outlet syndroom:- is een afknelling / beknelling van zenuwbanen en / of bloedvaten.- de afknelling kan doorgaans geschieden op drie plaatsen:
- in de hals (scalenus-syndroom)
- tussen 1e rib en sleutelbeen (soms is er een extra halsrib aanwezig)
- onder de kleine borstspier- de klachten kunnen in de hele arm zijn of duidelijk afgebakend in bepaalde regio'svan de arm en hand (afhankelijk van welke zenuw of ader is bekneld)- de klachten kunnen zijn: pijn, tintelingen, dof gevoel, zwaar gevoel.
Hiernaast zien we de plexus brachialis die ontspringt uit de halswervelkolom. Uiteindelijk zijn er drie zenuwen te onderscheiden die de arm verzorgen. In het verloop van de deze zenuwen zijn er dus drie plaatsen waar een beknelling zou kunnen voorkomen.
Feiten en foute fabels over RSI
Voor de computerwinkelier wordt het steeds belangrijker te zoeken naar nieuwe producten, die dan wel aansluiten bij wat z'n klanten associëren met de computer.
RSI is een probleemgebied, maar daardoor ook een mogelijkheid voor nieuwe dienstverlening en handel. Muismatten, polssteunen, ergonomie, computermeubilair, er komen steeds meer hulpmiddelen op de markt, maar ook de adviesmarkt ontwikkelt zich en Copaco organiseert op 17 maart zelfs een speciale ergonomie seminar. Hier noemen we het
RSI ofwel
Repetitive Strain Injury en als je muisarm zegt begrijpt ook iedereen dat. In de VS spreekt men eerder over
Carpal Tunnel Syndrome, maar hoe je het ook noemt het is een lastig en groeiend probleem. Voor beeldschermwerkers, en dat is al 46% van de beroepsbevolking hier, maar in feite voor iedereen die te maken heeft met repeterende bewegingen, als een chauffeur, sporter of bollenpeller. Het begint als meestal een kleine irritatie, wordt geleidelijk lastiger en pijnlijker en kan uitgroeien tot een echte handicap. Daardoor kun je niet meer werken, niet meer sporten, soms niet meer jezelf aankleden, het is zeker geen onschuldig kwaaltje, als je niet oplet loopt het snel uit de hand.
RSI is niet eenduidig; men constateert en interpreteert
RSI op vele manieren, de een ziet het als een
reumatische aandoening, de ander als een blessure. Deskundigen zijn het dan ook niet altijd eens over hoe RSI precies ontstaat en hoe je het kunt voorkomen. Het is een lastig medisch probleem; het blijft veelal onzichtbaar op röntgenfoto's en er zijn geen bloedtesten noch makkelijke pilletjes voor. De eerste golf van RSI (Repetitive Strain Injury) was in de jaren tachtig, maar ondertussen begint het op een ware epidemie te lijken. Het is bepaald niet zeldzaam. Volgens TNO krijgen twee van de vijf werknemers er mee te maken en is het zelfs al beroepsziekte nummer één in Nederland geworden en daarmee loopt de schade door RSI in de miljarden. Verzuim, Ziektewet, WAO,medische kosten, rechtszaken tegen werkgevers, RSI is een dure kwaal. Letterlijk is Repetitive Strain Injury een blessure als gevolg van repeterende inspanningen, maar de werkelijkheid omvat zoveel meer dan dat. RSI is een breed klachtensyndroom en er zijn dan ook meervoudige oorzaken en oplossingen van RSI te noemen. Hoe je werkt, hoe je zit, voldoende pauze, goed meubilair, muishulpjes en anti-RSI software voor de computer zijn zeker van belang, maar ook de werksfeer, de stress en de verhoudingen op het werk spelen een rol. Als je qua eten of beweging een ongezonde leefstijl hebt, loop je ook meer risico.
Fabel 1: RSI synoniem voor muisarm
De term
muisarm dekt het klachtensyndroom niet erg goed. Er komen net zoveel klachten van toetsenbordwerkers die niet of nauwelijks een muis hanteren. Ook tennisarmen, tunnelsyndromen aan polsen, SMS-duimpjes, golfer-ellebogen en schrijfkramp vallen onder de noemer van RSI. De klachten die in ons computertijdperk RSI heten, zijn eigenlijk eeuwenoud. Denk maar aan de monnikenkramp bij kalligraferende monniken rond 1600 waarbij ook voortdurend korte repeterende bewegingen gemaakt moesten worden en de spieren onvoldoende de kans kregen afvalstoffen af te voeren. RSI komen we echt overal tegen en treft veel meer dan de beeldschermgebruikers. Kappers, inpakkers, vuilnisophalers, metselaars en vele andere beroepsgroepen zijn vatbaar voor dit bijverschijnsel van chronische belasting.
Fabel 2: tijdelijke trend die tussen de oren zit
De harde cijfers zeggen genoeg,
RSI is geen 'hype tussen de oren' die zomaar over zal waaien. Er is sprake van een serieus te nemen maatschappelijk probleem. Uit onderzoek van TNO-Arbeid in 2003 blijkt dat twee op de vijf werkende Nederlanders in Nederland RSI-klachten hebben. Had in 1998 20 % van de werkenden regelmatig of langdurig last van deze klachten, in 2003 is dit percentage opgelopen tot 28 %. Wat betreft arbeidsverzuim is gebleken dat 8 % veroorzaakt wordt door RSI en in 2,4 % van de gevallen er sprake is van een verzuim van meer dan 4 weken. In vijf jaar tijd is de instroom in de WAO door RSI vervijfvoudigd en is RSI verantwoordelijk voor 12 % ervan. De kosten door RSI lopen daardoor sterk op. Ruim 650.000 mensen in Nederland verzuimen door RSI, wat werkgevers jaarlijks alleen al voor 1,26 miljard euro in loonkosten treft. Dan zijn productiviteitsverlies, medische consumptie en kwaliteitsverlies als kostenposten nog niet eens meegeteld. Zorgwekkend voor de toekomst is ook het feit dat 58 % van de RSI-gevallen geconstateerd wordt bij mensen jonger dan 35 jaar en dat bij jongeren, zelfs bij kinderen, dit soort problemen steeds meer optreden. De computer, spelconsole, PDA's, het mobieltje, de hele dag met die kleine toetsjes prutsen is niet alleen maar leuk. Zeker bij studenten, die dikwijlsde hele dag aan de PC zitten, is het een probleem. Diverse universiteiten hebben al regelingen getroffen en patiëntengroepen opgericht voor studenten met RSI.
Fabel 3: fysieke oorzaken zijn eenduidig vast te stellen
Over de
symptomen van RSI heerst weinig verwarring: pijn, vermoeidheid en krachtverlies zijn de voornaamste fysieke klachten. Met als probleemgebieden de vingers, handen, polsen en armen, maar ook de nek, schouders en rug behoren ertoe. In driekwart van de RSI gevallen spreekt men van aspecifieke RSI, waarbij wel de symptomen herkend worden, maar niet de oorzaken. Waar wel diagnose mogelijk is, spreekt men over Cervicaal Syndroom, ThoracicOutlet Syndroom, Rotatorcuff-laesie, Tenniselbow/Golferselbow, Carpaal Tunnel Syndroom, Tendinitis de Quervain. Over de oorzaken van het verschijnsel zijn de specialisten het echter oneens. Waar fysiotherapeuten doorgaans spreken van beschadigingen aan spieren en pezen, wijzen anderen op een slechte doorbloeding. Chiropractors stellen op hun beurt dat een scheve wervelkolom RSI veroorzaakt en in de alternatieve hoek zoeken therapeuten het met name in energieblokkades in het lichaam. De oorzaken van RSI en hoe het te voorkomen en behandelen moeten dus breder gezocht worden.
Fabel 4: alleen lichamelijke oorzaken
Het idee 'wat men niet ziet bestaat niet' dient voor een beter begrip van RSI zo snel mogelijk losgelaten te worden. Het wordt steeds duidelijker dat de risicofactoren op een breder terrein liggen dan het fysieke kan omvatten. Uit recent onderzoek blijkt dat behalve de bekende verbanden tussen RSI en
fysieke inspanning, ook verbanden tussen RSI en
mentale inspanning overtuigend aanwijsbaar zijn. Ook blijkt dat persoonlijke eigenschappen, zoals stressgevoeligheid en medische constitutie verklaren waarom bepaalde mensen eerder last krijgen van RSI dan anderen. Stressgerelateerde factoren als werkdruk, communicatie op de werkvloer en steeds toenemende stromen van informatie hebben dan ook hun aandeel in het ontstaan van RSI klachten. Naast de lichamelijke en psychosociale oorzaken spelen inrichting en atmosfeer van de werkomgeving een niet te onderschatten rol binnen het totaal aan invloeden. Evenals stralingen van moderne communicatiemiddelen, elektrosmog en andere niet direct waarneembare invloedsfactoren. Het bestaan van meervoudige invloeden verklaart waarom ingrepen die enkel gericht zijn op het verminderen van fysieke belasting logischerwijs niet afdoende zijn gebleken. Oefeningen qua
lichaamshouding, een muismat met kussentjes, elleboogsteunen, rolmuizen, speciale pennen en andere anti-RSI attributen kunnen zeker preventief werken of verlichting bieden, maar er is meer nodig. Een gezonder werkklimaat in de breedste zin van het woord en soms een persoonlijke work-style en zelfs life-style verandering bieden weerstand tegen de snelst groeiende beroepsziekte die de naam RSI heeft gekregen.
Fabel 5: in een bepaald stadium is RSI niet meer te genezen en er is maar één behandelwijze mogelijk
Voorkomen is net zoals bij alle andere aandoeningen uiteraard beter dan genezen. Voor wie preventie echter toch te laat kwam, is goede behandeling meestal mogelijk. Een éénduidige effectieve behandeling is gezien de meervoudige oorzaken en uitingsvormen niet aan te geven. Wat bij de ene persoon heel goed helpt kan voor de ander averechts werken. Er zijn dan ook vele wegen die naar Rome leiden. Hierbij valt te denken aan vermindering van pijn door ontstekingsremmers, verbeteren van de houding, fysiotherapie, ontspanningsoefeningen,
massage, maar ook alternatieve of additionele methodes als acupunctuur, polariteitstherapie, magnetische therapie,enzovoort zijn effectief gebleken. Waar de ene behandelmethode met name gericht is op lichamelijke genezing, richten methodes als Shiatsu zich op heling van zowel lichaam, geest en algeheel welzijn van de mens.
Fabel 6: RSI is niet bespreekbaar met collega's en bazen en is in eerste instantie de verantwoordelijkheid van de werknemer zelf
Laten zitten is erg onverstandig, erover praten met collega's en bazen verstandig. De gedeelde verantwoordelijkheid van werknemers en werkgevers bij het voorkomen en aanpakken van RSI komt steeds meer naar voren. Waar de werknemer verantwoordelijk is voor bijvoorbeeld een
gezonde leefstijl (voeding, beweging), lichaamshouding en werkhouding (pauzes ook nemen, ontspanning), ligt de verantwoordelijkheid van de werkgever meer op ergonomisch gebied (werktijden, omgeving, apparatuur, inrichting) en het scheppen van een positief werkklimaat. Het bespreekbaar maken van RSI op de werkvloer kan problemen voor werknemer en werkgever voorkomen. De ogen er voor sluiten om confrontaties of preventieve inspanningen en kosten uit de weg te gaan is op de langere termijn voor geen van de betrokken partijen een oplossing. En ziekteverzuim is niet de enige stok achter de deur, werknemers met RSI stappen steeds vaker naar de rechter. Tientallen schadeclaims ten gevolge van RSI worden momenteel al bij de rechter ingediend. De hoop is dat dit werkgevers zal doen inzien dat investering in RSI-preventie van groot belang is om toekomstig verzuim en schadeclaims te voorkomen.
Vaststellen RSI
De Gezondheidsraad heeft het Saltsa-rapport, waarin richtlijnen voor het met zekerheid vaststellen van RSI staan, kort samengevat: De belangrijkste maatstaven die kunnen helpen bij het herkennen van RSI zijn: Er moet sprake zijn van beperkingen en participatieproblemen aan nek, bovenrug, schouder, boven- of onderarm, elleboog, pols of hand of een combinatie hiervan. Kortdurende acute (pijn-) klachten worden dus niet tot RSI gerekend. Om te spreken van een RSI-syndroom kunnen klachten die langer dan zes weken aanhouden als indicatie worden gehanteerd. De mechanismen die ten grondslag liggen aan het ontstaan van RSI-klachten zijn te vinden op het niveau van spieren, zenuwen en pezen of combinaties hiervan. Risicofactoren zijn primair het overmatig uitoefenen van kracht, werken in ongemakkelijke of voortdurend dezelfde houding en repeterende bewegingen. De klachten verergeren bij langdurige bewegingen (met als voorbeeld computerwerk), bij lang in
dezelfde houding zitten (zoals autorijden), bij krachtzetten met de handen (bijvoorbeeld tanden poetsen, wringen, tillen) en na bepaalde klussen. Een opvallend kenmerk is dat de klachten bij rust (in de beginfasen van RSI) afnemen of verdwijnen, maar bij aanvang van de provocerende handelingen weer terug komen. Psychosociale factoren alleen kunnen niet direct tot RSI-klachten leiden, maar dragen er in combinatie met
fysieke factoren aan bij. In gespannen omstandigheden (bij stress) manifesteren de klachten zich eerder en bij rust nemen
lees verder
