Osteoporose: afbraak te groot of onvoldoende opbouw?

Botten Osteoporose

Ons skelet vernieuwt zich voortdurend. Op een bepaalde leeftijd buigt de groeicurve onverbiddelijk naar beneden en begint de 'afbraak' van het skelet. Een verschijnsel dat ook mannen aanbelangt. De Consensus Development Conferences van 1990 en 1993 definieerde de ziekte als volgt : osteoporose is een systemische beenderaandoening gekenmerkt door verlies en beschadiging van de microarchitectuur van de botmassa, waardoor de beenderen breekbaarder worden en het risico op fracturen verhoogt. Onder de vergrijzende populatie stelt men een als maar stijgende prevalentie van deze aandoening vast. Volgens een raming in 2002 van de National Osteoporosis Society deden er zich bij één vrouw op drie en één man op twaalf breuken voor als gevolg van osteoporose.

Drie belangrijke fasen

Afbraak en opbouw van de botmassa zijn kenmerkend voor het skelet dat jaarlijks voor 10 procent vernieuwd wordt. Deze vernieuwing is nodig om de functionele en metabole functies van ons beendergestel te onderhouden. Om dit te kunnen realiseren moeten de osteoclasten, cellen die instaan voor de resorptie van het beenweefsel, hun werk kunnen doen. Dit houdt in : oude botmassa afbreken door er openingen in te maken. De osteoblasten staan in voor de aanmaak van de botmassa, mede dank zij de aanwezigheid van calcium. Wanneer er een onevenwicht ontstaat tussen de activiteit van de osteoclasten en de osteoblasten worden de beenderen broos.

In de loop van een mensenleven doorloopt de botmassa drie belangrijke fasen. Vooreerst is er de groeifase, die aanvangt bij de geboorte en duurt tot ongeveer de leeftijd van 20 jaar. Tijdens deze periode heeft de botopbouw de bovenhand op de botafbraak en wordt het basis beendergestel gevormd. Vervolgens komt er een vlakke fase die zowat dertig jaar aanhoudt. Tijdens deze periode zijn opbouw en afbraak in evenwicht. Tenslotte is er de afbraakfase, waarbij een langzaam verlies van de botmassa van 0.5 tot 1 procent per jaar optreedt. Na de menopauze verloopt dit proces bij de vrouw nog sneller.

Drie fazen in evolutie

De WGO omschrijft drie evolutiefazen bij het verloop van osteoporose, met name osteopenie, osteoporose zonder fractuur en ernstige osteoporose. Osteopenie wordt gekenmerkt door een abnormale afname van de botmassa zonder zichtbare symptomen. Het is een risicofactor en het is de voorbode van osteoporose. In deze toestand ligt de gemeten minerale botdensiteit lager dan 1 tot 2,5 maal de standaarddeviatie onder de piekbotmassa van jonge volwassenen. Osteoporose zonder fractuur is het gevolg van een verslechtering van de botmassa en een verhoogde broosheid van de beenderen. Deze vorm wordt gekenmerkt door een nog lagere dichtheid van de botmassa, meer dan 2.5 maal de standaarddeviatie onder de gemiddelde piekbotmassa van jonge volwassenen. Ernstige osteoporose is te vergelijken met de voorgaande toestand, maar gaat gepaard met een of meerdere breuken.

Idiopatisch ?

Idiopatische osteoporose is een bijna nooit voorkomende vorm van osteoporose waarvan niet geweten is hoe de geïsoleerde aandoening ontstaat. Idiopatische osteoporose kan gepaard gaan met fracturen of aanhoudende rugpijn. In de meeste gevallen wordt de aandoening vastgesteld bij gelegenheid van een radiologisch onderzoek. Hoewel osteoporose meer bij vrouwen voorkomt, worden ook mannen, weliswaar in mindere mate, niet van deze aandoening gespaard.

Wanneer idiopatische osteoporose zich bij mannen manifesteert stelt men tegelijk een verlaagde densiteit van de botmassa en een verminderde grootte van de beenderen vast. lees meer over Osteoporose: afbraak te groot of onvoldoende opbouw?