De hernia, een overzicht...

Wat is het?

Hernia betekent letterlijk 'breuk' of uitpuiling. Dat betekent in dit geval dat er een tussenwervelschijf uitpuilt buiten de normale tussenwervelschijfruimte, bijna altijd onder in de rug. Als deze uitpuiling drukt op een zenuwwortel ontstaan klachten als uitstralende pijn in billen, been en soms de voet. De huid kan anders aanvoelen (gevoelloos of juist geïrriteerd). Soms kan er sprake zijn van krachtverlies in bepaalde spieren, bvb een enkel of teen die niet goed bewogen kan worden. Deze klachten worden ook wel 'radiculaire klachten' (radix=wortel) of een radiculair syndroom genoemd.

Een hernia hoeft niet altijd pijn in de rug te geven. Maar als er rugpijn is, is deze dikwijlshevig en voelt stekend of scherp aan. Bij een hernia is ongeveer altijd sprake van pijn in het been. De pijn in het been verergert dikwijlsbij hoesten, niezen, persen (op het toilet), zwaar tillen of bij bepaalde bewegingen. De klachten zijn dus afhankelijk van beweging en houding. De meeste hernia's komen voor in de onderste wervels, in de holte van de rug. Dit worden de lumbale wervels genoemd en een hernia in dit gebied heet een lumbale hernia. Maar er zijn meerdere soorten hernia's. Zo kan een zenuwwortel in de nek ook bekneld raken, dat heet een nekhernia of cervicale hernia. Hierbij straalt de pijn uit in de arm. De huid van de arm kan prikkelend of juist doof aanvoelen en soms is er sprake van krachtverlies in de arm of hand. Meestal is er geen pijn in de nek zelf.

Een hernia kan ook voorkomen bij een van de borstwervels. Dit zijn de wervels waar de ribben aan vast zitten. Een borstwervelhernia is echter zeldzaam. Een ander woord voor borstwervelhernia is 'thoracale hernia'. De meest voorkomende klacht hierbij is krachts- en gevoelsverlies in de benen. Een hernia is over het algemeen niet gevaarlijk. Bij verlammingsverschijnselen of verlies van controle van de blaas of darmen is het belangrijk zo snel mogelijk medische hulp te zoeken. Een hernia hoeft overigens niet altijd klachten te geven. Het blijkt dat er mensen zijn die een hernia hebben zonder dit te weten.

Waardoor kan het komen?

Tussenwervelschijven worden gedurende het leven ouder en niet zo veel stevig en kunnen gaan uitpuilen. Bij ongeveer de helft van de mensen boven de 50 jaar is dit het geval. Dit geeft bijna altijd geen problemen en kan als een normaal verouderingsproces gezien worden. Waarom sommige mensen wel klachten krijgen is niet duidelijk. Rugklachten of hernia's komen in bepaalde families wat meer voor. Zwaar werk met veel bukken en tillen kan wel meer rugklachten geven, maar het is niet de oorzaak van een hernia. Hernia's komen even dikwijlsvoor bij mensen die licht werk doen als bij mensen die zwaar werk doen. Een hernia (met klachten dus) komt relatief dikwijlsbij jongere mensen voor, dikwijlstussen het 25e en 50e jaar. Er kan een andere oorzaak van de klachten zijn, bvb wervelkanaalstenose of osteoporose. Heel bijna nooit kunnen de klachten te maken hebben met kanker. Bij sommige vormen van kanker ontstaan uitzaaiingen in de wervelkolom. Vaak zijn er dan naast de 'radiculaire klachten' (zie ook hierboven) nog andere problemen als bvb sterk gewichtsverlies.

Hoe wordt het vastgesteld?

Een huisarts kan op basis van de klachten en een lichamelijk onderzoek vaststellen of de klachten op een hernia wijzen. De huisarts doet enkele specifieke tests bvb de Proef van Lasègue of de tenen- en hielentest. De huisarts kan ook de reflexen, onwillekeurige bewegingen, testen. Naast de bekende kniepeesreflex zijn er veel meer reflexen waarop een hernia een effect kan hebben. Normaal gesproken komt het onderbeen naar voren als de dokter met een rubberen hamertje tegen de kniepees tikt. Door een beknelde zenuw kan deze reflex verstoord zijn. Dit geldt lees verder