Complicaties bij diabetici
Grote wijzigingen in het leefpatroon
Voor lange reizen, nachtdiensten en eventuele andere grote wijzigingen in het leefpatroon, zijn soms ingewikkelde aanpassingen nodig. Deze schema’s kunnen worden opgesteld in overleg met de diabetesverpleegkundige of de arts.
Langetermijncomplicaties
Een langdurig bestaande diabetes kan aanleiding geven tot complicaties als gevolg van beschadiging van diverse organen. Deze complicaties treden zeker niet bij alle diabeten in dezelfde mate op. Waarom deze verschillen bestaan, is niet geheel duidelijk. Wel lijken er in bepaalde families meer complicaties voor te komen dan in andere. Ook blijkt het zo te zijn dat, hoe beter het bloedglucosegehalte onder controle (d.w.z. normaal) wordt gehouden, des te meer mogelijkheid er is om de complicaties uit te stellen of te voorkomen. Als men de diabetes slecht onder controle houdt, dan leidt dat daarentegen juist tot een groter risico op het later ontstaan van complicaties. Een groot Amerikaans onderzoek (de Diabetes Control and Complications Trial) heeft overduidelijk laten zien dat het langdurig verlagen van de bloedglucosewaarden tot ongeveer normaal gepaard gaat met minder langetermijncomplicaties.
Bloedvatbeschadiging
Veel complicaties bij langer bestaande diabetes zijn het gevolg van de beschadiging van de bloedvatwanden. Bij type 2 diabeten zijn vooral de grote bloedvaten aangedaan (vasculopathie), wat resulteert in problemen van het hart, de hersenen en de voeten (benen). Slagaderverkalking en hoge bloeddruk komen in verhoogde mate voor.
Beschadiging van de zenuwen
Afwijkingen aan de zenuwbanen (neuropathie) kunnen voorkomen bij alle diabeten. Meestal gaat het hierbij om beschadigingen van de gevoelszenuwen. Dit kan leiden tot spontaan optredende pijn, tintelingen of een doof gevoel, meestal in de benen. Minder dikwijls gaat het om beschadigingen van de motorische zenuwen. In dat geval is krachtverlies in de beenspieren het eerste verschijnsel.
Complicaties van de ogen
Afwijkingen aan de ogen treden vooral op in het netvlies (retinopathie). Ze komen dikwijls bij type 1 diabeten voor, maar ook op geregelde tijdstippen bij type 2 diabeten. De problemen ontstaan door het nauwer worden van de kleine bloedvaatjes in het netvlies en daarna ook door lekkage van bloed door de wand van het ader heen. Uiteindelijk kunnen daardoor stukjes netvlies afsterven en bloedingen optreden met in het uiterste geval blindheid als gevolg. Er is verband tussen het ontstaan van retinopathie, duur van de diabetes en hoogte van de bloedglucosewaarden over langere tijd. Het is dus belangrijk om ervoor te zorgen dat de bloedglucosewaarden zo goed mogelijk op normaal niveau blijven.
Klachten geven de oogcomplicaties eigenlijk niet of nauwelijks. Bij de retinopathie moet er dikwijls een groot deel van het netvlies van alle twee ogen zijn uitgevallen, voordat de patiënt daar zelf iets van merkt. Uiteraard is het echter belangrijk dat oogafwijkingen in een veel vroeger stadium worden ontdekt. Een diabeet moet daarom op geregelde tijdstippen door een oogarts worden gecontroleerd.
De afwijkingen in het netvlies zijn gemakkelijk op te sporen en te vervolgen door 'de ogen te spiegelen'. Dat is een onderzoek waarbij door de ooglens in het oog wordt gekeken. Meestal gebeurt dit door de oogarts, die ook bepaalt of behandeling nodig is. Vooral als er in het netvlies lekkage van bloed is, nieuwe bloedvaatkluwentjes ontstaan of belangrijke delen van het netvlies worden bedreigd, is behandeling noodzakelijk. De behandeling bestaat uit het gericht toedienen van laserstralen op het netvlies om uitbreiding van de afwijkingen te voorkomen en zo het gezichtsvermogen te behouden. Als het bloedglucosegehalte te hoog is kunnen er klachten over het gezichtsvermogen optreden. De bekendste hiervan zijn: wazig zien met kringen om een lichtpunt, dubbel zien en rode oogleden.
Ook bij een te laag bloedglucosegehalte kunnen er zichtproblemen ontstaan. Hierbij gaat het meestal om onduidelijk zien of het zwart voor de ogen worden. Deze klachten verdwijnen na een tijdje, als het bloedglucosegehalte weer goed is.
Er zijn nog enkele andere oogafwijkingen die bij diabeten meer en ook op jongere leeftijd voorkomen dan bij niet-diabeten. Dit zijn grijze staar (cataract), te hoge oogboldruk of groene staar (glaucoom) en een infectie van het regenboogvlies (iridocyclitis). Bestaande oogafwijkingen kunnen (vaak tijdelijk) in korte tijd toenemen als na een slechte periode de bloedglucosewaarden sterk verbeteren. Ook gedurende de zwangerschap kunnen reeds bestaande oogafwijkingen veranderen. Controle van de ogen vóór correctie van de te hoge bloedglucosewaarden en vóór de zwangerschap is dan wenselijk.
Complicaties van de nieren
Behalve voor de ogen vormt diabetes ook een bedreiging voor de nieren. De voornaamste oorzaak voor het ontstaan van nierafwijkingen (nefropathie) zijn de stoornissen in de kleine bloedvaatjes. Ze verlopen dikwijls parallel aan die van de ogen. Daarnaast kunnen echter een langer bestaande hoge bloeddruk (komt bij diabeten meer voor) en wederkerende blaasontstekingen de functie van de nieren nadelig beïnvloeden. De patiënt merkt meestal niet veel van het ontstaan van de nierafwijkingen en het beloop is langzaam. Door onderzoek van de urine en het bloed zijn de nierafwijkingen echter in een vroeg stadium op te sporen. In het begin is er alleen maar een verhoogde uitscheiding van eiwit in de urine, terwijl de nierfunctie op zich nog normaal is. De nier is dan nog in genoeg mate in staat afvalstoffen uit het bloed uit te scheiden. De uitscheiding van eiwit is onder meer te meten met strips die in de urine worden gedoopt en die bij de aanwezigheid van eiwit van kleur veranderen.
Complicaties van hart en grote bloedvaten
Doordat slagaderverkalking eerder en meer optreedt bij diabeten, is er bij hen een verhoogde mogelijkheid op afwijkingen aan hart en bloedvaten (vasculopathie). Vetophopingen aan de binnenkant van de slagaderwanden zorgen ervoor dat bloedvaten nauwer worden. Verschillende organen in het lichaam krijgen daardoor steeds minder bloed, wat tot klachten kan leiden. Het ontstaan lees meer over Complicaties bij diabetici
