Aften, hoe pak je ze best aan!
Wat zijn het?
Aften zijn pijnlijke zweertjes van het mondslijmvlies, die meestal beginnen op de kinderleeftijd of tijdens de puberteit en de neiging hebben om dikwijlsterug te komen. Aften komen zeer veel voor: ongeveer 20% van de bevolking heeft wel eens hinder van aften. Bijna iedereen heeft in zijn leven wel eens een afte gehad. De meeste mensen met aften hebben af en toe wat ongemak van kleine pijnlijke zweertjes die na 1-2 weken weer spontaan genezen. Anderen hebben echter vaak terugkerende, grote en heftig pijnlijke zweren in de mond die een ware kwelling kunnen zijn. Bij het ontstaan van aften spelen verschillende factoren een rol. Bij slechts 10% van de gevallen kan een oorzaak gevonden worden die kan worden opgeheven. In alle andere gevallen kan de aandoening weliswaar behandeld-, maar niet definitief genezen worden.
Wat zijn de verschijnselen?
Aften zijn pijnlijke, oppervlakkige, ronde tot ovale zweertjes in de mond, bedekt met een grijswit beslag en omgeven door een rode rand. Ze komen vooral voor op de onderzijde van de tong, op de mondbodem, het slijmvlies van de wang en de binnenkant van de lip, maar soms ook in de keel. Er wordt onderscheid gemaakt in Kleine (‘minor’) aften en Grote (‘major’) aften. Kleine aften komen het meest voor, bij ongeveer 90% van alle aangedane patiënten. De zweertjes zijn kleiner dan 1 cm, zijn matig pijnlijk en genezen doorgaans spontaan binnen 1-2 weken zonder littekenvorming. Deze aften kunnen dikwijlsterugkomen; de meeste patiënten hebben 2-4 ‘aanvallen’ per jaar. In de loop van de jaren neemt het aantal van dergelijke aanvallen over het algemeen af. Grote aften behoren tot een ernstiger vorm die voorkomt bij ongeveer 10% van alle patiënten met aften. Ze zien er het zelfde uit als kleine aften, maar zijn groter dan één centimeter en zijn dieper. Ze genezen langzaam in een periode van 10-30 dagen en laten een litteken achter. Deze zweren kunnen ernstig ongemak met veel pijn, koorts, opgezette lymfklieren en algemeen ziek zijn veroorzaken. Bij deze patiënten komen soms ook aften voor op de geslachtsorganen (penis, scrotum, schaamlippen, vagina) of rond de anus.
Hoe ontstaan aften?
Er is niet één bepaalde oorzaak voor aften aan te wijzen. Het is waarschijnlijk zo dat er verschillende factoren zijn die aften kunnen uitlokken bij patiënten die daar de aanleg toe hebben.
Welke uitlokkende factoren zijn er?
- Beschadiging
Beschadiging van het slijmvlies van de mond als door tanden poetsen, flossen, kauwgom kauwen, scherpe harde stukjes in voedsel, een slecht sluitend gebit, injecties en tandheelkundige behandelingen kunnen bij sommigen aften provoceren.
- Emotionele stress
Stress wordt over het algemeen als een belangrijke provocerende factor beschouwd.
- Hormonale factoren.
Een overtuigende relatie tussen aften en de menstruatie cyclus is nooit aangetoond. Toch komt het af en toe voor dat aften bij vrouwen verdwijnen tijdens het gebruik van de pil of tijdens zwangerschap.
- Virussen en bacteriën
In de loop van de jaren zijn vele bacteriën en virussen aangewezen als mogelijke oorzaken voor aften. Het is echter nooit gelukt dat te bewijzen.
- Erfelijke factoren
Een erfelijke factor lijkt dikwijlseen rol te spelen. In de families van patiënten met aften komen ook heel dikwijlsaften lees verder
