Leven met puisten en acné
Acne is een huidaandoening waar ongeveer iedereen in de puberteit hinder van krijgt. De medische term is acne vulgaris. Vulgaris is het Latijnse woord voor 'gewone', dat wil zeggen: de meest frequente vorm van acne. Acne wordt ook wel "jeugdpuistjes" genoemd. Hoewel niet helemaal juist, omdat ook volwassenen er nog hinder van kunnen hebben, geeft deze term wel aan dat dit type acne vooral gedurende de puberteit voorkomt. Vrijwel niemand komt de puberteit door zonder acne. Wel kan acne zich op totaal uiteenlopende wijzen uiten. Bij de één blijft het bij enkele onopvallende puistjes, bij de ander is het een uitgebreide aandoening met behalve pukkels en puisten in het gelaat (neus, voorhoofd, wangen) ook op de rug en de schouders, in de hals of nek.
Hoewel acne op zich een onschuldige aandoening is, omdat het ongeveer altijd vanzelf verdwijnt voor het 25e jaar, werd hieraan tot voor kort maar niet veel aandacht besteed. Toch kan acne iemands leven behoorlijk vergallen, omdat het ontstaat op een leeftijd waarop men er graag bij wil horen, men veel met zichzelf bezig is en aandacht voor het uiterlijk groter is dan ooit. Als men dan geen gave huid heeft wordt dat als uiterst vervelend ervaren, bvb bij feestjes, afspraakjes of bij een sollicitatie.
Acne is een aandoening van de talgklieren. Elke vierkante centimeter van de huid bevat ongeveer 15 talgkliertjes, die huidsmeer (talg) produceren. Dit huidsmeer wordt afgevoerd via een uitvoergang (het follikelkanaal) dat een opening (porie) heeft naar de huid toe. Uit sommige poriën steekt een haartje. Dat zijn de uitmondingen van de haarzakjes of follikels en de talgklieren. De poriën zonder haartje zijn de uitmondingen van de zweetkliertjes. Onder invloed van hormonen ondergaat de huid in de puberteit verschillende veranderingen, waardoor de talgklieren in het gelaat , maar ook op de rug en de borst groter worden en meer huidsmeer produceren. Bovendien wordt de talg wat dikker van samenstelling, waardoor deze moeilijker naar de huid kan worden afgevoerd.
Door de grotere talgproductie, de dikkere talg en door verhoorning van de uitvoergang van de talgklier wordt deze extra nauw. Daarnaast zetten bepaalde bacteriën die zich in de talgklier bevinden de talg om in vrije vetzuren, die door de wand van de verstopte talgklier heendringen en een infectie kunnen veroorzaken. Hierdoor ontstaan rode puisten ("papels"), waarin zich pus kan vormen ("pustels"). In deze fase kan acne littekens nalaten. Het uitknijpen van puisten of krabben werkt ontstekingen in de hand. Ook als te laat met de behandeling wordt begonnen of wanneer de huid verkeerd wordt behandeld kan dit de vorming van littekens tot gevolg hebben. De lichtere vormen van acne genezen doorgaans zonder zichtbare littekens. Het is echter het voornaamste littekens te voorkomen. Een goed advies daarbij is tijdig de huisarts te raadplegen.
Samenvattend: Acne ziet er dus niet bij iedereen hetzelfde uit. Er zijn oppervlakkige mee-eters (zwarte comedonen) en meer onderhuids gelegen mee-eters (witte comedonen). In andere gevallen staan ontstekingsverschijnselen meer op de voorgrond en bepalen rode pukkels("papels"), puistjes("pustels"), pijnlijke onderhuidse knobbels of cysten (met talg gevulde holtes) het beeld. Bij het ontstaan van acne werken verschillende factoren samen: een verhoogde talgproductie, een verhoorningsstoornis in de uitvoergang (het follikelkanaal), de invloed van bacteriën in de talgklieren en de invloed van mannelijke hormonen (androgenen). Deze androgenen komen overigens ook bij vrouwen voor.
Acne verdwijnt niet van de ene op de andere dag . Er zijn tegenwoordig weliswaar goede behandelingsmogelijkheden maar zelfs de lichtere vormen van acne vragen doorgaans langdurige aandacht. De behandeling is erop gericht acne lees meer over Leven met puisten en acné
