Genetisch gemodificeerd voedsel, het klinkt eng!
Genetische modificatie is het veranderen (modificeren) van de erfelijke (genetische) eigenschappen van een levend organisme door in het DNA, de drager van het erfelijk materiaal, aanpassingen aan te brengen. Zo kan men planten en dieren eigenschappen geven die zorgen voor bvb een betere kwaliteit, een hogere opbrengst of resistentie tegen parasieten. Tegenstanders vrezen echter voor nadelige effecten op langere termijn. Gemodificeerde gewassen kunnen zich vermengen met niet gemodificeerde gewassen, insecten kunnen resistent worden tegen de ingebouwde afwe en ook bestaat er de mogelijkheid van allergieën. Genetische modificatie wordt ook wel genetische manipulatie, moderne biotechnologie, gentechnologie of kortweg gen-tech genoemd. Als een product meer dan 0,9 procent genetisch gemodificeerde organismen (ggo's) bevat, dan moet dit verplicht op het etiket staan.
Wat is genetische modificatie
Van oudsher "veredelt" men dier- en plantenrassen door twee goede dieren of planten met mekaar te kruisen. De beste nakomelingen worden gebruikt om mee verder te kweken of kweken. Hierbij is men afhankelijk van de natuurlijke, erfelijke eigenschappen van dier of plant. Alle erfelijke eigenschappen van levende organismen liggen opgeslagen in het DNA. Genetische modificatie is het veranderen (modificeren) van erfelijke (genetische) eigenschappen van een levend organisme door in het DNA aanpassingen aan te brengen. Hierdoor is het mogelijk om in één generatie in een dier- of plantensoort precies de gewenste erfelijke eigenschappen te krijgen. Met genetische modificatie is het ook mogelijk om eigenschappen van de ene soort over te brengen op een heel andere soort, bvb door genetisch materiaal van een plant of vis in te bouwen in het DNA van een zoogdier. Via veredeling is dit niet mogelijk. Dieren of planten die genetisch zijn gemodifceerd noemt men ook wel transgeen.
De voordelen van gen-tech
Met gen-tech kan men nuttige eigenschappen aan organismen toevoegen, bvb om de kwaliteit te verbeteren, een hogere opbrengst te krijgen, of gewassen te beschermen tegen parasieten. Door het resistent maken van planten tegen een bepaald onkruidbestrijdingsmiddel kan men alle onkruiden met dat middel in één keer bestrijden zonder het gewas aan te tasten. Men noemt dat 'herbicideresistentie'. Ook kan men planten resistent maken tegen een bepaald insect. Zo zou het totale gebruik van bestrijdingsmiddelen omlaag kunnen. Ook zou de productie, en dus de producten zelf, goedkoper kunnen worden. Naast het aanpassen van gewassen biedt gen-tech nog andere mogelijkheden. Zo wordt er onderzoek gedaan naar het fabriceren van menselijke insuline door gemodificeerde bacteriën, en kunnen genen worden ingebracht bij dieren waardoor deze producten aanmaken die als medicijnen (medicatie) gebruikt kunnen worden.
De nadelen van gen-tech
Als gewassen ongevoelig zijn gemaakt tegen een bepaald onkruidbestrijdingsmiddel, zal dit middel veelvuldig gebruikt worden. Onkruiden kunnen door het veelvuldig gebruik echter ook resistent worden. Men moet dan toch weer andere, schadelijker middelen gebruiken. Ditzelfde geldt voor gewassen die resistent gemaakt zijn tegen insecten. De insecten gaan dood als ze van het gemodificeerde gewas eten. De insecten kunnen echter weer resistent worden tegen de gemodificeerde gewassen. Er moeten dan toch weer bestrijdingsmiddelen gebruikt worden. Het zaaigoed van gen-tech soja wordt door dezelfde fabrikant geleverd als het bestrijdingsmiddel waarvoor het resistent is. Dit maakt de boer afhankelijk van één enkele fabrikant. Gen-tech gewassen kunnen zich vermengen met omliggende gewassen, bvb wanneer het stuifmeel van een genetisch gemodificeerde plant via de wind een niet gemodificeerde plant bestuift. Hierdoor zouden biologisch geteelde gewassen toch 'besmet' kunnen raken.
Waar zit het in
Ongeveer zestig procent van de producten in de supermarkt bevat soja en/of maïsingrediënten uit de moderne biotechnologie. Door de grootschalige teelt, oogst en het transport worden 'gewone' sojabonen en maïskorrels gewoonlijk vermengd met genetisch gemodificeerde soja en maïs. Door de grote vraag naar o.a. ggo vrije soja en maïs zijn er inmiddels genoeg gescheiden stromen ontstaan zodat de consument een keuze kan maken. Sojabonen worden verwerkt als volledige sojaboon, sojaolie, soja-eiwit en/of lees meer over Genetisch gemodificeerd voedsel, het klinkt eng!
