Wat is posttraumatische dystrofie ?
Posttraumatische dystrofie (PD) is een ziektebeeld dat kan ontstaan na een operatie of letsel aan een van de ledematen of andere gewrichten. De voornaamste klacht is pijn, waarvan de ernst meestal niet past bij de ernst van het letsel of de operatie. Vaak is er sprake van posttraumatische dystrofie aan een arm of been of een onderdeel daarvan (ook andere lokaties worden genoemd). Het aangedane gebied is abnormaal van kleur (meestal roodblauwe verkleuring). Ook kan er sprake zijn van een verdikking en een verhoogde of juist verlaagde temperatuur. De pijn wordt erger bij aanraking of beweging. Dystrofie kan leiden tot ernstig functieverlies door verzwakking van spieren en andere weefsels. Als dystrofie snel wordt ontdekt, kan het genezen zonder restverschijnselen. Posttraumatische dystrofie kan echter ook chronisch zijn. In Nederland lijden ongeveer 20.000 mensen aan de chronische vorm van posttraumatische dystrofie. Het ziektebeeld wordt bij één op de 2000 mensen per jaar aangetroffen, hetgeen overeenkomt met 7500 gevallen per jaar in Nederland. De aandoening is niet aan leeftijd gebonden, maar komt meer voor bij mensen tussen de 45 en 60 jaar. Over het algemeen hebben vrouwen iets meer mogelijkheid om het te krijgen, hoewel dit ter discussie staat. De naam (posttraumatische) dystrofie is slechts een van de gebruikte namen voor dit ziektebeeld. De naam dystrofie is afgeleid van het Griekse ‘dystrophia’ (voedingsstoornis) en verwijst naar het verval van weefsels als gevolg van een slechte "voeding". Andere benamingen die worden gebruikt zijn Complex Regionaal Pijnsyndroom (CRPS), Sudeckse-dystrofie (of -atrofie), Sudeckse-syndroom of algo(neuro)dystrofie, sympathische reflexdystrofie, reflectoir-sympathische dystrofie (RSD) en schouder-handsyndroom. De gangbare Amerikaanse benaming is Reflex Sympathetic Dystrophy (RSD).De symptomen van posttraumatische dystrofie zijn:
- zwelling, soms extreem,
- veranderde huidkleur (rood of blauw),
- veranderde temperatuur (warmer of kouder dan tegengestelde lidmaat),
- beperking van beweging, onder andere door pijn en stijfheid,
- diffuse pijn, veelal brandend, veelal in een groter gebied dan het originele letsel en heftiger dan bij het letsel past,
Andere verschijnselen die op kunnen treden zijn
- Sympathische verschijnselen
Overmatige zweetafscheiding: het lidmaat kan kletsnat worden. Veranderde nagel- en haargroei: op het lidmaat kunnen lange haren gaan groeien en de nagels groeien snel. - Zenuwaantasting
Er kan een grote gevoeligheid voor pijnprikkels ontstaan. Behalve dat men de pijn "van binnen" voelt kan er ook zogenaamde aanrakingspijn present zijn. Men kan het niet verdragen als de huid, hoe licht ook, bvb met een veertje of wattenbolletje, wordt aangeraakt. Er kan een verminderd tastgevoel ontstaan of men ervaart dat het lidmaat niet meer bij het lichaamsschema hoort (het gevoel of de hand bvb erg ver weg is). De spierkracht neemt snel af en men heeft geen kracht meer om een kopje vast te houden of een zware deur te openen of een stukje te lopen. - Tekenen van dystrofie of atrofie
Na maanden kan het lidmaat er schraal en ingevallen uit gaan zien omdat het onderhuids vetweefsel (vetcellen) en de spieren grotendeels verdwenen zijn. Op een röntgenfoto is dikwijls botontkalking te zien. Ook kunnen de gewrichten onherstelbare schade hebben opgelopen. Verdere complicaties kunnen zijn: contracturen, moeilijk te genezen zweertjes, enorme zwelling, ongecontroleerde bewegingen, verkrampingen.
Oorzaken posttraumatische dystrofie
Over de oorzaak van dystrofie bestaat nog geen duidelijkheid. Er bestaan verschillende theorieën, waarvan de belangrijkste 2 hier worden vermeld:- aan de ene kant wordt verondersteld dat er bij dystrofie sprake is van een stoornis in het sympatisch zenuwstelsel dat o.a. zorgt voor het genezingsproces na een verwonding. Als dit mechanisme is ontregeld, kan er verkeerde informatieoverdracht plaatsvinden tussen verschillende soorten zenuwen. De gevolgen kunnen zich uiten in de vorm van pijn, spierzwakte, abnormale haar,- en nagelgroei, zwellingen, etc. Niet alle verschijnselen van PD kunnen vanuit deze stoornis worden verklaard.
- Anderzijds wordt gedacht aan een abnormale (steriele) ontstekingsreactie, waarbij weefsels onvoldoende zuurstof (O2) opnemen en er zich schadelijke stoffen ophopen in de weefsels (zogenoemde vrije radicalen). Er zouden teveel zuurstofradicalen worden gevormd waardoor gezond weefsel beschadigd wordt. Het normale herstelproces zou uit de hand lopen en tot schade aan gezond weefsel leiden. De kenmerkende verschijnselen bij een infectie zijn roodheid, zwelling, warmte, functiestoornis en pijn. Er wordt vanuit gegaan dat op basis van weefselschade er een ontstekingsreactie tot stand komt die primair tot doel heeft tot genezing te leiden, maar echter op hol slaat. De ontstekingsreactie heeft tot gevolg dat er lekkage van zenuweiwit ontstaat. Dit heeft daarna weer tot gevolg dat er in de beslisstations in het ruggemerg en hogere centra, aanpassingen optreden die leiden tot ontregeling van het onwillekeurig zenuwstelsel en de symptomen van allodynie, dystonie en spasme veroorzaken.
