Een uitgebreide achtergrond van MS
Centrale zenuwstelsel
De hersenen ontvangen verschillende informatie uit de buitenwereld en vanuit ons lichaam. De hersenen reageren daarop door bepaalde opdrachten aan ons lichaam door te geven. Via bepaalde banen, als het ruggenmerg, worden die opdrachten naar de plaats van bestemming gestuurd. Wanneer wij bvb een kopje of een beker willen oppakken, dan sturen de hersenen via het ruggenmerg de boodschap door naar de hand. De hand pakt dan het kopje op en brengt het naar de mond. De stroom van informatie in de hersenen en ruggenmerg verloopt via de zenuwcellen en hun uitlopers, de zenuwvezels (axonen). Om de prikkeloverdracht snel en efficiënt te laten verlopen over soms lange afstanden, bevindt zich rondom de zenuwvezels een soort isolatielaag, het myeline. Het myeline is present in de vorm van afzonderlijke segmenten of schedes. Als gevolg van het ziekteproces verdwijnen bij mensen met MS op bepaalde plaatsen in het centrale zenuwstelsel de myelineschedes. Dit proces wordt ook wel demyelinisatie genoemd. Doordat de myelinesegmenten verdwijnen, raakt de informatieoverdracht tussen zenuwcellen geheel of gedeeltelijk verstoord. Een MS-patiënt kan daarom bvb problemen hebben met het oppakken van een kopje. Als er verlies van myeline optreedt in de oogzenuw, kunnen de cellen die in het oog het licht opvangen niet meer goed informatie overbrengen naar de hersenen. Het gevolg is dat de patiënt niet meer duidelijk ziet.
Immuunsysteem
Het immuunsysteem van het lichaam, ook wel het immuunsysteem genoemd, bestaat uit de zogenaamde witte bloedcellen en bepaalde eiwitten. Het zorgt ervoor dat verschillende bacteriën en virussen die niet in het lichaam thuishoren, en afgestorven cellen, worden verwijderd. Eén type witte bloedcellen, de T-lymfocyten, valt de indringers direct aan. De T-lymfocyten stimuleren tevens de productie van specifieke antilichamen door een ander type cel (B-lymfocyten) en fabriceren stoffen (cytokines), die andere cellen van het immuunsysteem kunnen stimuleren of juist kunnen remmen in hun werking. De antilichamen gevormd door B-lymfocyten binden direct aan bvb de bacteriën of virussen, waardoor zij makkelijker door het immuunsysteem herkend en opgeruimd kunnen worden. Men denkt dat het immuunsysteem van MS-patiënten ontregeld is, omdat een lichaamseigen structuur, het myeline, wordt aangevallen en afgebroken. Waarom en tegen welk molecuul of welke moleculen in de myelineschede een ongepaste immuunreactie is ontstaan bij MS, is nog niet bekend. Ziektes waarbij het immuunsysteem het eigen lichaam aanvalt worden auto-immuunziekten genoemd. Tot deze groep behoren ook ontstekingsreuma, de ziekte van Crohn en de juveniele vorm van diabetes (type 1 diabetes mellitus).
Myeline
Myeline bevindt zich rondom zenuwvezels in zowel het centrale als het perifere zenuwstelsel. Het bestaat voornamelijk uit vetten en eiwitten en zorgt ervoor dat de informatieoverdracht via de zenuwvezels snel en efficiënt plaats kan vinden. Bij MS raken lokaal in het centrale zenuwstelsel de myelineschedes beschadigd, waarna zij worden afgebroken en opgeruimd; mogelijk omdat het een iets andere samenstelling heeft, wordt het myeline in het perifere zenuwstelsel, het gedeelte van het zenuwstelsel dat zich buiten de schedel en de wervelkolom bevindt, niet aangetast bij MS. Het verlies van myeline rondom zenuwvezels wordt demyelinisatie genoemd. Door het verlies van myeline is de informatieoverdracht tussen zenuwcellen lokaal verstoord.
Oligodendrocyt
Myeline is een levende structuur en het wordt in het centrale zenuwstelsel gevormd en onderhouden door een bepaald type cel, de oligodendrocyt; oligodendrocyt betekent cel met vele boomvormige vertakkingen. De myelineschedes zijn via uitlopers verbonden met het cellichaam van de oligodendrocyt. Eén oligodendrocyt kan wel 40 afzonderlijke myelineschedes onderhouden. Bij MS verdwijnt niet alleen lokaal het myeline, maar verdwijnen ook de myelinevormende oligodendrocyten zelf. De myelineproducerende cellen van het perifere zenuwstelsel, de cellen van Schwann, raken niet beschadigd bij MS. Tijdens de ontwikkeling van het zenuwstelsel worden oligodendrocyten gevormd door een populatie van stamcellen. Ook in het volwassen centrale zenuwstelsel komen nog zulke oligodendrocyten stamcellen voor. Deze cellen spelen een belangrijke rol bij de vervanging van beschadigde en afgestorven oligodendrocyten. Als gevolg van het demyelinisatieproces worden deze cellen geactiveerd, gaan delen en genereren cellen die uitgroeien tot nieuwe myelinevormende oligodendrocyten.
Laesies
De gebieden in de hersenen, het ruggenmerg en de oogzenuwen waar demyelinisatie is opgetreden worden ook wel laesies of plaques genoemd. Deze kunnen in grootte variëren van een paar mm tot wel enkele centimeters in doorsnede. Laesies komen eigenlijk overal in het centrale zenuwstelsel voor, maar worden het meeste aangetroffen in de oogzenuwen, het lees meer over Een uitgebreide achtergrond van MS
