Vermoeidheid bij kanker, wat kan helpen?
Ieder mens is wel eens vermoeid na inspanning: sporten, klussen, een bergwandeling, een zware werkdag etc. Het is een normale moeheid die met rust verdwijnt. Patiënten met kanker hebben echter dikwijls hinder van vermoeidheid die niet zo gemakkelijk overgaat. Een vermoeidheid die het karakter van uitputting heeft en normaal functioneren onmogelijk maakt. Zelfs licht inspannende activiteiten als een douche nemen of telefoneren kunnen (te) vermoeiend zijn. Vaak betekent deze vermoeidheid ook een emotionele belasting, zorgt het voor verminderde concentratie en heeft het invloed op de sociale contacten. De kenmerken van vermoeidheid bij kanker zijn anders dan die van gewone moeheid:
- ze kan plotseling de kop opsteken zonder directe oorzaak als ernstige inspanning;
- ze kan extreem en uitputtend zijn;
- het gaat met normale (nacht)rust niet over.
Oorzaken
Hoewel ernstige vermoeidheid bij meer dan de helft van de kankerpatiënten voorkomt, is niet altijd duidelijk waar ze vandaan komt. Als de vermoeidheid optreedt gedurende chemokuren of chemotherapie, is er een duidelijk verband. De therapieën zijn zeer ingrijpend op het lichaam en tasten dikwijls ook gezonde cellen aan die veel energie nodig hebben om te herstellen. Ook een operatie kan extreme vermoeidheid veroorzaken. Bloedarmoede kan ook een belangrijke oorzaak van vermoeidheid zijn. Bloedarmoede is het tekort aan rode bloedcellen die zorgen voor het vervoer van zuurstof (O2) uit de longen naar alle organen en spieren. Bloedarmoede kan zowel door de kanker zelf veroorzaakt worden, als door de behandeling ervan. Verder vergt de groei van de tumor ook extra energie van het lichaam, evenals koorts en pijn. De tumor kan ook stoffen uitscheiden die vermoeidheid veroorzaken. Minder eten door tekort aan honger zorgt voor een tekort aan brandstof en kan daardoor een oorzaak zijn. Tenslotte zijn ook emoties als verdriet, angst, en pijn vermoeiend en kunnen ze bijdragen aan een neerwaartse spiraal in de energiehuishouding. Hetzelfde geldt voor het zich schuldig voelen en piekeren over de vermoeidheid.
Wat kan helpen
Om te beginnen is het goed om uw vermoeidheid te bespreken bij uw dokter of verpleegkundige. Vertel wanneer uw vermoeidheid optreedt, wat de kenmerken ervan zijn, wat het voor uw dagelijkse leven betekent. Voorbeelden kunnen daarbij zeer verhelderend zijn. Uw dokter kan uw bloed testen op bloedarmoede en daar medicijnen (medicatie) voor voorschrijven. Mogelijk heeft uw vermoeidheid te maken met gebrek aan eiwitten en mineralen en kunt u met een aangepast dieet een deel van uw klachten verhelpen.
Vermoeidheid in kaart brengen
Het is goed om te beseffen dat het niet accepteren van uw vermoeidheid, het zich er tegen verzetten, op zichzelf een behoorlijke inspanning vergt die uw klachten alleen maar zal verergeren. Ernstige vermoeidheid is een fenomeen wat een directe, ingrijpende invloed heeft op uw iedere dag functioneren en uw sociale contacten. Om meer inzicht te krijgen in het verloop van uw vermoeidheid, is het goed om een tijdje bij te houden op welke lees meer over Vermoeidheid bij kanker, wat kan helpen?
