Tanden, tandpijn en tandenverzorging
Volgens statistieken zou ongeveer 90 procent van de bevolking tandvleesproblemen hebben. Tandplak is daarvan de voornaamste oorzaak. Dit een kleverige laag, die zich na iedere maaltijd op de tanden vasthecht en die bestaat uit bacteriën (70%, o.a. lactobacillen en streptokokken), suikers en glycoproteïnen uit het speeksel. In één enkel monster van tandplak van 10 à 14 dagen oud kan men tientallen verschillende soorten bacteriën aantreffen. Deze laag bevat toxische stoffen die aanleiding kunnen geven tot tandvleesontsteking (gingivitis), waarvan roodheid, verdikking en neiging tot bloeden mogelijke symptomen zijn.
Bovendien kan het tandvlees zich hierdoor op termijn beginnen terugtrekken, kunnen de tandhalzen bloot komen te liggen en kunnen tanden en kiezen stilaan gaan loszitten. Onbehandelde tandvleesontsteking kan immers leiden tot afbraak van het parodontaal ligament en zich uitbreiden tot het kaakbot (parodontitis).
Tanden zonder tandplak voelen glad aan en de kleur van gezond tandvlees is lichtroze. Op tandplak kunnen calciumfosfaten uit het speeksel neerslaan en tandsteen vormen, dat steeds bedekt is met tandplaque en tandvleesontsteking blijft veroorzaken. Tandsteen is niet te verwijderen met poetsen. Gezien de onredelijk hoge prijs van valse tanden en gebitten en de onredelijke pijn die tandproblemen kunnen veroorzaken, loont het extra moeite te doen om dit proces te voorkomen of tot stilstand te brengen. Het kost meer moeite dan men denkt om een gezond gebit te hebben, terwijl wij allemaal vinden dat wij veel belangrijkere zaken te doen hebben dan ons bezig te houden met onze tanden. Pas als men problemen begint te krijgen, pijn begint te lijden, beseft men hoe belangrijk een goede mond- en tandhygiëne is en dat het toch wel meer aandacht van ons vraagt.
Het zuur dat door bacteriën in de tandplak gevormd wordt uit suikers, tast het tandglazuur aan en ontkalkt de tanden waardoor tandbederf of witte of bruine vlekjes of gaatjes ontstaan: cariës. Hoe meer maaltijden per dag, hoe hoger de zuurtegraad in de tandplak. Als er 2 tot 3 uur tijd tussen twee maaltijden of tussendoortjes zit, dan kan het glazuur zich herstellen van de zuuraanval: er vindt een remineralisatie van het tandglazuur vanuit het speeksel plaats. Speeksel maakt de zuurtegraad terug normaal, zodat het nuttig is goed te kauwen gedurende het eten. De fluoride in het speeksel verwerkt mee de schadelijke gevolgen van het eten van suikerrijk voedsel.
Voedsel rijk aan suiker als fruit, snoep, confituur, choco, taart, gebak, koeken, honing, stroop, enz. vormt dus een risico. Het is aangeraden zeker na het eten ervan de tanden te poetsen. Maar ook zure dranken of spijzen zijn riskant. We denken hier bvb. aan fruitsap, yoghurt, karnemelk, zure vruchten, azijn, frisdrank, wijn, enz. Deze zuren lossen telkens het tandglazuur wat op en als men erna gaat poetsen, wordt dus een laagje tandglazuur mee weggepoetst. Dit verhoogt de mogelijkheid op cariës. Na het nuttigen van zure dingen, kan men dus beter niet de tanden poetsen! Wel kan men vóór het eten of drinken ervan een beschermende tandpasta gebruiken als Signal Total of Sensodyne. Ook wordt aangeraden minstens een uur te wachten voor het poetsen van de tanden na het gebruiken van iets zuurs. Men kan in dit geval de zuren wel wat neutraliseren met water of melk.
In verband met zure middelen spreekt men van tanderosie, dat vooral plaatsvindt op schone oppervlakten in tegenstelling tot cariës. Tanderosie kan ook optreden door maagzuur in geval van op geregelde tijdstippen overgeven (bvb. bij boulimie) of oprispingen.
Een klacht die ook dikwijls voorkomt als gevolg van zich terugtrekkend tandvlees is gevoelige tanden: tandpijn bij gebruik van warme, koude, zoete of zure dranken of spijzen of het inademen van koude lucht. Dit kan voortkomen uit blootliggende tandhalzen als gevolg van tandplak, een te hard schurende tandpasta of te hard poetsen. Deze zijn daardoor meer vatbaar voor slijtage, overgevoeligheid en kwetsbaarder voor wortelcariës. De uitwendige prikkels kunnen aldus via de dentinekanaaltjes in het blootgekomen dentine (tandbeen) makkelijker de tandzenuw bereiken en pijn veroorzaken. De gevoelige delen (pulpa en dentine) worden normaal volledig beschermd door het tandvlees, het wortelcement en het glazuur.
Er bestaan tandpasta’s met strontiumzouten of kaliumzouten (vb. Sensodyne Previon) die de dentinekanaaltjes afsluiten en de overbrenging van de pijnprikkel via de dentinekanaaltjes onderbreken of de prikkelbaarheid van de zenuw verminderen, maar deze pasta moet iedere dag en bij iedere poetsbeurt gebruikt worden.
Als micro-organismen en/of hun toxische producten door het tandglazuur én door het dentine tot in de pulpa doordringen, kan dit hevige pijn veroorzaken daar er zich bloedvaten en zenuwen in de pulpa bevinden. Raakt de infectie voorbij de wortelpunt, dan kan zich een abces vormen of een chronische ontstekingshaard. In erge gevallen kan soms het gebruik van antibiotica de enige oplossing zijn om te voorkomen dat het tot sepsis of meningitis e.d. komt… Een slecht verzorgd gebit kan één van de oorzaken zijn van slecht ruikende adem (halitose). De oorzaken van tandproblemen zijn goed gekend, ook de preventie en behandeling ervan. Het echte probleem ligt bij de noodzaak van gedragsverandering i.c. doorgedreven mond- en tandhygiëne en verbetering van het voedselpatroon.
Verzorging:
- Driemaal per dag poetsen met een minder harde of medium tandenborstel, geen harde. Door een te harde tandenborstel kan het tandvlees zich terugtrekken. Vervang de tandenborstel om lees meer over Tanden, tandpijn en tandenverzorging
