Acné, je zit er maar mee!
De huid bestaat uit een toplaag of opperhuid (epidermis) en daaronder de lederhuid (dermis) waarin de talgklieren zich bevinden. Deze scheiden talg af op de huid. Hieronder bevindt zich dan nog eens het onderhuis bindweefsel. Talg bestaat o.a. uit cholesterol en voorkomt de uitdroging van de huid, houdt de huid soepel en vormt een zuurmantel als bescherming tegen micro-organismen. De productie van talg wordt gestimuleerd door hormonale en psychische of emotionele invloeden. We zien hier het verband met stress. Op 1 cm2 huid bevinden zich zo’n 20 talgkliertjes en 100 zweetkliertjes. De talgklieren liggen langs de haarschachten in de huid.
Symptomen
- Ophoping van huidschilfers, ingedroogd talg en bacteriën in de huidporiën, waardoor zich een mee-eter of comedo vormt. Hierdoor wordt de talgafvoer van de haarzakjes of follikels naar de poriën belemmerd. Bij een incomplete afsluiting is er sprake van open of zwarte mee-eters en bij een volledige afsluiting van gesloten of witte mee-eters. De zwarte puntjes ontstaan door oxidatie van de talg en hebben niets te maken met een tekort aan hygiëne. Mee-eters zijn niet de oorzaak, maar het gevolg van een verhinderde talguitscheiding.
- In de verstopte poriën ontwikkelen zich bacteriën die een aantal vetten in de talg afbreken met irritatie tot gevolg. Het zijn eigenlijk deze vetzuren die verantwoordelijk zijn voor de vorming van mee-eters en ontstekingen. De mee-eters kunnen gaan openbarsten.
- Acné kan zich manifesteren op het gelaat, de nek, de rug, de borst, de schouders, de bovenarmen, de billen,…
- In de puberteit staan de tieners aan nogal wat stress bloot, wat bijdraagt tot het ontstaan of de verergering van acné. Op haar beurt zorgt de acné weer voor eventuele minderwaardigheidsgevoelens, verlegenheid, vrees t.o.v. het andere geslacht, enz. Dit brengt dan weer stress met zich mee en zo kan acné dus zorgen voor een vicieuze cirkel. Na de puberteit verdwijnt de acné dikwijls spontaan. Volwassenen kunnen echter ook acné krijgen.
Bij oppervlakkige acné is er sprake van puisten en mee-eters zonder abcessen. Bij ernstige acné steken de ontstoken puisten diep in de onderliggende huid en verschijnen er met pus gevulde cysten die open kunnen barsten en grotere abcessen vormen.
Mogelijke oorzaken en beïnvloedende factoren
- Hormonale veranderingen: menstruatie, zwangerschap, gebruik van anabole steroïden, puberteit. Hormonen, talg en bacteriën werken op mekaar in, waardoor acné dikwijls ontstaat bij tieners. In de puberteit zijn de talgklieren in de huid actiever onder invloed van de geslachtshormonen en scheiden meer talg af. Als er meer talg wordt gevormd dan er kan worden uitgescheiden, raakt de haarfollikel verstopt. Testosteron stimuleert de klieren en oestrogeen remt ze af. Meisjes met ernstige acné hebben dikwijls een verhoogd niveau van testosteron.
- Zonlicht
- Voeding
- Stress
- Seizoen: dikwijls erger in de winter
- Cosmetica die de poriën verstopt; make-up producten o.b.v. olie ; deze vetzuren zijn meestal sterker dan de eigen vetzuren. Andere ingrediënten die te sterk zijn voor de huid zijn : lanoline, isopropylmyristaat, natriumlaurylsulfaat, laureth-4 en D & C rode kleurstoffen
- Constipatie: een normale ontlasting telt drie ontlastingen per dag
- Betrokken vitaminen en mineralen : A, B6, C, E, foliumzuur, kalium, magnesium, zink, selenium, chroom. Verder ook omega-3 vetzuren
- Bepaalde medicijnen (medicatie) bvb. op basis van bromiden of jodiden, barbituraten, vitamine B12, anti-epileptica, lithium
- Langdurig contact met bepaalde chemische stoffen bvb. smeervetten of minerale oliën, koolwaterstoffen, koolteerderivaten, dioxine
- Slechte hygiënische omstandigheden of onvoldoende verzorging
- Erfelijkheid: als alle twee ouders hinder hadden van acne, zullen drie van de vier kinderen het ook krijgen.
- Gebruik van de anticonceptiepil
- Jodiumhoudende voedingsmiddelen: een teveel aan jodium wordt via de vetklieren uitgescheiden, wat de poriën irriteert.
- Verwijding van bloedvaten
- Strakke kledij op bepaalde plaatsen
- Stoornissen van de eierstokken of bijnieren
Verwikkelingen
- Littekenvorming
- Minderwaardigheidsgevoelens, laag zelfbeeld, verlegenheid, enz.
- Nagekeken of gepest worden
Mogelijke klassieke behandelingen
- Uitdrukken van mee-eters is niet aan te raden, omdat hierdoor irriterende stoffen kunnen terechtkomen in het omliggende weefsel. Alleen het type puist met een klein, geel etterkopje mag voorzichtig opengedrukt worden; de puist geneest sneller als de pus eruit is. Warmwaterverbanden kunnen gebruikt worden; hierdoor worden de mee-eters zacht en makkelijker te verwijderen
- Verwijderen van mee-eters met een steriele naald of een comedonenquetcher door de dokter
- Gebruik van antibiotica tegen de bacteriën, aangebracht op de huid of oraal ingenomen. Deze moeten echter dikwijls maanden of jaren gebruikt worden, met risico op nevenwerkingen.
- Allerlei crèmes, vloeistof of gel met bvb. tretinoïne (of retinol, een afgeleide van vitamine A), zwavel, resorcine, benzoylperoxide,… Benzoyl zorgt ervoor dat de peroxide in de poriën dringt, waardoor zuurstof (O2) vrijkomt die de bacteriën doden, én dat de vetzuren die de poriën irriteren onderdrukt worden. Een gel op basis van water is het beste. ‘s Avonds gebruiken, een uur laten inwerken en dan grondig van de huid wassen. Producten met een lage concentratie benzoylperoxide blijken even efficiënt als die met een hogere. Bij een droge huid is het beter een lage concentratie te gebruiken, omdat deze huid erg gevoelig kan zijn voor het product. Het is een normale reactie als de huid rood wordt bij het aanbrengen van het product. Aangezien acné zich verspreidt van de neus naar het oor, moet men dus verder behandelen dan de rode, ontstoken zone…
- Zonlicht of kuur met UV-licht.
- Bij gebruik van medicatie tegen acne kan men echter beter uit de zon blijven en infraroodlampen vermijden, evenals zonnebrandmiddelen.
- Gebruik slechts één medicijn tegen acné, bepaalde types medicatie mogen niet op het zelfde ogenblik worden toegepast.
- Chemische peeling om de ontstekingen te draineren of cysten te verwijderen.
- Orale toediening van isotretinoïne, dat echter ernstige nevenwerkingen kan veroorzaken en ook afwijkingen aan de foetus bij gebruik gedurende de zwangerschap
- Corticosteroïdeninjecties van ontstoken cystes of abcessen
- Openen van cysten of abcessen om het vocht er te laten uitvloeien
- Het gebruik van de anticonceptiepil is delicaat: soms veroorzaakt het acné of draagt ertoe bij, soms kan het helpen bij vrouwen die gedurende de menstruatie een verergering krijgen, soms moet een andere vorm van anticonceptie worden aangeraden
- Verwijder make-up iedere avond
- Om de puisten onzichtbaar te maken, kan men gebruik maken lees meer over Acné, je zit er maar mee!
