COPD, waar staat het voor?
COPD is de afkorting van de woorden 'Chronic Obstructive Pulmonary Disease'. Deze ziekte wordt gekenmerkt door een langzaam toenemende vernauwing van de luchtwegen, waardoor ademen steeds moeilijker wordt. De term COPD omvat in werkelijkheid chronische bronchitis en emfyseem. Zowel bij bronchitis als bij emfyseem is de verhindering van de expiratie (uitademing) tengevolge van de obstructie. Een ander belangrijk gemeenschappelijk kenmerk is irritatie van de luchtwegen veroorzaakt door bijvoorbeeld: vochtige lucht, koude, stof, rook of specifieke prikkels die een allergische reactie kunnen veroorzaken.
Bronchitis
Bronchitis is een aandoening van de longen, waarbij ontsteking en irritatie van het longweefsel een rol spelen. De kleine luchtwegen in onze longen heten bronchiën. Als deze luchtbuisjes ontstoken raken, bemoeilijkt dit de ademhaling. Deze infectie heet bronchitis. Je kunt een onderscheid maken tussen acute en chronische bronchitis. Acute bronchitis, waarbij met bacteriën of virussen geďnfecteerd slijm uit de longen wordt opgehoest, ontstaat dikwijls na verkoudheid of griep. Acute chemische bronchitis wordt veroorzaakt door het inademen van irriterende dampen, als rook, chloor, ammonia of ozon. Bij chronische bronchitis zijn de luchtwegen langdurig geďrriteerd. Deze vorm gaat gepaard met een chronische hoest en voortdurende slijmproductie. Meer dan 90 procent van de gevallen betreft rokers, terwijl de aandoening slechts bij minder dan 5 procent van de niet-rokers wordt gevonden. Mannen hebben tien keer zo dikwijls hinder van deze aandoening als vrouwen. Luchtverontreiniging speelt een belangrijke rol. In grote steden komt bronchitis meer voor dan op het platteland. Bronchitis begint met een droge hoest, die verandert in het ophoesten van slijm. Later ontstaat kortademigheid. De infectie kan koorts veroorzaken en pijn op de borst. Bij chronische bronchitis beginnen de symptomen dikwijls in de winter. Bij een acute bronchitis zal de dokter meestal een medicijnkuur geven. Daarmee geneest de aandoening meestal in enkele weken. Bij chronische bronchitis is na onderzoek dikwijls een onderhoudsbehandeling nodig met medicijnen (medicatie) die de luchtwegen openhouden en de ontstekingreactie laten verminderen.
Longemfyseem
Longemfyseem is een chronische ziekte, waarbij steeds meer longblaasjes verloren gaan. De ernst van de ziekte hangt samen met het aantal aangedane longblaasjes. Bij ernstige vormen komen de longblaasjes met mekaar in verbinding te staan en ontstaan er grote, met lucht gevulde blazen (bullae). Die kunnen het ernaast gelegen gezonde longweefsel samendrukken.
De twee hoofdkenmerken van COPD zijn:
- enerzijds het langzaam progressieve verloop ervan, waardoor het vermogen van de longen om hun taak te volbrengen, gaandeweg aangetast wordt. Artsen hebben het over een pulmonaal functieverlies;
- anderzijds de nagenoeg aanhoudende verhindering van de luchtdoorgang in de bronchiën. Artsen omschrijven dit als een bronchiale obstructie die ze vaststaand, onomkeerbaar of gedeeltelijk omkeerbaar noemen naargelang hun min of meer pessimistische dan wel optimistische aard.
Omdat het uitademen belemmerd wordt treedt er verandering op in de ademhalingsbeweging. Bij mensen met COPD is er dikwijls sprake van een inspiratie stand van de borstkas. Inspiratiestand is een voorovergebogen houding waarbij de schouders verder naar voren staan dan normaal. Verder is de stand van de longen net als deze zou zijn wanneer men volledig inademt. Deze stand wordt door de patiënt aangenomen omdat zij het ademen vergemakkelijkt. Ongeveer 80 tot 90 procent van de gevallen van COPD zijn aan het roken toe te schrijven, meer bepaald aan de aanhoudende irritatie van de bronchiën, veroorzaakt door bepaalde bestanddelen van tabaksrook. Roken heeft daarnaast ook een negatief effect op het beloop van COPD en kan de klachten verergeren. Ook (beroepsmatige) langdurige blootstelling aan risicostoffen, luchtverontreiniging, genetische factoren en respiratoire infectie kunnen bijdragen aan het ontstaan van de klachten.
COPD treedt op volgens het volgende scenario:
- Tabaksrook irriteert de bronchiën en het longweefsel.
- De bronchiën reageren door een lees meer over COPD, waar staat het voor?
