Ontstaan en oorzaak van obesitas
1. Energetische basis voor gewichtstoename en fysiologische adaptatie:
Het lichaamsgewicht wordt gereguleerd door krachtige fysiologische signalen die honger en verzadiging beïnvloeden. Dit wordt dikwijls niet door de patiënten herkend, echter slechts een kleine discrepantie tussen de dagelijkse intake en energieverbruik is genoeg om een langzaam progressieve gewichtstoename te bereiken. De stofwisselingssnelheid staat in relatie tot het lichaamsgewicht maar er zijn flinke individuele verschillen (tot 20%).2. Vele oorzaken van overgewicht of obesitas en obesitas:
De leeftijdgebonden referentie van overgewicht of obesitas en obesitas impliceert dat gewichtstoename bij volwassen gewoonlijk in het 20ste tot 40ste levensjaar plaatsvindt, met een maximaal lichaamsgewicht dat meestal rond de middelbare leeftijd wordt bereikt. De toename van de prevalentie van obesitas de laatste 20 jaar tonen het belang van omgevingfactoren aan bij het ontstaan van deze aandoening. Veel factoren spelen een rol bij het induceren van gewichtstoename, inclusief genetische, medische, therapeutische en psychologische oorzaken. Om een enkele factor als de oorzaak van obesitas aan te wijzen is een oversimplificatie van een complex probleem.Gedragsveranderingen verantwoordelijk voor gewichtstoename:
a) Toenemende fysieke inactiviteit bij het ouder worden is een belangrijke verklaring voor leeftijdsgebonden gewichtstoename, gegeven de huidige voedingspatronen. Ook de verschillen in sociale klasse m.b.t. obesitas zijn gerelateerd aan fysieke activiteit. Gemiddeld verbruikt een sportieve jonge man of vrouw 700 kilocalorieën meer dan een inactieve oudere persoon van 65 jaar.b) Verminderde fysieke activiteit:
Bijvoorbeeld na sportongevallen, verandering van baan of een verandering van sociale omstandigheden als huwelijk, een toenemend zittend beroep of vrije tijdsbesteding (televisie kijken, of computerspelletjes en gemotoriseerd vervoer.).
c) Tussendoortjes en het verlies van een geformaliseerd maaltijdpatroon. Dit vermindert bewuste erkenning van het voedingsmiddelen wat wordt gegeten. Vooral snacks en tussendoortjes kunnen het verzadigingssignaal doen verliezen. De bewustwording van deze verkeerde eetpatronen is belangrijk voor mensen die hun eetpatroon willen verminderen.
d) Het op geregelde tijdstippen eten van energierijke voedingsmiddelen of dranken. Dat wil zeggen die met een laag vezelgehalte.
e) Hoog vetdiëten zijn sterk verantwoordelijk voor het toenemen van het gewicht. In het bijzonder geldt dit voor inactieve mensen. De maaltijden zorgen voor niet veel verzadiging en zeker als ze in de avond genomen worden waarna geen fysiologische compensatie meer optreedt kan dit snel leiden tot overgewicht.
f) Alcohol bevordert gewichtstoename omdat het veel energie bevat en het geeft geen gevoel van verzadiging, terwijl zwaar alcoholgebruik tot ondergewicht leidt vanwege gastritis, alcoholhepatitis en verlies van eetlust.
g) Een gunstige reden voor het toenemen in gewicht is het stoppen met roken, waardoor gemiddeld 5-8 kg gewichtstoename ontstaat.
