Enkele beroepsziektes besproken
Definities en indeling en Indeling beroepsziekten op basis van causaal verband
Verschillende definities van beroepsziekten
Beroepsziekten zijn aandoeningen die geheel of gedeeltelijk worden veroorzaakt door werk of arbeidsomstandigheden. Beroepsziekten worden op verschillende manieren gedefinieerd. In het Nationaal Kompas Volksgezondheid gebruiken wij de definitie van het Nederlands Centrum voor Beroepsziekten (NCvB): 'Een klinisch waarneembare aandoening die in overwegende mate door het werk of arbeidsomstandigheden is veroorzaakt'. Of anders geformuleerd: 'Gezondheidsschade die er niet zou zijn geweest als de werkzaamheden niet zouden zijn uitgevoerd'. Deze definitie heeft een expliciet preventief doel en kent hierdoor ruime criteria. De keuze voor een definitie is afhankelijk van de context waarin, en het doel waarvoor de definitie wordt gebruikt. Andere veelgebruikte definities zijn:
- De wettelijke definitie is: ’Een ziekte of aandoening als gevolg van een belasting die in overwegende mate in arbeid of arbeidsomstandigheden heeft plaatsgevonden’. De definitie van het NCvB sluit hierbij aan.
- Juridisch-verzekeringsgeneeskundige definities worden gebruikt bij aansprakelijkheidskwesties of compensatieregelingen (voor uitkeringen). De criteria zijn streng. Binnen deze definities vallen ongeveer uitsluitend klassieke beroepsziekten als mesothelioom en lawaaislechthorendheid. Er is sprake van een exclusieve relatie tussen (één) oorzaak en (één) aandoening.
- Bedrijfsgezondheidskundige definities zijn gericht op het vaststellen van een relatie tussen aandoening en arbeid en hebben een preventief doel. Ze zijn ruimer geformuleerd. Men spreekt hierbij wel van werkgebonden aandoeningen. Aandoeningen met meer dan één oorzaak kunnen ook als werkgebonden worden aangemerkt.
Indeling beroepsziekten op basis van causaal verband
De relatie tussen ziekte en werk is niet bij alle beroepsziekten even sterk en eenduidig. Een duidelijk causaal verband biedt meer aangrijpingspunten voor preventieve maatregelen. Grofweg kunnen beroepsziekten op basis van de mate van causaal verband in drie groepen worden ingedeeld:
- Klassieke beroepsziekten: beroepsziekten met een duidelijk, dikwijls enkelvoudig, verband tussen oorzaak en aandoening. Voorbeelden zijn mesothelioom door asbest en astma door isocyanaten.
- Werkgebonden aandoeningen: aandoeningen waarbij de relatie met werk minder duidelijk is en meer oorzaken een rol spelen. Voorbeelden zijn overspannenheid na overbelasting in het werk en rugklachten bij zwaar tillen. Hierbij kunnen ook privé-omstandigheden en een verminderde belastbaarheid een belangrijke rol spelen.
- Aandoeningen die meer voorkomen bij bepaalde beroepsgroepen of in bepaalde werkomstandigheden: een voorbeeld is een verhoogd risico op hart- en vaataandoeningen bij mensen die in een ploegendienst (met nachtdiensten) werken. Een dergelijke relatie blijkt dikwijls uit epidemiologisch onderzoek. In individuele gevallen is het moeilijk een causaal verband aan te tonen.
Beroepsziekten van houding- en bewegingsapparaat en werkgebonden psychische aandoeningen
Beroepsziekten van houding- en bewegingsapparaat
Tot de categorie beroepsziekten van het houding- en bewegingsapparaat horen door het werk veroorzaakte aandoeningen van de bovenste ledematen, de nek, de rug en de onderste ledematen. Deze groepen aandoeningen worden ook dikwijls aangeduid met ‘work related musculoskeletal diseases’.
RSI
Werkgerelateerde aandoeningen van de bovenste ledematen worden dikwijls aangeduid met repetitive strain injury (RSI). De term ' RSI ' doet echter geen recht aan wat bekend is over de oorzaken en diagnostiek. Niet alleen repeterende handelingen, maar ook precisie, kracht en houding zijn risicofactoren voor het ontstaan van deze aandoeningen (Bongers et al., 2002; Van Dieën et al., lees meer over Enkele beroepsziektes besproken
