Slechts bij een kleine groep patiënten is een duidelijke oorzaak van de artrose aan te wijzen, als een ongevalsletsel met gewrichtsbeschadiging of een aangeboren afwijking. Erfelijke factoren lijken een rol te spelen, omdat artrose in sommige families meer voorkomt. Ook lijken sommige genetische kenmerken tot artrose te leiden (Davis, 1988; Felson, 1988; Jordan et al., 2000).
Overgewicht, etniciteit en zware lichamelijke belasting
Overgewicht is een belangrijke determinant voor knieartrose. Vrouwen waarbij het gewicht is gedaald hebben een minder groot risico op knieartrose. Etnische achtergrond lijkt volgens onderzoek uit de VS ook een determinant van artrose te zijn. Afro-Amerikanen lijken namelijk meer en ernstigere artrose te hebben. Bij sommige zware beroepen, beroepen met kniebelasting, en bij sommige sporten, vooral als er sprake is van acute hoge en/of herhaalde gewrichtsbelasting, komt artrose meer voor (Schouten et al., 2002; Felson et al., 1991; Maetzel et al., 1997).
Andere gewrichtsaandoeningen en lokale gewrichtsfactoren
Artrose kan ook ontstaan door andere gewrichtsaandoeningen, als een meniscusbeschadiging of reumatoïde artritis. Een aandoening als congenitale heupdysplasie kan op latere leeftijd ook leiden tot artrose. Het wordt steeds duidelijker dat lokale gewrichtsfactoren een rol spelen bij het ontstaan van artrose. Factoren die hierbij genoemd worden zijn: overmatige beweeglijkheid in het gewricht (laxiteit), abnormale stand van de gewrichtsuiteinden, abnormale onbewuste positiewaarneming van de stand van het gewricht (proprioceptie) en spierzwakte rond het gewricht (Felson et al., 2000).
Onder personen met osteoporose minder artrose
Bij personen met osteoporose komt artrose minder dikwijls voor. Het is onduidelijk of hier sprake is van een causale relatie. Anderzijds is niet uitgesloten dat de progressie van artrose bij personen met osteoporose juist sterker is (Felson et al., 2000). De rol van oestrogenen is niet eenduidig.
Diagnostiek meestal gemakkelijk
De diagnose artrose wordt gesteld op basis van de anamnese, lichamelijk onderzoek en eventueel röntgen- en bloedonderzoek. Het stellen van de diagnose is voor de (huis)arts meestal niet moeilijk. Bij de anamnese vraagt de dokter met name naar aspecten van pijn en stijfheid. Bij het lichamelijk onderzoek wordt gelet op pijn en beperkingen bij het bewegen van de gewrichten, de lokalisatie van de aangedane gewrichten, verdikkingen van de gewrichten, drukpijn en wekedelenzwelling.
Röntgenonderzoek toont in een vroeg stadium nog geen afwijkingen aan, maar later zijn er wel kenmerkende afwijkingen te zien. Bloedonderzoek laat over het algemeen geen afwijkingen zien. Het wordt vooral uitgevoerd ten behoeve van differentiële diagnostiek als bvb gedacht wordt aan reumatoïde artritis.
Behandeling
In eerste instantie symptoombestrijding
Er bestaat voor artrose geen behandeling die tot volledige genezing leidt. Bestrijding van symptomen gebeurt door interventies gericht op ‘zelfmanagement’, het verstrekken van adviezen over het voorkomen van overmatige gewrichtsbelasting, het geven van pijnstillers, het geven van inspuitingen met corticosteroïden in het gewricht en fysio- of oefentherapie. Het nadeel van de meeste pijnstillers is dat ze een aantal serieuze bijwerkingen hebben, als maagzweren en maagbloedingen.
Bij blijvende pijn gewrichtsvervangende operatie
In een later stadium is een gewrichtsvervangende operatie mogelijk. Het besluit om hiertoe over te gaan is met name afhankelijk van de ernst van de pijn en de leeftijd. Een dergelijke operatie kan gepaard gaan met complicaties en de prothese kan soms weer los gaan zitten. Geopereerde patiënten zijn in belangrijke mate pijnvrij en hebben een verbeterde gewrichtsfunctie.
Als je dit artikel interessant vond en op de hoogte wilt blijven schrijf je dan in op onze nieuwsbief
