Diabetes, een chronische stofwisselingsziekte
Diabetes mellitus ofwel suikerziekte, is een chronische stofwisselingsziekte die gepaard gaat met een te hoog glucosegehalte in het bloed. Bij diabetes mellitus is het lichaam niet meer in staat om glucose goed te verwerken. Dat komt omdat er te weinig of geen insuline wordt aangemaakt of omdat het lichaam ongevoelig is geworden voor de insuline. Insuline is nodig voor het transport van glucose uit het bloed naar de lichaamsweefsels. Bij geen of onvoldoende insuline heeft het lichaam moeite om de glucose uit het bloed te krijgen en stijgen de bloedglucosewaarden. Hierdoor ontstaan allerlei klachten en complicaties. De Wereld Gezondheidsorganisatie heeft de grenswaarden bepaald waarboven sprake is van diabetes mellitus (WHO, 1999b). Alleen de twee meest voorkomende vormen van diabetes mellitus met elk een eigen oorzaak, komen hier aan de orde: type 1 en type 2.
Type 1 diabetes mellitus
Ziektebeeld
Type 1 diabetes mellitus ontstaat als gevolg van de afbraak van insulineproducerende cellen (beta-cellen) van de alvleesklier (pancreas), waardoor een absoluut tekort van het hormoon insuline ontstaat. Mensen met type 1 diabetes moeten dagelijks insuline spuiten om de bloedglucose op peil te houden. Zonder toediening van insuline treedt een levensbedreigende situatie op. Type 1 diabetes ontstaat in korte tijd en meestal bij mensen onder de dertig jaar. De eerste tekenen van diabetes zijn veel drinken, dikwijlsurineren, vermageren, moeheid en duizeligheid. Ook coma door verzuring en een te hoog glucosegehalte in het bloed kan het eerste teken van type 1 diabetes mellitus zijn. De meeste mensen met diabetes krijgen na een aantal jaren te maken met macro- en microvasculaire complicaties. Die complicaties ontstaan vooral door te hoge bloedglucosewaarden.
Diabetes leidt tot uiteenlopende klachten en complicaties
Hart- en vaatziekten zijn veel voorkomende macrovasculaire complicaties. De kans op het krijgen van complicaties als gevolg van doorbloedingsstoornissen in het hart (hartinfarct), hersenen (beroerte) en ledematen (pijn bij lopen) is bij type 1 diabetes twee tot vier maal zo groot is als onder patiënten zonder diabetes mellitus. Ook microvasculaire complicaties als gevolg van schade aan de kleine bloedvaatjes (micro-angiopathie) van de ogen (diabetische retinopathie, blindheid), nieren (nefropathie) en zenuwen (neuropathie) treden dikwijlsop. De mate waarin is afhankelijk van de duur van de diabetes mellitus en de kwaliteit van de bloedsuikerrregulatie.
Type 2 diabetes mellitus
Ziektebeeld
Type 2 diabetes mellitus ontstaat als gevolg van stoornissen in de afscheiding van insuline en/of het niet optimaal benutten van de aanwezige insuline door weefsels (insulineresistentie). Hierdoor ontstaat op den duur een te hoog glucosegehalte in het bloed. Type 2 diabetes ontstaat geleidelijker dan type 1 diabetes en de eerste klachten zijn dikwijlsvaag. Daardoor wordt de diabetes dikwijlspas na jaren herkend en gediagnosticeerd. Deze klachten zijn veel drinken, veel eten, dikwijlsurineren, moeheid en duizeligheid. Net als bij type 1 diabetes treden ook bij type 2 diabetes door schade aan bloedvaten en zenuwweefsel op den duur dikwijlsmacro- en microvasculaire complicaties op, zoals hart- en vaatziekten (hartinfarct, beroerte, doorbloedingsstoornissen van de benen), diabetische retinopathie, blindheid, nierziekten en gevoelloosheid en/of pijn in de ledematen. Het vóórkomen van complicaties is voor type 1 beter gedocumenteerd dan voor type 2 diabetes mellitus. Het is echter wel duidelijk dat ook patiënten met type 2 een verhoogde kans op complicaties hebben. Omdat type 2 diabetes geleidelijk ontstaat, kan het lang duren voordat iemand wordt gediagnosticeerd. Vaak hebben deze patiënten dan al jarenlang te hoge glucosewaarden in het bloed zonder het te weten. Deze te hoge glucosewaarden kunnen ervoor zorgen dat op het moment van diagnose al complicaties aanwezig zijn: 3-50% van de patiënten heeft dan al micro- en/of macrovasculaire complicaties (Spijkerman, 2003). Bij patiënten met type 2 diabetes en overgewicht is het soms mogelijk door lees verder
