De dwangneurose: dwanggedachten en dwanghandelingen
1. Dwangneuroses, wat zijn dat?
De officiële naam voor deze stoornis is sedert kort obsessieve compulsieve stoornis, maar voor het gemak gebruiken wij gewoon de oude en meer bekende naam; dwangneuroses. Deze stoornis uit zich in obsessies (dwanggedachten) en in compulsies (dwanghandelingen). Dwanggedachten zijn ongewenste ideeën, beelden of zorgen die zich ongevraagd opdringen. Deze dwanggedachten kunnen de persoon dagelijks bezighouden. Meestal zijn deze gedachten nogal zinloos en ook niet zo fijn en kan de persoon daardoor angstig of onrustig worden. Om ervoor te zorgen dat die vervelende gedachten minder worden kan men proberen om ze te minder heftig te maken. Dit doet de persoon meestal door middel van dwanghandelingen. Een dwanghandeling is een vast ritueel of een bepaald iets dat iemand constant moet doen van zichzelf. Op deze manier kan de angst en onrust die ze voelen een tijdje minder worden. Een dwangstoornis is dus eigenlijk een cirkel waar zo iemand maar moeilijk uit kan komen, want de dwanggedachten roepen gevoelens (emoties) van angst en onrust op en met de dwanghandelingen probeert iemand die angstige en onrustige gevoelens (emoties) kwijt te raken. Als iemand deze stoornis lang genoeg heeft weten zij soms niet eens meer waarom ze die dwanghandelingen moeten doen. Het moet gewoon en de gedachte dat het niet meer zou mogen zorgt er weer voor dat de persoon zich onrustig gaat voelen.
2. Kenmerken
Een dwangneurose heeft als kenmerken dwanggedachten (obsessies) en/of dwanghandelingen (compulsies)
- Dwanggedachten zijn hardnekkige gedachten die als vervelend, ongewenst en opdringerig worden ervaren. De inhoud is zinloos, raar en vaal reeds helemaal niet zo belangrijk als die persoon denkt. Men kan deze gedachten niet zomaar van zich af zetten en de gedachten worden ongeveer altijd als beangstigend ervaren.
- Dwanghandelingen zijn rituele handelingen die constant moeten worden herhaald en die worden beleefd als iets wat niet van henzelf is. Men ervaart deze handelingen als ongewenst en opdringerig. De dwanghandelingen komen meestal na de dwanggedachten en worden uitgevoerd om die vervelende gedachten een beetje minder erg te maken. Wanneer deze handeling niet uitgevoerd kan worden kan dit leiden tot een angstig gevoel bij de persoon.
Voorbeelden:
- Gedachte: iemand is bang om een ziekte op te lopen door contact met viezigheid, urine, ontlasting, bacteriën (smetvrees)
Handeling: Veel wassen van de handen of het lichaam (wasdwang) of schoonmaken (poetsdwang) - Gedachte: iemand heeft het idee dat het niet netjes genoeg is of dat de dingen die hij/zij doet niet goed genoeg zijn.
Handeling: Alles recht zetten, alles nog een keer (teldwang) - Gedachte: Iemand heeft het idee dat hij iets fout, verkeerd of gevaarlijk heeft gedaan (b.v. de deur of de gaskraan niet gesloten)
- Handeling: Elke keer weer controleren of alles dicht zit en afgesloten is (controledwang)
3. Vormen van dwangneuroses
Er bestaan 3 typen dwangneuroses:
- Dwangneuroses met dwanggedachten
- Dwangneuroses met dwanghandelingen
- Dwangneuroses met zowel dwanggedachten als met dwanghandelingen lees meer over De dwangneurose: dwanggedachten en dwanghandelingen
