Borderline, een persoonlijkheidsstoornis

1.Wat is borderline?

Inleiding

De term borderline werd eind jaren 30 voor het eerst gebruikt. In die tijd werden psychische stoornissen onderverdeeld in psychoses (verwardheid) en neuroses (angst- en stemmingsstoornissen). Patiënten met verschijnselen die niet goed pasten binnen deze indeling, worden borderline genoemd, wat eigenlijk betekenend dat je een grensgeval bent. Lange tijd was er niet veel aandacht voor borderline, tot het na 1960 opnieuw in de belangstelling kwam. Tegenwoordig wordt borderline ingedeeld bij de persoonlijkheidsstoornissen.

Een persoonlijkheidsstoornis

De meeste mensen hebben zo hun eigenaardigheden. Wanneer iemands persoonlijke eigenschappen heel extreem of vervelend zijn voor de persoon zelf of voor anderen kan sprake zijn van een persoonlijkheidsstoornis. Mensen met een persoonlijkheidsstoornis hebben dikwijls hardnekkige problemen met zichzelf of met anderen en kunnen in andermans ogen vreemd gedrag vertonen. Er zijn verschillende soorten persoonlijkheidsstoornissen. De borderlinestoornis is er een van. Alleen een deskundige kan bepalen of iemand een persoonlijkheidsstoornis heeft.

2. Verschijnselen en gevolgen

Een van de meest opvallende kenmerken van een borderlinestoornis is dat iemands gevoelens, gedachten en gedrag van moment tot moment heel erg kunnen veranderen. Iemand met borderline weet dikwijls niet wat hij wil, verandert snel van mening en verandert telkens weer van gedachte. Een 'borderliner' kan zomaar uit het niets (impulsief) een relatie of vriendschap opzeggen of plotseling ontslag nemen van zijn baan. Dat is voor anderen moeilijk te begrijpen en kan zelfs beangstigend zijn.

De verschijnselen en gevolgen van borderline komen op verschillende manieren naar buiten:

Impulsief zijn: iemand met borderline kan dolenthousiast beginnen aan een cursus of baan en daar een week later mee stoppen. Of spontaan een heel dure aankoop doen en het de volgende dag reeds niet fijn meer vinden
Wisselende relaties en vriendschappen: mensen met borderline verwachten veel van anderen en raken daardoor snel teleurgesteld. Een klein meningsverschil kan een aanleiding zijn om boos te worden op de ander of de relatie te verbreken. Maar iemand met borderline kan ook van het ene op het andere moment een nieuwe relatie aangaan.
Denken en voelen in uitersten: mensen met borderline vinden iets leuk, of verschrikkelijk; vinden iemand aardig, of waardeloos, voelen zich geweldig, of heel beroerd. Er is niet veel ruimte voor een middenweg.
Emotioneel gevoelig zijn: mensen met borderline raken gemakkelijk uit hun evenwicht en kunnen hun gevoelens (emoties) moeilijk in de hand houden. Een onverwachte gebeurtenis kan hun stemming in positieve of negatieve richting beïnvloeden.
Dissociëren: het komt soms voor dat iemand het gevoel heeft er niet meer bij te zijn en als een soort black-out krijgt. Dit wordt dissociëren genoemd. Soms weet de betreffende persoon niet meer precies wat er gebeurd is. Dat is een angstige ervaring.
Verwardheid: iemand met borderline kan tijdelijk verward of achterdochtig zijn: gedachten kloppen niet met de werkelijkheid. Meestal duren deze periodes kort.
Zelfbeschadigend gedrag: gevoelens (emoties) van leegte, kwetsbaarheid, boosheid of teleurstelling kunnen bij iemand met borderline zo heftig zijn, dat deze spanning alleen minder kan worden door lichamelijke pijn: bvb door te snijden in het eigen lichaam of zichzelf te branden met een sigaret. Maar lang niet alle mensen met borderline beschadigen zichzelf.
Zelfdoding: mensen met borderline zijn soms zo wanhopig en ongelukkig, dat zij een eind aan hun leven willen maken. Gedachten over zelfdoding zijn moeilijke onerwerpen om over te praten, niet alleen voor de persoon zelf, maar ook voor familie en hulpverleners. Praten is belangrijk en kan soms helpen om een poging tot zelfdoding te voorkomen. Ruim 1 op de 10 mensen met borderline sterft door zelfdoding.

3. Verloop

Borderline komt dikwijls voor het eerst tot uiting tussen de 18 en 25 jaar. Dit is een fase in het leven met grote aanpassingen op het gebied van relaties, wonen, leren en werken. Vóór het 18e jaar kunnen de verschijnselen zich wel voordoen, maar is het moeilijk om borderline te onderscheiden van heftige puberteitsverschijnselen. Tussen het 20e en 30e levensjaar zijn de problemen meestal het heftigst. Bij een deel van de mensen met borderline worden de verschijnselen na verloop lees meer over Borderline, een persoonlijkheidsstoornis