Overgewicht bij kinderen en jongeren!

Algemeen

Dat overgewicht steeds meer op jongere leeftijd wordt vastgesteld hoeft geen betoog. Het voorkomen van overgewicht bij kinderen en adolescenten is verontrustend: in 1985 hadden 10 à 11 % van de 11 tot 14 jarigen een overgewicht van 20%.

Obesitas bij kinderen

De jongeren die zich aanboden voor rekrutering in het leger die meer wogen dan 100 kg verviervoudigde tussen 1968 en 1988.

Oorzaken

Zoals bij volwassenen, is bij kinderen overgewicht het gevolg van een positieve energiebalans, wat leidt tot vetopstapeling. Verschillende factoren spelen hierbij een rol zoals erfelijke, biologische en omgevingsfactoren. De voeding bepaalt de energietoevoer. Bij kinderen blijkt vooral de samenstelling van de voeding (kwalitatief aspect) een belangrijke rol te spelen, eerder dan de hoeveelheid voedsel (kwantitatief aspect). De samenstelling van het voedingsmiddelen is in die aard abnormaal dat een zuigeling dikwijlste weinig vetten en te veel eiwitten toegediend krijgt. De opgroeiende jongere eet te veel vetten, terwijl het aanbod aan koolhydraten dikwijls uit eenvoudige (snelle) suikers bestaat. Omgevingsfactoren bepalen mee het normale energieverbruik:

50 à 70 % van de energie wordt verbruikt in het basaalmetabolisme.
10 % postprandiale thermogenese
De rest (20 à 40 % van de energie) door de fysieke activiteiten (beweging, sport, fietsen, enz.).

Televisie kijken is geen fysieke activiteit plus wordt dikwijlsvergezeld door "snoepen" (meestal chips die vetrijk zijn).

Risico's

Jongeren die lijden aan overgewicht hebben dikwijlsreeds te kampen met complicaties zoals verhoogde bloeddruk, verhoogde bloedlipiden (cholesterol), verhoogd insulinegehalte samengaand met een suikerintolerantie. Op langere termijn leidt hun overgewicht tevens tot het ontwikkelen van hart- en vaatziekten, problemen in de gewrichten van knieën en heupen, slaapproblemen, psychologische problemen, en het ontwikkelen van een leversteatose (vetopstapeling in de lever). Men stelt vast dat overgewicht en obesitas welke ontstaan zijn tijdens de jeugd dikwijlsop volwassen leeftijd blijft voortbestaan.

40 % van de obese jongeren worden obese volwassenen.
30 % van alle obese volwassenen waren reeds obees tijdens hun jeugd.

Behandeling

Eerst en vooral de voedingsfouten herstellen
- Onderzoeken wat, wanneer, hoe en hoe snel gegeten wordt.
- Op een opvoedkundige wijze en met voldoende uitleg de maaltijden bijsturen (in rustige omgeving en op regelmatige uren eten, traag kauwen en veel water drinken).
De familiegewoontes bijsturen (vb. niet gezamenlijk voor TV de maaltijd nuttigen).
De lichaamsbeweging motiveren (zwemmen en fietsen stimuleren).

In geen geval bij het kind schuldgevoelens opwekken.

Waarom obesitas op kinderleeftijd behandelen?

Zoals bij volwassenen, stelt men ook bij kinderen een toename vast van het aantal kinderen met overgewicht. Men stelt niet alleen een toename van het aantal vast, maar ook een toename van de ernst van het overgewicht bij die kinderen die te zwaar zijn. "Hoe ouder het kind met overgewicht, en hoe ernstiger het overgewicht, hoe groter de kans is dat het zwaarlijvige kind ook als volwassene te zwaar zal zijn. Een "dikke" baby heeft geen grotere kans om later dik te zijn dan een niet zo veel mollige zuigeling. De kans dat een zwaarlijvige tiener ook op volwassen leeftijd te zwaar is blijft echter 17.5 maal hoger dan de kans dat een niet-zwaarlijvige tiener op volwassen leeftijd zwaarlijvig wordt. Obesitas bij kinderen "groeit" er dus meestal niet spontaan "uit".

Zwaarlijvige kinderen hebben dikwijlseen laag zelfbeeld en kunnen een aantal gedragsproblemen vertonen. Een behandeling van deze kinderen moet het zelfvertrouwen verhogen om hen toe te laten uit te groeien tot een "gelukkige" volwassene, gezond in de brede betekenis van het woord. Medische verwikkelingen door overgewicht, bvb. ademhalingsonderbrekingen gedurende de slaap en sommige orthopedische problemen maken de behandeling noodzakelijk. Ook risicofactoren voor latere hart- en vaataandoeningen kunnen reeds op lees verder