De drie dosha's: ben je eerder een Vata, een Pitta of een Kapha-persoon
Alles in de natuur, zowel in de macrokosmos als in de microkosmos, is opgebouwd uit de vijf elementen ether, lucht, vuur, water en aarde. Dus ook de mens. En als de objecten in de natuur kunnen verschillen in de onderlinge verhouding van de elementen (in een rots domineert het element aarde en in een vijver het element water), zo is dat ook bij mensen het geval. De ene persoon heeft meer lucht-energie in zich, een ander meer vuur-energie en een derde meer water-energie. Op basis van deze energieën deelt ayurveda de mensen in in bepaalde types. Men spreekt over drie basisconstituties (samenstel van eigenschappen) die mensen karakteriseren, nl. de Vata-, Pitta- of Kapha-constitutie, afgekort tot VPK. Iedere constitutie wordt gekenmerkt door zijn eigen dominerende element1 en een tweede element. Daarnaast zijn natuurlijk ook altijd de andere elementen (in geringere mate) aanwezig. Nu zijn eigenschappen van mensen altijd het meest opvallend als iemand ‘uit balans’ is. Voor iemand die niet lekker in zijn vel zit, kan een woordenwisseling tot woede of haat leiden, een verdrietige ervaring tot een depressie en een overtuiging tot fanatisme. Het behoeft dan ook niet te verbazen dat de basisconstituties onder de naam dosha’s (doşa) bekend zijn geworden. Het woord dosha betekent in het Sanskriet ‘fout, gebrek’. Dat wil dus eigenlijk zeggen: VPK uit balans.
Vata
In een Vata-persoon is de lucht/wind het belangrijkste element, samen met een beetje ether en hij of zij zal dus eigenschappen hebben die typerend zijn voor lucht (zoals licht en droog) en voor ether (subtiel bijv.). Deze eigenschappen zijn verantwoordelijk voor alles wat beweegt in het menselijk lichaam: bloedsomloop, ademhaling, zenuwstelsel, motoriek etc.
Pitta
In een Pitta-persoon domineert het vuur, samen met water, en deze persoon zal dus gekenmerkt worden door eigenschappen van vuur (zoals licht en heet) en van water (bijv. verspreidend). Deze eigenschappen zijn verantwoordelijk voor het transformatie-principe in de mens. Alles wat van samenstelling moet veranderen. Dat betreft het proces van de spijsvertering en de hormoonhuishouding, lees verder
