Jetlag, de wraak van het reizen!
Het fenomeen jetlag werd reeds besproken in 1931. Toen men begon met de eerste transmeridianen vluchten, men ondervond door de
snelle overgang naar verschillende tijdzones moeilijkheden bij het in- en doorslapen, overdreven slaperigheid, verminderde alertheid en prestatievermogen en ook somatische problemen van gastrolintestinale aard. Sindsdien gaan door het steeds groeiend toerisme en de alsmaar snellere verplaatsing per vliegtuig alsmaar meer mensen dit " jetlagsyndroom" aan den lijve ondervinden.
De chronobiologie
Chronobiologie is de kwantitatieve studie van biologische fenomenen die in de tijd periodiek op en neer gaan. De dagelijkse ritmes die veel van onze gedragingen beïnvloeden, worden circadiaanse ritmes genoemd ( van het Latijn circa [ ongeveer] en dies [ dag ]. Heel wat
fysiologische verschijnselen in het menselijk lichaam vertonen circadiaanse veranderingen. Denken we maar aan het ritme van de lichaamstemperatuur, het prestatievermogen. Een ander zeer belangrijk biologisch ritme is de slaap/waak – cyclus. De verschillende circadiaanse ritmes worden normaal
gesynchroniseerd door periodiek terugkerende aanpassingen in de omgeving, als de lichtduisternis cyclus. Wanneer nu op korte tijd heel wat tijdzones worden overschreven, kan de synchronisator lichtduisternis van de verschillende circadiaanse ritmes worden verstoord, met verschillende lichamelijke gevolgen, als concentratiestoornissen, vermoeidheid, slapeloosheid, slaapstoornissen, maag en darmklachten, hoofdpijn, prikkelbaarheid, verminderd prestatie vermogen. Het geheel van deze lichamelijke verschijnselen veroorzaakt door het snel overschrijden van meerdere tijdzones, wordt jetlag genoemd.
Het reizen
Wanneer men op reis gaat naar het Verre Oosten, Amerika of andere tropische oorden, zullen de circadiaanse ritmes zich bij aankomst in de nieuwe tijdzone moeten
aanpassen aan de nieuwe situatie. Deze aanpassing zal afhangen van verschillende factoren.
- De aanpassing verschilt van persoon tot persoon. Zo werden in een studie die de heen- en terugreis Duitsland - VSA maakten, aanpassingstijden gevonden die varieerden tussen 1.7 en 17.9 dagen! Individuele factoren als stabiliteit van de circadiaanse ritmes, (hoe ouder men is, hoe meer aanpassingsproblemen) motivatie zouhier hier aan de basis kunnen liggen.
- Hoe meer tijdzones men overschrijdt, hoe moeilijker de aanpassing. De gemiddelde aanpassingsperiode wordt geschat op ongeveer één dag per tijdzone.
- De richting waarin men vliegt. De aanpassing na een vlucht in westelijke richting vergt 30 à lees verder
