Nieuwe inzichten in de behandeling van slaap-apneu
Onregelmatige ademhaling tijdens de slaap kan te wijten zijn aan verschillende vormen van
apneu.
Centrale slaap apneu (CSA) wordt gekenmerkt door de afwezigheid van luchtstroom gedurende minstens 10 seconden, tijdens dewelke geen ademhalingsinspanning kan worden gemeten.
Obstructieve slaap apneu (OSA) wordt ook gekenmerkt door de afwezigheid van luchtstroom gedurende minstens 10 seconden, maar gedurende die hele tijd kan een ademhalingsinspanning worden gedetecteerd. Het uitblijven van luchtstroom (via de neus en/of de mond) - ondanks ademhalingsinspan-ningen - wordt toegeschreven aan een occlusie (= afsluiting) van de bovenste luchtwegen. Hypopneu treedt op wanneer de luchtstroom met 50 % afneemt, meestal gecombineerd met een O2 - saturatiedaling (= zuurstof-verzadigingdaling) met minstens 4 %. Centrale en obstructieve apneu worden zelden afzonderlijk gezien, wat suggereert dat de mechanismen die verantwoordelijk zijn voor de verschil-lende soorten apneu, mekaar overlappen. De ernst van de pathologie wordt klassiek uitgedrukt door middel van de apneu-hypopneu-index (AHI): dit is het aantal apneus of hypopneus per uur slaap. De ernst van het klinisch beeld wordt ook bepaald door het aantal keer wakker worden (= "arou-sals") en door de ernst der O2 - desaturaties.
Behandeling
1. Conservatieve maatregelen
De
routinebehandelingen als die heden ten dage bij slaapapneupatiënten worden toegepast, bestaan in de eerste plaats uit “conservatieve” maatregelen. Deze maatregelen zijn een conditio sine qua non voor het welslagen zowel van een CPAP behandeling (zie verder) als van een eventuele chirurgische
ingreep.
1.1. Gewichtsvermindering
Er bestaat immers een rechtstreeks verband te bestaan tussen het gewicht (uitgedrukt door middel van de BMI of body mass index) en de AHI. Het verband tussen de halsomtrek en de AHI blijkt echter nog meer uitgesproken te zijn, zodat soms sprake is van het “fat neck syndrome”. In onze eigen patiëntenpopulatie vonden we dat 85 % der OSA patiënten een overgewicht vertoont, zowel bij mannen als bij vrouwen.
1.2. Vermijden van alcohol en slaapmedicatie
Hiermee wordt te uitgesproken spierrelaxatie voorkomen, zodat afsluiting van de luchtweg niet optreedt.
1.3. Rookstop
Hoewel roken een infectie van de slijmvliezen veroorzaakt, zal het effect van rookstop zich pas manifesteren op langere termijn.
1.4. Positietraining
Patiënten die snurken of apneus vertonen in bvb ruglig en niet in zijlig, kunnen baat hebben bij
positietraining. Deze behandeling blijft beperkt tot patiënten met lichte slaapapneuproblematiek.
2. Mechanische ademhalingsondersteuning
Wanneer ernstige slaapapneuproblematiek aanwezig is, is CPAP (“Continuous Positive Pressure “) de eerste keuzebehandeling. Terugbetaling door het RIZIV is voorzien zo de AHI > 30 bedraagt, ofwel indien de AHI > 20 én de arousal - index > 30. Voor specifieke patiëntengroepen kan auto - CPAP en BIPAP - behandeling de voorkeur genieten, als bij patiënten met positie-afhankelijke apneus, gewichtsschommelingen, REM - slaapgebonden
apneus, etc. Het grote voordeel van auto - CPAP is een adequate druk in functie van de fysiologische behoefte op dat ogenblik. Het toestel wordt ingesteld op een referentiedruk, die op basis van een algoritme wordt aangepast naar boven of beneden. Het algoritme dat hiervoor wordt gebruikt, is gebaseerd op de aanwezigheid van
apneus, verminderde lucht-stroom of een verhoogde luchtwegweerstand. Uit onderzoek, in het UZA verricht, blijkt dat auto - CPAP even doeltreffend is als de klassieke CPAP - behandeling. Voor patiënten met begeleidende
longfunctieafwijkingen kan BIPAP - behandeling ("bilevel posi-ti-ve pressure ventilation") van groot nut zijn, aangezien dit toestel een lagere druk geeft bij uitademing dan bij inademing. De terugbetaling door het RIZIV is heden beperkt tot patiënten met een restrictief gestoorde longfunctie, die daarbij uitgesproken respiratoire insufficiëntie vertonen. Het nadeel van deze systemen is de hogere kostprijs, zodat deze toestellen enkel op specifieke indicatie worden voorgeschreven. Onderzoek leert dat het merendeel van de patiënten genoeg baat heeft met een klassiek CPAP -
lees verder
