Pijnklachten tijdens het vrijen
Onder pijnklachten (dyspareunie) wordt verstaan de steeds wederkerende, aanhoudende, genitale pijn voor, gedurende of na geslachtsgemeenschap. Vaginisme bij de vrouw betekent het onwillekeurig samentrekken van de bekkenbodemspieren waardoor gemeenschap onmogelijk, moeizaam of pijnlijk wordt. Het kan een onderdeel zijn van andere seksuele en relationele problemen of kan een probleem op zich zijn. Sommige vrouwen consulteren vanuit een kinderwens en niet echt om aan de seksuele relatie te werken. De behandeling zal dan ook variëren.
1. Oorzaken van pijnklachten en vaginisme
De oorzaak van pijnklachten kan van medische aard zijn en als dusdanig worden behandeld (zie behandeling). Pijnklachten komen voor bij mannen en vrouwen, maar weliswaar veel frequenter bij vrouwen. Indien er geen medische oorzaak wordt gevonden spreekt men van een 'vulvaire-vestibulitissyndroom' (de aanwezigheid van rode, pijnlijke vlekjes binnenin de vagina). De precieze (psychologische) oorzaak is tot nog toe onbekend. Wel bekend is de rol die het psychologisch mechanisme van pijn en vermijdingsgedrag speelt. Wanneer iemand pijn ervaart gaat zij bij wijze van beschermingsreflex dit proberen te vermijden. De vrees voor pijn leidt tot verkramping. Vaak wordt na verloop van tijd iedere toenadering tot vrijen vermeden. Vaak geloven vrouwen met vaginisme in de mythe dat zij 'te klein geschapen zijn'. De combinatie van een paar waarbij de vrouw eerder klein en de man eerder groot geschapen wat problemen zou geven, komt echter bijna nooit voor. Het gaat veel meer over onwillekeurige spasmen van de vaginale spieren. Sommige vrouwen voelen zelfs geen pijn en zijn zich dus niet bewust van hun verkramping.
In het verleden sprak men over vaginisme in termen van een conversiestoornis of hysterisch symptoom. Dit wil zeggen een psychische klacht (een trauma of angst) die wordt omgezet in een lichamelijk symptoom. De behandeling was dan gericht op het doorwerken van het trauma via gesprekstherapie. Enkele feministen beweerden ooit dat vaginisme een vorm van verzet was tegen de door mannen gedomineerde maatschappij. Momenteel wordt vaginisme vooral uitgelegd als een geconditioneerde angstreactie. Mogelijk ligt één toevallige, negatieve pijnervaring aan de basis. Mogelijk is er sprake van herhaaldelijke verkrachting of incest in het verleden. Er ontstaat alleszins vrees voor pijn in de toekomst, waardoor de vrouw zal verkrampen wanneer zij seksueel wordt benaderd. Zoals reeds gezegd spelen relationele factoren altijd een bepaalde rol. In sommige gevallen wordt vaginisme verklaard als een louter relationeel probleem. Vaginisme zou een functie hebben in de relatie, dikwijls bij paren die aan de buitenkant erg harmonisch overkomen. De partners van vaginistische vrouwen zouden dikwijls zelf seksuele problemen hebben als erectiestoornissen of voortijdig orgasme. De band die de partners hebben met het ouderlijk gezin kan eveneens te verstikkend zijn wat de seksualiteit binnen het paar belemmert. Tot slot beweren sommige auteurs dat vaginisme niet bestaat. Het zou volgens hen gaan over aversie, pijnklachten, of oncontroleerbare bekkenbodemspieren.
2. Behandeling van pijnklachten en vaginisme
Enkele medische oorzaken van pijnklachten moeten in eerste instantie gecontroleerd worden. Uitdrukkelijke navraag en/of een consult bij de dokter of gynaecoloog is dus altijd aangewezen. Infecties en medische ingrepen ter hoogte van geslachtsorganen kunnen leiden tot pijnklachten. Afhankelijk van de situatie kunnen bepaalde medicatie of zalven (o.a. oestrogenen, glijmiddelen) helpen. Irritatie onderhoudende handelingen als het constant gebruik van bepaalde zepen of inlegkruisjes, moeten vermeden worden. Bij een stug maagdenvlies kan een heelkundige ingreep helpen. Ook bij de man kunnen medische redenen en ziektes pijnklachten veroorzaken (fimosis/voorhuidvernauwing, ziekte van peyronie/kromme penis, ...). Chirurgische ingrepen zijn dan noodzakelijk. lees meer over Pijnklachten tijdens het vrijen
