Libidoproblemen: vermeerderd of verminderd seksueel verlangen
Problemen i.v.m. het seksueel verlangen worden opgesplitst in een overmatig verlangen (hyperactief) of een verminderd/ afwezig seksueel verlangen. Het is de persoon zelf of de partner die hier bepaalt wat hij of zij als te veel of te weinig ervaart. Beide problemen komen zowel bij mannen als bij vrouwen voor. Een verminderd seksueel verlangen resulteert meestal in een gebrek aan initiatief nemen terwijl er wel opwinding en orgasme kan volgen indien er wel zou worden gevreeën. Aversie van seks gaat over de aanhoudende afkeer en vermijding van ieder (genitaal) seksueel contact.
1. Oorzaken van libidoproblemen
Mensen gaan bij verminderd seksueel verlangen soms te snel van de veronderstelling uit dat biologische, hormonale tekorten aan de basis liggen. Mogelijk vanuit de hoop op een gemakkelijke oplossing. In enkele gevallen kan een verstoorde hormoonhuishouding parten spelen in de zin in seks. Wanneer er echter bij de man wel een ochtenderectie is maar geen zin in seks ervaart kan deze oorzaak echter worden uitgesloten en moet er elders worden gezocht. Ook bij vrouwen ligt de oorzaak meestal elders. Aanwezige psychische problemen, zoals een depressie, kunnen een rol spelen. Bij een depressie verdwijnt de levenslust en dus logischerwijs ook het seksueel begeren. Mits antidepressiva of kalmeringsmiddelen keert in sommige gevallen de eetlust, de werklust, de slaaprust en de seksuele lust terug. Ware het niet dat als nevenwerking van antidepressiva de erectiemechanismen bij de man en het vochtig worden bij de vrouw bemoeilijkt wordt. Daarom klagen vele personen terecht van een 'negatief' effect van de medicatie. Soms kan een verlaging van de dosering of een wijziging van de medicatie een gunstig effect hebben. Anderzijds moet hier worden benadrukt dat het biologische slechts een gedeeltelijke invloed uitoefent op het seksueel gebeuren. Ook leiden ziekte en verzwakking of chronische vermoeidheid logischerwijs tot verminderd seksueel verlangen. Bepaalde verwerkingsproblemen of verlieservaringen kunnen in de weg staan. Langdurige en ernstige ziekte heeft namelijk een weerslag op de persoon in kwestie (kanker, reuma, rugklachten, diabetici, ..). Maar het kan ook zijn dat de partner, die in een verzorgende rol belandt, er moeilijk toe komt om het seksuele en het verzorgende te verzoenen. Behandeling kan hier bestaan uit het samen zoeken naar wat en wanneer wel mogelijk is. Communicatie hierover is erg belangrijk.
Maar ook minder ernstige vermoeidheidsklachten hebben een armer seksueel leven tot gevolg. De Amerikaanse term 'TINS', two-incomes-no-sex, wijst op het courant voorkomen van verminderd seksueel verlangen bij mensen die hard werken en een vermoeiend gezinsleven combineren. Relativering en de klachten plaatsen in een tijdelijke context is hier vaak voldoende. Met betrekking tot 'psychologische oorzaken' wordt gedacht aan persoonlijke ervaringen in het verleden, denk maar aan problemen tijdens de kinderjaren. Schuldgevoelens, een laag zelfbeeld, het moeilijk kunnen genieten (ook op andere domeinen) spelen een rol. Vooral vrouwen hebben vaak onvoldoende leren ontdekken wat seksueel genieten is. Zij kennen hun lichaam te weinig en zijn er niet in geslaagd om de seksuele zoektocht op gang te brengen. Sommige mannen zijn qua karakter rustig, bezadigd en eerder passief en dit kan zich weerspiegelen in het seksueel functioneren. Wanneer zij een afwachtende partner kiezen heeft het veel kans om fout te lopen. Een zelfbeeld wordt soms onderuit gehaald door pesterijen in de kinderjaren of gekleineerd worden door de ouders en eventueel later door de partner. Bij verschillende mannen met een verminderd seksueel verlangen bleek een verstikkende band met moeder aanwezig te zijn. Daarnaast kunnen ook relationele problemen een belangrijke rol spelen. Het niet willen vrijen kan een manier van communiceren zijn binnen een machtsstrijd tussen het paar. Bij onvoldoende communicatie kunnen er ook misverstanden ontstaan over wat iedere partner wil en niet wil. De seksuele relatie is altijd een spiegel voor een bepaalde relationele dynamiek die op ander vlakken spelen in de relatie. Wanneer en hoe er wordt gevreeën symboliseert altijd, ook bij goede seksuele relaties, iets over de manier van omgaan met elkaar.
De oorzaak van aversie ligt wel eens in ervaringen van seksueel grensoverschrijdend gedrag (incest, verkrachting, ..). Wel moet een onderscheid worden gemaakt tussen gebrek aan zin in de partner en het totaal gebrek aan zin in seks ten opzichte van iedereen. Er kan namelijk sprake zijn van relatieproblemen terwijl er wel fantasieën leven over seks met een andere vrouw of man. Of soms gaat het enkel over lees verder
