Hoe is een gegeneraliseerde angststoornis (GAS) te behandelen?
In de praktijk blijkt dat veel patiënten met GAS behandeld worden in de eerste lijn, de huisartspraktijk. Tot op heden is er geen gecontroleerd onderzoek verricht naar de doeltreffendheid van interventies in de eerste lijn bij GAS. Wel heeft het Nederlands Huisarts Genootschap (NHG) voor de diagnostiek en behandeling van angststoornissen een standaard opgesteld. In deze richtlijn wordt ook het beleid bij GAS beschreven. Dit beleid is gericht op het reduceren van de symptomen tot een voor de patiënt aanvaardbaar niveau. In het kader hiervan kan de huisarts een steunend en structurerend contact bieden. Voor patiënten die zich zorgen maken over hun lichamelijke klachten kan een lichamelijk onderzoek uitkomst bieden om een somatische oorzaak uit te sluiten en de patiënt gerust te stellen. De huisarts kan verder psycho-educatie geven, waarbij de diagnose GAS met de patiënt wordt besproken en voorlichting wordt gegeven over de relatie tussen de begeleidende lichamelijke symptomen en de angstklachten. Samen met de patiënt worden mogelijke aanleidingen van de angst onderzocht om inzicht te krijgen in de factoren die de angst uitlokken en in stand houden. Hierbij valt te denken aan het inventariseren van psycho-sociale stressoren, maar ook aan bvb te veel cafeïne- en alcoholgebruik, iets wat op geregelde tijdstippen bij GAS-patiënten voorkomt. De huisarts kan verder uitleg geven over de rol van catastrofale cognities en vermijdingsgedrag. Eventueel kan de huisarts besluiten zelf aan de patiënt eenvoudige exposnre- (blootstelling) opdrachten mee te geven of registratie-opdrachten van de catastrofale cognities (zie ook psychotherapie). Echter gezien de tijdsinvestering van dergelijke interventies heeft de huisarts meestal de neiging de patient naar de tweede lijn door te verwijzen. Ontspanningsoefeningen kunnen veel beter een onderdeel vormen van een behandeling in de huisartspraktijk of kunnen worden geregeld bij een fysiotherapeut. Volgens de richtlijn kunnen incidenteel voor korte tijd benzodiazepinen gegeven worden. Ook buspiron of een antidepressivum kunnen in de eerste lijn worden voorgeschreven bij onvoldoende verbetering. Patiënten kunnen veel beter voor psychotherapie of medicatie worden verwezen naar de tweede lijn.
Psychotherapie
De laatste jaren verschijnen steeds meer gecontroleerde onderzoeken naar effectieve behandelingen van GAS. Met name cognitieve therapie, anxiety management (angstmanagement) en applied relaxation blijken effectieve behandelmethoden te zijn. Cognitieve therapie lijkt bij de huidige stand van onderzoek vooral vanwege het lange-termijneffect de behandeling van eerste keuze te zijn vergeleken cognitieve therapie met gedragstherapie. Beide bleken effectieve behandelmethoden voor GAS. Op de nameting waren alle twee behandelingen even effectief, maar bij de follow-up na zes maanden bleek cognitieve therapie het beter te doen dan gedragstherapie. Butler e.a. (1991) vergeleken cognitieve therapie met gedragstherapie en vonden eveneens dat alle twee effectief waren, maar cognitieve therapie meer dan gedragstherapie. Borkovec en Costello (1993) vergeleken cognitieve gedragstherapie met applied relaxation en non-directieve therapie. Cognitieve gedragstherapie en applied relaxation bleken het alle twee beter te doen dan non-directieve therapie. Wederom bleek bij de follow-up, nu na twaalf maanden, de cognitieve gedragstherapie meer effect te hebben. In de studie van Durham e.a. (1994) werd anxiety management vergeleken met cognitieve therapie en analytische therapie. De kortdurende analytische therapie bleek vermindering van de angstklachten te geven, maar anxiety management en cognitieve therapie waren alle twee duidelijk effectiever dan de analytische therapie.
In een recent onderzoek van Öst en Breitholtz (2000) werd cognitieve therapie vergeleken met applied relaxation voor de behandeling van GAS. Beide behandelingen bleken zeer effectief en er was geen verschil tussen de behandelingen.
Bij de follow-up na een jaar was er geen terugval en geen verschil tussen de alle twee behandelingen.
Cognitieve therapie
Met cognitieve therapie leert de patiënt controle te krijgen over zijn catastrofale gedachten en interpretaties die lees meer over Hoe is een gegeneraliseerde angststoornis (GAS) te behandelen?
