Dementie, een geleidelijk proces

Dementeren is een proces, dat meestal heel geleidelijk verloopt, maar soms ook heel snel. Wat bij dementerende mensen meestal direct opvalt, is de desoriëntatie. Ze weten niet waar ze zijn, ze herkennen verschillende mensen niet meer, ze kennen de tijd van de dag niet meer. Ook het geheugen en de herinnering falen meer of minder. De verhalen uit het verleden kloppen niet meer helemaal. Er zijn stukken weg. Soms vullen ze, zonder dat zelf te beseffen, dat vergeten stuk op en maken er weer een compleet verhaal van (confabuleren). Het geheugen en de herinnering falen ook omdat dementerende mensen minder betrokken zijn bij de wereld om hen heen. Opvallend is ook de wisseling in stemmingen. Het ene moment lopen de tranen over de wangen en even later wordt er weer volop gelachen. Onverwacht en zonder duidelijke aanleiding kunnen ze boos en agressief zijn. Soms ook klopt de gevoelsuiting niet met wat er gebeurt. Op het bericht van het overlijden van een broer kan de dementerende reageren met een blije lach. Ook het doen van de gewone dagelijkse dingen kan op den duur in mindere of meerdere mate gestoord raken. Vooral handelingen die wat gecompliceerd zijn, waarbij je de dingen in een bepaalde volgorde moet doen. Zoals bvb aankleden en koffie zetten. Je merkt dat ook de aanpassing aan nieuwe situaties altijd moeilijker wordt. Bijvoorbeeld een andere woning, een nieuwe buurt, een nieuw scheerapparaat. Dat kan dementerende mensen in verwarring brengen. Ook het besef van wat hoort en wat niet hoort gaat langzaam verloren. Opeens staat vader op een receptie heel rustig een plasje te doen in een stil hoekje van de zaal. Als je dat allemaal samenvat, kan je zeggen dat dementeren een proces van vervreemding is waarbij de persoonlijkheid langzaamaan meer in verval komt. De gewone volwassen mens beleeft een samenhang tussen zijn ik - zijn lichaam - zijn geschiedenis - zijn omgeving. Die samenhang, die persoonlijke verhouding gaat verloren. Dit proces van verval van de persoonlijkheid hangt samen met een afwijkend functioneren van de hersenen. Meestal is het een proces waarbij de hersencellen worden afgebroken en afsterven. Soms kunnen gedeelten van de hersenen onvoldoende functioneren ten gevolge van kleine bloedingen in de hersenen of verstoppingen van bloedvaten. Vaak is er ook een combinatie van alle twee aan de hand. Het is lang niet altijd gemakkelijk het gedrag van dementerende mensen te begrijpen, laat staan er goed mee om te gaan. In dit hoofdstuk willen wij proberen dat gedrag een beetje meer te begrijpen.

We hebben gezien dat in het proces van dementeren langzaamaan de samenhang verloren gaat tussen: ik - mijn lichaam - mijn geschiedenis - mijn omgeving. Er ontstaan breuken. Hier en daar valt een stuk uit. In het begin van het dementeringsproces kan iemand dat bij zichzelf merken. Soms probeert hij dat heel slim te verbergen. Iemand vraagt bvb aan een vrouw hoeveel kinderen de oudste zoon heeft. Ze lees meer over Dementie, een geleidelijk proces