De slapende hersenen
De hersenen bestaan uit miljarden zenuwcellen, en iedere zenuwcel staat met soms honderden andere zenuwcellen in verbinding. Die cellen sturen electrische signalen naar elkaar. Als de hersenen aan het werk zijn, dan produceren al die zenuwen samen electrische golven. Deze hersenactiviteit kan gemeten worden met een electro-encephalograaf, oftewel een EEG-apparaat.
Actief slapen
Als je zo'n EEG maakt van een slapend persoon, dan blijken de hersenen gedurende de slaap helemaal niet in rust te zijn. De hersenen hebben het 's nachts dikwijlszelfs drukker dan overdag. Wat de hersenen dan precies doen is nog niet helemaal duidelijk, maar onderzoek levert steeds meer informatie op. Wanneer we precies weten waar de hersenen het gedurende de slaap zo druk mee hebben, hebben we misschien een antwoord op de vraag: waarom slapen we?
Golven meten
Als je een wakker, ontspannen persoon aan een EEG-apparaat hangt, dan ontstaat op het EEG een patroon dat alfa golven, wordt genoemd. Bij iemand die erg alert is volgen de golven mekaar sneller op, en dan spreekt men van beta golven. De namen van die golven zijn vrij willekeurig gekozen. Ze zijn afgeleid van de letters van het Griekse alfabet. Deze wat vage benaming geeft eigenlijk al aan dat we op een EEG weliswaar verschillende verschillende soorten hersenactiviteit kunnen meten, maar eigenlijk weten we niet precies waar we naar kijken.
REM slaap
Katten- en hondenbezitters hebben het vast wel eens bij hun huisdier gezien: gedurende het slapen schieten hun ogen soms onder de oogleden razendsnel heen en weer. Dit wordt de REM-slaap genoemd. REM staat voor Rapid Eye Movement, of snelle oogbeweging. Soms trekt het dier kort met zijn poten. Dit gebeurt niet gedurende de hele slaap; gedurende de nacht wisselen korte perioden van REM slaap af met langere perioden van SWS (slow wave sleep, de langzame golven-slaap). Ook mensen kennen deze REM-slaap. Op het EEG is te zien dat de activiteit van de hersenen gedurende de REM-slaap heel erg lijkt op die van een wakker persoon. Tijdens de REM slaap droom je het meest.
Actief slapen
De hersenen verbruiken gedurende de REM-slaap de meeste energie, bij kleine kinderen zelfs meer dan wanneer ze wakker zijn. We onderscheiden twee soorten REM-slaap. Gedurende korte perioden - een paar seconden - bewegen de ogen heen en weer. Daarna zijn de ogen een paar minuten lang weer rustig. De korte actieve perioden worden de 'fasische REM-slaap' genoemd. De relatief rustige perioden noemen we de 'tonische REM-slaap'.
