Abnormaal wijde aders
Spataderen, wat zijn het?
Spataderen (varices) zijn afwijkingen die veelvuldig voorkomen, meer bij vrouwen dan bij mannen. Men kan met recht spreken van een volksziekte. Onder spataderen of spataders wordt hier verstaan iedere abnormale verwijding van een ader: In het algemeen wordt pas over spataderen of spataders gesproken wanneer aan de benen duidelijk zichtbare blauwe en verdikte of voelbare, wat kronkelig verlopende aderen present zijn. Al naar gelang de vorm en de grootte van deze abnormale aderen kunnen verschillende typen onderscheiden worden. In de loop van het leven krijgen altijd meer mensen in meer of mindere mate hinder van spataderen. Aderen zijn die bloedvaten die zorgen voor de terugstroom van het bloed naar het hart. Daarnaast kent men slagaderen; zij vervoeren het bloed van het hart naar de weefsels. Spataderen komen meestal aan de benen voor, maar eigenlijk kunnen zij ook elders in het lichaam ontstaan (bijvoorbeeld aambeien bij de anus). Deze folder gaat alleen over spataderen of spataders aan de benen.
Hoe ontstaat het?
Er zijn enkele factoren die belangrijk zijn bij het ontstaan van spataderen:
Aanleg
Spataderen zijn veelal erfelijk. Door aangeboren zwakte van het steunweefsel van de aderen kunnen spataderen of spataders ontstaan.
Doordat de mens rechtop loopt zullen onder invloed van de zwaartekracht spataderen of spataders zich juist in de onderbenen gaan ontwikkelen.
Zwangerschap
Zowel door hormonale invloeden als door een beperking van de terugstroom van het bloed in de aderen uit de benen naar het hart (door druk van de groeiende baarmoeder) ontstaan spataderen of spataders gemakkelijker gedurende de zwangerschap.
Hormonale factoren
De invloed van de verschillende hormonen op het ontstaan van spataderen of spataders is nog niet geheel duidelijk, maar lijkt wel aanwezig.
Overige oorzaken
Spataderen kunnen ook een gevolg zijn van een ziekte zoals bvb een trombosebeen. Bij een trombosebeen zijn enkele aderen binnenin het been verstopt geraakt. Hierdoor zijn andere aderen aan de buitenkant van het been overbelast. Na een aantal jaren zullen veel mensen die een trombosebeen hebben gehad hierdoor hinder van spataderen of spataders krijgen. Ook andere aandoeningen van het been, als bvb operaties en ongevallen, kunnen aanleiding geven tot spataderen. Spataderen kunnen gepaard gaan met andere huidafwijkingen, die duiden op een verstoorde bloedafvoer, van het been (zie folder "open been").
Wat zijn de verschijnselen?
In veel gevallen zullen er helemaal geen klachten bestaan. Wel zullen veel mensen de aanwezigheid van spataderen of spataders als storend of lelijk ervaren. Als de spataderen of spataders klachten geven, is dat meestal in de vorm van een moe, loom en zwaar gevoel in de benen. Soms ook trillingen in de benen. Men kan de benen dan niet goed stil houden in bed ("restless legs") of men heeft het gevoel dat er iets over de benen kruipt. In niet veel voorkomende gevallen is er echt pijn en eveneens zeldzaam is een bloeding uit een spatader.
Hoe wordt de diagnose gesteld?
Een betrouwbaar "technisch" onderzoek is nodig om op verantwoorde wijze vast te stellen of spataderen of spataders behandeld kunnen of moeten worden en waar deze behandeling dan uit zal moeten bestaan. Spataderen moeten vanuit medisch oogpunt behandeld worden als de bloedsomloop in het been zodanig verstoord is, dat hierdoor ook andere aandoeningen kunnen ontstaan of inmiddels ontstaan zijn, als een "open been". Dit kan alleen door aanvullend onderzoek bepaald worden. Behandeling is voor iedere patiënt maatwerk. De voornaamste technische onderzoeken zijn:
Ultrageluid onderzoek (Doppler onderzoek)
Dit onderzoek is geheel pijnloos en wordt poliklinisch uitgevoerd. lees meer over Abnormaal wijde aders
