Een penicilline allergie komt vaker voor dan je denkt
Penicilline allergie
Penicilline allergie komt dikwijls voor. De cijfers hierover zijn niet precies betrouwbaar, maar tussen de 1 en 8 procent van de patiënten geeft aan een ‘allergische reactie’ op penicilline te hebben gehad. Penicilline kan verschillende huidreacties veroorzaken, waarbij totaal verschillende mechanismen een rol spelen. Meestal ontstaan er alleen vlekjes, soms overgaand in een uitgebreide huiduitslag. Deze vormen van geneesmiddelen overgevoeligheid zijn hinderlijk, maar niet gevaarlijk. Wel gevaarlijk en reden om geen penicilline meer te gebruiken, zijn de acute systemische reacties op penicilline als galbulten, benauwdheid, en shock (anafylactische shock genoemd). Patiënten met dit type reacties hebben antistoffen van het type IgE gevormd tegen penicilline. Dit type allergie, ook wel type I allergie genoemd, komt veel minder dikwijls voor, bij 0.01 tot 0.3 procent van alle patiënten.
Hoe wordt penicilline allergie vastgesteld?
Of er sprake is van een type I allergie tegen penicilline kan door middel van een allergie test worden vastgesteld. In het bloed kunnen eventuele IgE antistoffen tegen penicilline worden aangetoond. Dit bloedonderzoek geeft echter niet genoeg zekerheid, een huidtest is nodig. Hierbij wordt een zeer kleine hoeveelheid penicilline ingespoten in de huid en er wordt gekeken of er ter plaatse een reactie optreedt (roodheid en zwelling).
Hoe groot is de mogelijkheid op allergische reacties?
Als, bij patiënten met een verdenking op penicilline allergie, de huidtesten negatief zijn, dan is de mogelijkheid dat ze een acute systemische reactie op penicilline krijgen klein (circa 1.5%). Als, bij patiënten met een verdenking op penicilline allergie, de huidtesten positief zijn, dan is de mogelijkheid dat ze een acute systemische reactie op penicilline krijgen veel groter (tussen de 50-70%). Dat wil niet zeggen dat deze patiënten allemaal een gevaarlijke reactie krijgen. Het kan variëren tussen wat galbulten of vlekken, een licht gevoel in het hoofd, lichte heesheid tot een algemene shock met benauwdheid. Uit veiligheidsoverwegingen krijgt deze groep patiënten het advies om nooit meer penicilline te gebruiken.
Waarom wordt penicilline soms toch gegeven ondanks de allergie?
Helaas zijn er een aantal ziekten waarbij penicilline toch het enige middel is wat goed werkt. Binnen de dermatologie gaat het vooral om patiënten met lues (syfilis). Eenvoudige vormen van deze infectie kunnen nog wel goed reageren op andere antibiotica als erytromycine, doxycycline, of azitromycine. Maar als er sprake is van syfilis bij HIV, syfilis in de zwangerschap, of syfilis met infectie van de hersenen en/of hersenzenuwen (lues meningitis, neurolues), dan is penicilline toch het enige middel dat goed werkt. In die speciale gevallen wordt volgens de meest recente richtlijnen toch penicilline gegeven, waarbij de dosering heel langzaam wordt opgevoerd. In geval van penicilline kan dat door middel van injecties net onder de huid, waarbij iedere 20 minuten de dosering verhoogd wordt, of middels een infuus. De inspuitingen net onder de huid zijn gevoelig, pijnlijker dan toediening via een infuus, maar er is wel beter in de gaten te houden of er reacties ontstaan. Dat is namelijk dikwijls rond de insteekopening reeds te zien. Als er geen ernstige systemische reacties (zoals boven genoemd) ontstaan, wordt de dosering heel geleidelijk verhoogd totdat aan het eind van de dag de uiteindelijke dosering van 2.4 miljoen eenheden penicilline is bereikt die ook tevens de behandeling is voor de meeste vormen van syfilis. Bij neurolues is een veel langere behandeling (10-14 dagen) nodig.
Hoe werkt penicilline desensibilisatie?
De allergische reactie bij type I allergie op penicilline wordt veroorzaakt doordat speciale cellen in de huid en in de luchtwegen, mestcellen genaamd, een stofje loslaten (histamine) dat de vaten wijd open zet. Hierdoor gaat reeds het bloed naar de huid en vallen patiënten flauw. Door in het begin maar een heel klein beetje penicilline toe te dienen (10 eenheden in plaats van 2.4 miljoen eenheden) zullen een paar mestcellen hun histamine loslaten. Daarna zijn deze cellen leeg. Door geleidelijk steeds meer penicilline aan te bieden, zullen uiteindelijk alle mestcellen geleidelijk hun histamine loslaten en leeg zijn. Daarna kan aan het eind van de dag veilig de werkzame hoeveelheid worden toegediend.
Maatregelen om het risico te verkleinen
Gezien de risico’s op allergische reacties kan zo’n penicilline desensibilisatie alleen maar in een ziekenhuis worden uitgevoerd, waar lees meer over Een penicilline allergie komt vaker voor dan je denkt
