Het zwangerschapsmasker Melasma
Wat is melasma?
Melasma (ook wel "zwangerschapsmasker" genoemd) is een pigmentstoornis waarbij op de huid donkerbruine vlekken ontstaan. Deze vlekken zijn matig tot scherp begrensd en meestal grillig van vorm. Melasma komt met name voor op het voorhoofd, de wangen, de slapen, rond de ogen en op de bovenlip. Soms zijn de vlekken ook in de hals en op de armen aanwezig. Ook al is melasma een goedaardige kwaal, de vaak ontsierende vlekken kunnen voor de patiënt een psychosociale belasting vormen. De donkere vlekjes vallen vooral op na blootstelling van de huid aan natuurlijke- (zonlicht) en/of kunstmatige (zonnebank) ultraviolet (UV) stralen. Melasma komt voornamelijk voor bij vrouwen in de vruchtbare leeftijd. Zeer zeldzaam komt melasma ook voor bij mannen.
Hoe ontstaat pigment?
De huid bestaat uit drie lagen, te weten de bovenste "opperhuid" (0.5-1 mm dik), de dieper liggende "lederhuid" (1-2 mm) , waar zich de bloedvaten en zenuwen bevinden en "het onderhuids vetweefsel". Pigment is een bruine kleurstof die wordt aangemaakt door de pigmentcellen die zich in de onderste laag van de opperhuid bevinden. Pigmentcellen liggen dus relatief oppervlakkig in de huid. In de pigmentcel wordt het pigment verpakt in pigment korreltjes, en zo afgegeven aan de bovenliggende opperhuidcellen. Pas wanneer het pigment zich in de opperhuidcellen bevindt, is de huid zichtbaar gepigmenteerd. Ieder mens, blank of donker, jong of oud heeft ongeveer evenveel pigmentcellen per oppervlakte eenheid. De activiteit van deze pigmentcellen en de hoeveelheid, rijpheid en grootte van de pigmentkorreltjes bepalen iemands huidskleur, en ook de kleur van haren en ogen. Bij donkere rassen bevatten pigmentcellen veel meer en grotere, rijpere pigmentkorreltjes en zijn de opperhuidcellen veel voller beladen met pigmentkorreltjes dan bij blankere rasen. Onder invloed van UV-straling neemt het aantal werkzame pigmentcellen en de pigment aanmaak toe. Het resultaat is een bruine verkleuring van de huid.
Hoe ontstaat melasma?
De precieze oorzaak voor melasma is nog onbekend. Wel is het duidelijk dat er sprake is van een "overgevoelige" pigmentsysteem. Er zijn een aantal risicofactoren aan te wijzen die kunnen samenhangen met het ontstaan dan wel het verergeren van de vlekken. Zwangerschap wordt als één van de belangrijkste factoren herkend. Veel vrouwen vertellen dat de vlekjes tijdens de zwangerschap opkomen. Bij sommigen verdwijnen deze vlekjes gelukkig na de bevalling. Andere uitlokkende factoren zijn natuurlijke en kunstmatige UV-straling, erfelijkheid, pilgebruik, het gebruik van bepaalde cosmetica en sommige anti-epileptische geneesmiddelen. Al deze factoren kunnen leiden tot een verhoogde activiteit van de pigmentcellen met als gevolg een toegenomen pigment produktie. Doordat niet alle pigmentcellen in de huid even sterk reageren , ontstaat niet een egale maar een meer vlekkige bruine verkleuring van de huid. Bij sommige patiënten zijn er geen duidelijke uitlokkende factoren aan te wijzen.
Typen melasma
Melasma wordt ingedeeld naar de diepte van het overmatige pigment. Er bestaat een oppervlakkige type (het pigment zit voornamelijk in de opperhuid) en een diepe type (het pigment zit voornamelijk in de lederhuid). Helaas is gebleken dat in de meeste gevallen het pigment zich zowel in de oppervlakkige als in de diepere lagen bevindt.
Hoe wordt melasma behandeld?
Omdat de oorzaak niet precies bekend is, bestaat er nog geen oorzakelijke behandeling. Behandelingen zijn symptomatisch gericht, d.w.z. gericht op het doen verdwijnen dan wel het verminderen van de bruine vlekjes in de huid. Hierbij worden drie doelstellingen nagestreefd:
a) Voorkomen dat de melasma erger wordt
b) Remmen van de pigmentaanmaak
Hierbij zijn een aantal behandelvormen mogelijk. Het resultaat van deze behandelingen is afhankelijk van de diepte van het pigment. Oppervlakkig gelegen pigmentaties kunnen in de regel goed verdwijnen. Dieper gelegen pigment bij melasma is met behulp van huidige therapieën niet effectief te verwijderen.
a. Huid blekende cremes:
Deze crèmes bevatten vaak de chemische stof "hydrochinon". Dit middel remt de aanmaak van pigment. De stof wordt in concentraties van 2% tot 5% in een crème voorgeschreven. Hogere concentraties zijn in Nederland verboden. Hoe groter de concentratie hydrochinon, hoe groter is de kans dat niet alleen de pigmentaanmaak wordt geremd, maar ook dat de pigmentcellen in de huid (blijvend) worden beschadigd. Als bijwerking zien we dan puntvormige witte vlekjes ontstaan in de huid. Zeer zelden ontstaan als gevolg van hydrochinon gebruik zelfs gitzwarte plekjes in de huid. Het uiterlijk van de desbetreffende persoon is daardoor nog slechter dan vóór de behandeling. Helaas zijn hydrochinon bevattende crèmes ook zonder recept in bepaalde drogisten verkrijgbaar. Er wordt gewaarschuwd tegen het gebruik van dergelijk crèmes omdat vaak niet bekend is wat de concentratie is van de hierin verwerkte hydrochinon. Andere bijwerkingen van de crème zijn irritatie en contactovergevoeligheid . lees verder
