Dauwworm heeft niks met wormen te maken!
Wat is het?
Dauwworm is een huidaandoening, die veel last kan veroorzaken, maar die gelukkig meestal goed behandeld kan worden. Deze huidziekte komt voor bij 5% van de zuigelingen en peuters. De ziekte is ook bekend onder de namen atopisch eczeem en constitutioneel eczeem. Dauwworm is een oud-Nederlands woord. "Dauw" geeft aan dat de huiduitslag vochtig is; "worm" betekent dat de uitslag dikwijlsringvormig is. Met wormen heeft dauwworm dus helemaal niets te maken. Dauwworm is niet besmettelijk! Het kan dus niet door lichamelijk contact van de ene mens overgaan op de andere. Ook heeft deze vorm van eczeem niets te maken met een slechte huidverzorging. Of een kind dauwworm krijgt, wordt bepaald door een erfelijke aanleg, die al bij de geboorte aanwezig is. Dit is de aanleg om allergisch te reageren op bepaalde prikkels uit de omgeving. Deze erfelijke constitutie speelt ook een rol bij het ontstaan van bijvoorbeeld astma, astmatische bronchitis en hooikoorts. Deze aandoeningen komen nogal eens samen of afwisselend voor met dauwworm.
Hoe ontstaat het?
De oorzaak van dauwworm is nog onbekend. Het gaat om een wisselwerking tussen factoren in het lichaam (de aanleg om allergisch te reageren) en prikkels vanuit de omgeving. De huid reageert op deze prikkels: de kleine bloedvaten in de huid laten vocht door, waardoor roodheid, zwelling en jeuk ontstaan. Het kind gaat door de jeuk krabben, waardoor het eczeem weer erger wordt en waardoor ook infecties kunnen ontstaan.
Prikkels uit de omgeving
Allerlei prikkels uit de omgeving kunnen invloed hebben op het eczeem, bijvoorbeeld: temperatuurswisselingen, huisstof en huisstofmijten, huidschilfers en speeksel van dieren, stuifmeel, inspanning en soms emotionele gebeurtenissen. Ieder kind met dauwworm heeft zo zijn eigen prikkels waarop het reageert. Het is niet altijd even gemakkelijk om vast te stellen welke dat zijn. Bij veel kinderen blijft dit onduidelijk. Na het tweede levensjaar kan de huisstofmijt een rol spelen. De huisstofmijt is een klein, spinachtig beestje, dat niet met het blote oog zichtbaar is. Hij komt in alle huizen voor. Bij dieren (hond en kat zijn de belangrijkste) gaat het vooral om huidschilfers, haren en veren (dus ook hamsters, vogels, konijnen). Stuifmeel dat een allergische reactie opwekt is meestal afkomstig van gras maar kan ook komen van andere planten en bomen (bijvoorbeeld van de berk). Wanneer uw kind in contact komt met deze stoffen, kan het eczeem erger worden. Het beste kan men proberen het contact met deze stoffen te vermijden, ook als de allergie voor een bepaalde stof (nog) niet aantoonbaar is. Samen met uw arts kunt u bepalen of het voor uw kind van belang is om bepaalde maatregelen in huis te nemen. Vaak kan door een aantal eenvoudige maatregelen het contact al verminderd worden.
Voedsel
Bij een klein aantal, met name jonge, kinderen kan voedselallergie een oorzakelijke factor van dauwworm zijn. Als u denkt, dat het eczeem door bepaalde voedingsmiddelen verergert, is het goed dit met uw arts te bespreken. Een dieet zal echter meestal niet nodig zijn. Ook als voeding een invloed heeft, zal een dieet alleen vrijwel nooit voldoende zijn als behandeling. Borstvoeding geeft enige bescherming tegen dauwworm, maar kan het niet voorkomen. Alleen bij sterk allergische moeders/gezinnen en voedselallergie bij directe familieleden wordt borstvoeding aangeraden (waarbij moeder een dieet dient te gebruiken).
Andere factoren
Bij sommige kinderen heeft het seizoen invloed. Vooral in het najaar en in de winter wordt het eczeem heftiger. Bij andere kinderen gebeurt dit echter in het voorjaar. Ook water en zeep, kleding, zwemmen en temperatuurschommelingen kunnen het eczeem verergeren. Een vakantie aan het strand kan een gunstige invloed hebben. Het is van belang dat u zelf nagaat hoe het eczeem reageert op dit soort factoren. Het is echter belangrijk te weten dat het eczeem ook vanzelf (dat wil zeggen zonder duidelijke oorzaak) kan verergeren en verminderen.
Wat zijn de verschijnselen?
Meestal begint dauwworm zo'n 1 tot 4 maanden na de geboorte. Er ontstaat een rode, jeukende, dikwijlsvochtige huiduitslag met blaasjes op het gezicht en tussen de hoofdharen. Vooral de jeuk is erg vervelend. De baby tracht de jeuk te verminderen door wrijven, schuren en krabben. Daardoor wordt het eczeem erger. De kinderen zijn dikwijlsonrustig en huilen veel, ook 's nachts.
Dauwworm heeft niets te maken met een andere veel voorkomende huidaandoening bij baby's, namelijk berg. Bij berg is er een verhoogde afscheiding van talg tussen de hoofdharen. Ook de bij baby's zo dikwijlsvoorkomende luieruitslag heeft niets met dauwworm te maken. Dauwworm verloopt in golven: perioden met veel klachten worden afgewisseld door perioden met weinig of zelfs geen klachten. Meer dan de helft van de kinderen heeft rond het derde levensjaar geen klachten meer. De aanleg om allergisch te reageren blijft echter bestaan.
Hoe wordt de diagnose gesteld?
Het belangrijkste is het lichamelijke onderzoek door de arts. Daarnaast is het van groot belang dat u vertelt wat u is opgevallen (seizoensinvloed, reacties op voeding, etc.) De zogenaamde RAST-test, een onderzoek van het bloed, waarmee allergie opgespoord kan worden, is bij kleine kinderen met alleen eczeem nog niet zo zinvol. Alleen als er ook andere aanwijzingen zijn voor allergie, bijvoorbeeld diarree of astma, kan de RAST-test iets meer zeggen over het soort prikkel dat de allergie veroorzaakt.
Wat is de beste behandeling?
De aanleg voor dauwworm is niet te veranderen. Dit betekent, dat dauwworm op zich niet te genezen is. De behandeling is erop gericht het eczeem en de jeuk zoveel mogelijk te onderdrukken. Dit kan op verschillende manieren gebeuren:
Plaatselijke behandeling
Om het eczeem te onderdrukken zijn er twee mogelijkheden: zalven of crèmes met teer (pix liquida) en zalven of crèmes met corticosteroïden. Zalven zijn nogal vet en worden gebruikt bij een droge huid. Crèmes zijn veel niet zo veel vet. De teerprodukten remmen de lees verder
