Verzorging van de wonden

Algemeen

De huid bestaat uit een aantal lagen: de opperhuid, de lederhuid (dermis) en het onderhuids bindweefsel. De opperhuid (epidermis) vormt het contact met de buitenwereld. Bij een verwonding is de natuurlijke samenhang van de huid of het slijmvlies verbroken en de beschermende functie van de huid verminderd. De mogelijkheid op ontstekingen neemt hierdoor toe. Er zijn veel soorten wonden, die uiteenlopende oorzaken kunnen hebben. De meest voorkomende wonden zijn schaafwonden, snijwonden, scheurwonden en bijtwonden.

De wondgenezing

Een wonde geneest in drie fasen. In de eerste fase reageert het lichaam op een letsel door een ontstekingsreactie. Deze gaat gepaard met roodheid, warmte, zwelling, pijn en bloedstolling. Na enkele dagen begint de tweede fase; er ontstaat dan nieuw weefsel en de wonde sluit zich. In de derde fase verkleint het wondoppervlak en wordt het litteken gevormd. Het proces van wondgenezing is afhankelijk van vele factoren.

Het verzorgen van wonden

Voordat u de wonde behandelt, moet u uw handen wassen en goed drogen. Indien nodig kunt u uw handen wassen met een ontsmettingsmiddel als Betadine of Sterilon. Bij een open of bloedende wonde kunt u het beste wegwerphandschoenen dragen. Eventueel present straatvuil of glassplinters kunnen uit de wonde worden verwijderd met een in alcohol ontsmet splinterpincet. Een bloedende wond kunt u het beste even laten 'doorbloeden' zodat deze wordt 'schoongespoeld'. Het bloed mag niet in de wonde worden geveegd. U kunt de wonde ook schoonspoelen met leidingwater of een fysiologische zoutoplossing. Voor het reinigen en ontsmetten van kleine wondjes op moeilijk bereikbare plaatsen, kunt u het beste wattenstaafjes gebruiken.

Kleine wonden kunt u schoonspoelen met ruim water of een fysiologische zoutoplossing, ontsmetten met een ontsmettingsmiddel en verbinden met een pleister of gaasje.Voor uitgebreide oppervlakkige wonden zijn er zogenaamde hydroactieve plakken, hydrocolloïden en wondfolies verkrijgbaar. Een schaafwond is een oppervlakkige wonde die dikwijls een groot oppervlak beslaat en behoorlijk pijnlijk en branderig kan aanvoelen. Een schaafwond kunt u schoonspoelen met water of een fysiologische zoutoplossing, daarna ontsmetten en daarna droog deppen met een gaasje of een schone theedoek.
Indien nodig, bvb als er vuil in de wonde kan komen, kan het wondje afgedekt worden met een vetgaasje, wondfolie of een hydrocolloïd plak.

Een snijwond kunt u schoonspoelen met water of fysiologische zoutoplossing of deppen met een gaasje of een schone theedoek. Daarna kunt u de wonde ontsmetten. Bloedende wonden kunnen afgedekt worden met een steriel gaasje, pleister of wondfolie. Grote, diepe of rafelige wonden binnen zes uur laten hechten.

Wanneer moet u een dokter raadplegen

Bij zeer ernstige verwondingen, als een slagaderlijke bloeding of een schotwond, dient u natuurlijk met grote spoed de hulp van een dokter in te roepen. Bij wonden, ontstaan door een beet van hond of kat of wonden die in contact zijn geweest met straatvuil, kunnen er bacteriën in de wonde komen. De huisarts kan u dan met een tetanusinjectie voor een infectie behoeden. Ook bij moeilijk te verwijderen splinters en decubitis kunt u het beste uw huisarts raadplegen.

Wondontsmetting

De huid beschermt ons lichaam tegen vuil en bacteriën. Als door een verwonding deze bescherming wegvalt, is het gevaar voor een infectie groot. Het is daarom zeer belangrijk dat de wonde ontsmet wordt en proper blijft. Jodium is een bekende wondontsmetter, die erg goed werkt, maar door intensieve prikkeling onprettig aanvoelt. De Betadine-producten bevatten jodium in een speciale vorm. Dit werkt net zo goed als gewone jodium, maar prikt niet. Zowel jodium als Betadine hebben als nadeel dat ze vlekken in kledij en linnengoed veroorzaken. Deze vlekken kunt u het beste met water verwijderen. Betadine is onder meer te krijgen als oplossing, pleister, zalf en shampoo. Sterilon tinctuur, huidspray en crème worden veel gebruikt bij schaafwonden. Sterilon heeft als nadeel dat het prikt in de wond, maar het veroorzaakt geen vlekken in kledij en linnengoed. Indien Sterilon met kledij of linnengoed in aanraking is geweest, mag u dit niet uitwassen met een chloorbevattend wasmiddel. Er kunnen dan bruine vlekken ontstaan, die niet meer te verwijderen zijn. Sterilon mag niet gelijktijdig met zeep worden gebruikt, want dit vermindert de werking.

Wondbedekkers

Wondbedekkers worden gebruikt voor het bedekken lees meer over Verzorging van de wonden