Over zoetstoffen en 'light' producten
Inleiding
Tegenwoordig wordt suiker in verschillende producten vervangen door zoetstoffen. Zoetstoffen worden onder andere gebruikt in zoetjes, ‘light' producten, suikervrije kauwgom, suikervrije hoestsiroop, suikervrije keeltabletten en nog veel meer. Op deze producten staat dan ook op het etiket vermeld "(gezoet) met zoetstoffen". Zoetstoffen worden tegenwoordig veel gebruikt vanwege de eigenschap dat ze geen of weinig calorieën leveren en bovendien geen tandbederf veroorzaken, in tegenstelling tot suiker. Er zijn diverse zoetstoffen in omloop, elk met eigen specifieke kenmerken. Dit dossier zal ingaan op de verschillende soorten zoetstoffen en daarnaast ook de veiligheid van deze stoffen behandelen. Tot slot komen ook nog positieve effecten op de gezondheid aan bod.
Soorten zoetstoffen
Suiker behoort tot één van de meest gebruikte smaakmiddelen; een zoete smaak wordt door baby's reeds als aangenaam ervaren. Suiker is de verzamelnaam van zoet smakende stoffen die voorkomen in planten, vruchten en andere producten. In de keuken maken wij met name gebruik van saccharose, de suiker die gewonnen wordt uit suikerriet en suikerbieten. Tegenwoordig wordt suiker in verschillende producten vervangen door zoetstoffen. Zoetstoffen verschillen onderling in zoetkracht en chemische eigenschappen: daarom zijn sommige zoetstoffen niet bestand tegen hoge temperaturen en dus niet geschikt om mee te koken en te bakken. De verschillende zoetstoffen zijn in twee groepen te verdelen, namelijk intensieve zoetstoffen en extensieve zoetstoffen.
Intensieve zoetstoffen
De intensieve zoetstoffen hebben, als de naam reeds zegt, een intensief zoete smaak; dat wil zeggen ze zijn veel zoeter dan suiker zelf. Deze groep zoetstoffen levert geen calorieën omdat je slechts een heel klein beetje nodig hebt om een zoete smaak te proeven. Dit komt door de zoetkracht van deze stoffen. Intensieve zoetstoffen zitten in light frisdranken, light toetjes en de zoetjes die wij in onze koffie doen (zowel de tabletjes, vloeibare druppels als de losse poedervorm). Tot de intensieve zoetstoffen behoren: acesulfaam-K, aspartaam, cyclamaat, saccharine, sucralose, thaumatine, stevioside en glycyrrhizinezuur. Omdat zoetstoffen additieven zijn, heeft iedere zoetstof een E-nummer. Acesulfaam-K en sacharine worden niet door het lichaam opgenomen en leveren dus geen energie. Stevioside en glycyrrhizinezuur behoren chemisch gezien beiden tot de groep glycosiden en leveren ook geen energie. Aspartaam en thaumine worden door het lichaam op dezelfde wijze opgenomen als eiwitten en leveren (net als eiwitten) 17 kJ/gram. Suikers, die tot de koolhydraten behoren, leveren ook 17 kJ/gram. Opgemerkt moet worden dat je van beiden maar heel niet veel nodig hebt om de zoetheid te proeven (het zijn immers intensieve zoetstoffen) en daarom leveren ze ook een verwaarloosbare hoeveelheid aan energie.
Aspartaam
Aspartaam is een kunstmatige zoetstof, die 200x zoeter is dan suiker en ontdekt werd in 1965. Het E-nummer van aspartaam is E951. Chemisch is het een combinatie van de twee gewone aminozuren asparaginezuur en fenylalanine, met aan het fenylalaninedeel een methanolgroep. De officiële chemische naam is N-L-alfa-aspartyl-L-phenylalanine-1-methyl ester. De twee voornaamste bouwstenen, asparaginezuur en fenylalanine zijn bouwstenen van alle eiwitten. Feitelijk is aspartaam te beschouwen als een mini-eiwit, of een dipeptide (di=2, peptide is een verbinding tussen aminozuren). De combinatie van asparaginezuur en fenylalanine komt ook veel voor in de natuur, in verschillende eiwitten. De methyl-ester is een synthetische toevoeging. Phenylalanine is ook een zgn essentieel aminozuur, dwz wij moeten het iedere dag tot ons nemen in ons voedsel, voor de opbouw van ons lichaamseiwit. Aspartaam kan gebruikt worden in de meeste producten, waar ook suiker voor kan worden gebruikt. Echter, in niet-zure producten, of gedurende verhitten is aspartaam veel minder stabiel dan suiker. Hierdoor kan het niet in alle producten worden gebruikt ter vervanging van suiker. Aspartaam is zeer stabiel lees meer over Over zoetstoffen en 'light' producten
