Hoe gezond is de kokosnoot?
Kokosnoot
De kokosnoot is eigenlijk geen noot maar een steenvrucht van de kokospalm ( Cocos nucifera ) . Deze steenvrucht bestaat uit één groot zaad, dat omgeven is met endosperm en kokosmelk, wat alle twee als voeding voor het zaad dient. De kokosnoot, als de in de winkels te koop is, is slechts een klein deel van de volledige vrucht. De eigenlijke vrucht is veel groter (tot 30 cm lang en 1.5 kg zwaar) en bestaat uit een groen-bruine, gladde, buitenste vruchtlaag. Daaronder bevindt zich een dikke, bruine, vezelige laag waar onder meer touw van wordt gemaakt. Vaak hangen er nog restanten van deze laag aan de kokosnoot die wij in de supermarkt kopen. Tenslotte is er de binnenste laag van de vrucht, dit is de harde, houtige laag die de kokosnoot omgeeft. De noten worden geplukt, van de buitenste schil ontdaan, gekloofd en in de zon gedroogd. Het witte, droge ‘vruchtvlees', eigenlijk het endosperm, wordt uit de steenschaal gestoken en gedroogd (en heet dan kopra ). De Filippijnen zijn de voornaamste producent van kopra, gevolgd door Indonesië.
Producten van de kokospalm
Bijna elk onderdeel van de plant wordt gebruikt. Enkele voorbeelden van producten van deze plant:
Kokosolie
Uit kopra kan men kokosolie bereiden. Dit wordt ook wel Oleum cocos, kokosboter , kokosvet of klapperolie genoemd. Deze olie wordt verkregen door persen of extractie uit kopra. Dit vet stolt op kamertemperatuur. Ruwe kokosolie wordt door de werking van een schimmel spoedig rans; gezuiverde olie is goed houdbaar. De meeste kokosolie wordt na raffinage in de voedingsindustrie verwerkt tot bakolie en wordt gebruikt voor productie van o.a. chocolade, ijs en margarine. Tevens is kokosvet een belangrijke grondstof in de cosmetica-industrie. Het wordt hierbij gebruikt voor de fabricage van zepen vanwege hoge gehalte aan vetzuren, die een groot schuimvermogen hebben
Kokosvezel
Een andere toepassing, is de winning van vezels uit de middelste vruchtlaag van de kokosnoot. Deze vezels kunnen o.a. gebruikt worden om matten of netten van te maken. De verwerking tot vezel vindt met name plaats in India en op Sri Lanka. Hierbij wordt de schil na rotting, spoeling, droging en kloppen verwerkt tot de 15–35 cm lange kokosvezel . Behalve de zeer langdurige natuurlijke rotting van 9–18 maanden, komt ook kunstmatige rotting voor door chemicaliën en stomen met warm water. Ze kunnen echter ook gecomposteerd worden. Hierdoor ontstaat een zuur vezelig substraat, dat ongeveer dezelfde eigenschappen heeft als turf. Het verspinnen van kokosvezels tot kokosgaren wordt met de hand gedaan of met een simpel spin- of touwrad. Het is niet mogelijk kokos dit machinaal te doen. De kwaliteit van het garen is afhankelijk van de rijpheid van de kokosnoot, het rottingsproces en de spinmethode. De verwerking van kokosgaren tot lopers en matten vindt op machinale weefgetouwen plaats.
Kokosmelk
Kokosmelk is niet het vocht dat zich in het binnenste van een kokosnoot bevindt, maar een melkwitte vloeistof die bereid wordt uit geraspt kokosvlees. Kokosmelk, klappermelk of santen (zie voedingswaardetabel) genoemd, wordt veel gebruikt in Aziatische gerechten en is bij toko's kant-en-klaar te krijgen in blikjes van uiteenlopend formaat. Het wordt verkocht in poedervorm en blokken, waaraan alleen nog kokend water moet worden toegevoegd.
Overige producten
Van de steenschaal (dop) maakt men huisraad, brandstof of koolstofvulling voor gasmaskers. Uit jonge bloeitrossen kan suikerhoudend sap worden gewonnen door lees meer over Hoe gezond is de kokosnoot?
