Brood: broodnodig?
Introductie
Granen zijn de oudste en voornaamste gewassen die door de mens worden verbouwd. In ongeveer alle landen ter wereld is graan een van de pijlers van het dagelijks menu. Granen zijn dan ook uitermate voedzaam: rijk aan koolhydraten, voedingsvezels, vitaminen en mineralen. Een belangrijk product verkregen uit granen is brood, wat in Nederland onmisbaar is; gemiddeld eten wij zo'n 60 kg per persoon per jaar.
Geschiedenis
Het eerste brood is de prehistorie gemaakt. Hierbij werd het koren tussen stenen verbrijzeld, als dit nu nog in ontwikkelingslanden met de rijst wordt gedaan. De gevonden overblijfselen van brood uit die tijd bewijzen dat het bakken plaatsvond op verhitte stenen of in hete as. Dit waren platte broden, die nog altijd worden gegeten in met name het Midden-Oosten, Azië en Afrika. De granen die hiervoor gebruikt worden bevatten niet veel gluten (welke nodig zijn om een luchtig brood te maken) als maïs. Waarschijnlijk waren het de Egyptenaren die uitvonden dat door toepassing van het gistingsproces (al in 1300 voor Christus bekend) brood gemaakt kon worden met meer vorm; het kreeg een andere structuur en werd poreus. Daarnaast zijn ook zij degenen die de bakoven uitvonden.
Brood soorten
Op basis van de bestanddelen, de bereidingswijze of formaat wordt een groot aantal broodsoorten onderscheiden. In Nederland regelt het zogenaamde ‘Broodbesluit' onder andere de naamgeving van brood. Hier zullen enkele soorten kort besproken worden: Witbrood wordt vervaardigd uit zuiver tarwebloem; bij melkbrood is hieraan melkpoeder toegevoegd. Volkorenbrood is bereid uit volkorenmeel, gemaakt van de volledige graankorrel van tarwe, rogge, gerst, of mengsels van deze granen. Tarwevolkorenbrood bevat meer B-vitamines, ijzer en calcium dan ander brood. Roggebrood wordt gemaakt van de volledige roggekorrel. De roggekorrel wordt gebroken (donker roggebrood) of gemalen (minder donker). Het donkere roggebrood was oorspronkelijk een specialiteit van de Nederlandse noordelijke provincies en vergt een lange baktijd. Dit brood is met name populair in Scandinavië en Rusland. Het Franse stokbrood wordt in Nederland ongeveer geheel bereid uit bloem van minder harde tarwe en gist. In Frankrijk wordt meestal gebruik gemaakt van zuurdesem i.p.v. gist. Hierdoor is de structuur enigszins verschillend. Vloerbrood wordt op de vloer van de oven gebakken.
Voedingswaarde
Een bruine boterham met pindakaas of kaas is typerend voor het Nederlandse ontbijt of de lunch. Ondanks de enorme populariteit van het Atkins dieet en andere aanverwante diëten waarbij je niet veel tot ongeveer geen koolhydraten mag eten, heeft brood toch nog het imago gezond te zijn. En gelukkig maar, want het meeste brood levert complexe koolhydraten die ons energie verschaffen. Tevens bevatten veel broodsoorten onmisbare voedingsstoffen als o.a. jodium, ijzer, B vitamines en vezels. Brood is er in vele soorten en maten; hoe gezond de boterham die je kiest precies is, hangt af van het soort brood en wat je als broodbeleg kiest. Volkorenbrood is de gezondste optie, omdat hierin de volledige tarwekorrel wordt gebruikt en het hoogste gehalte aan vitamines, mineralen en vezels present is. Bruinbrood, ook wel tarwebrood genoemd, bevat hier iets minder van. Witbrood bevat ongeveer geen vezels, omdat deze eruit zijn gezeefd. Wat alle drie deze broodsoorten gemeen hebben is dat ze niet veel vet en veel koolhydraten bevatten. Naast het soort brood dat je kiest is ook de keuze en hoeveelheid van je broodbeleg ook bepalend hoe gezond je boterham uiteindelijk is. Enkele boterhammen met dubbel dikke lagen boter bijvoorbeeld, zullen je dieet niet ten goede komen.
Jodium en ijzer
Jodium is, net als ijzer, een mineraal dat een belangrijke functie heeft bij de productie van schildklierhormonen. Jodium zit van nature in zeevis en eieren. De schildklierhormonen spelen een belangrijke rol bij de groei, de stofwisseling (metabolisme) en de ontwikkeling van ons zenuwstelsel. Bij een te lage jodiuminneming moet de schildklier harder werken om het tekort aan jodium op te vangen en wordt dan groter in omvang; dit heet krop of struma. Een jodiumtekort zorgt ervoor dat je moe en futloos bent. lees meer over Brood: broodnodig?
