Haarinplanting door microtransplantaties

Inleiding

Een mens heeft zo'n 100.000 à 150.000 haren. Op iedere vierkante centimeter zijn er zo'n 150 à 200 ingeplant. De totale lengte van reeds onze haren bedraagt 3 kilometer bij een man met kort haar, en 30 à 50 kilometer bij een vrouw met lang haar. Onze haren groeien a rato van 1 centimeter per maand. Hun doorsnede bedraagt ongeveer een tiende van een millimeter. We verliezen iedere dag tussen de 40 en 50 haren, maar er komen er ook evenveel bij. Elke haarfollikel brengt tussen de 20 en 30 haren voort, volgens een cyclus die zich gemiddeld om de drieënhalf jaar herhaalt:

• anagene fase (85%) waarin het haar groeit (2 tot 5 jaar)
• catagene fase (1%) gedurende dewelke het haar niet langer groeit, maar behouden blijft (enkele dagen)
• telogene fase (14%) waarin het haar van de hoofdhuid loskomt en uitvalt (2 à 3 maanden).

Tussen twee opeenvolgende cycli is er een periode van inactiviteit die enkele maanden duurt. Bij vrouwen en kinderen zijn er relatief meer haren in de anagene fase dan bij de man. Zoals algemeen bekend oefent de hormonale toestand van vrouwen een invloed uit op hun haarcyclus : gedurende de zwangerschap is de rusttoestand langer, waardoor het aantal haren tijdelijk toeneemt. Maar na de bevalling vallen er meer haren uit. Bij mannen is de levensduur van sommige haarwortels (ter hoogte van het voorhoofd en ter hoogte van de kruin) genetisch korter door de verkorting van de cycli, die het gevolg is van de invloed van het mannelijk hormoon (testosteron) en van het aantal receptoren voor dit hormoon op de haarwortels. Daardoor sterven de haarwortels af en groeien er geen nieuwe haren meer. Dit haarverlies wordt androgenetische alopecia genoemd. Ze veroorzaakt dus een kaalhoofdigheid die genetisch bepaald wordt en die daarom van generatie op generatie wordt overgedragen. De haren in de hippocratische zone, dat is de zone van de nek tot de slapen, hebben minder receptoren voor testosteron en zijn dus minder onderhevig aan de invloed van dit hormoon. Hierdoor is hun levensduur normaal en kunnen ze het volledige leven lang meegaan. Bij een haartransplantatie is het dan ook in deze zone dat de toekomstige transplantaten zullen worden genomen. Ze kunnen worden verplaatst zonder dat hun originele levensduur eronder lijdt. Ze nemen hun genetische bagage immers met zich mee. Opmerking: ook vrouwen kunnen androgenetische kaalhoofdigheid vertonen, maar bij hen is deze verspreid over de volledige schedel.  Bij de man onderscheidt men in de regel zeven graden kaalhoofdigheid. Dit is de classificatie van Hamilton.

Diagnose van de haaruitval

1) Differentiële diagnose van de verschillende oorzaken van haaruitval

Buiten de erfelijke kaalhoofdigheid, die de meest frequente oorzaak van kaalhoofdigheid is, moeten erge haaruitval en het dunner worden van het haar allebei ernstig worden genomen.

• geboorte van een kind: gedurende de zwangerschap vermindert de haaruitval. Hierdoor is er extra haarverlies gedurende de eerste maanden na de bevalling.
• een periode van verhoogde lichaamstemperatuur of ernstige infectie, of nog een ernstige heelkundige ingreep kunnen worden gevolgd door een periode van 3 maanden waarin er veel haar uitvalt.
• ziekten van de schildklier.
• een proteïne-arm dieet en een tekort aan magnesium, calcium, kalium, zink, ijzer, vitamines of minerale zouten (opgepast met onevenwichtige diëten!)
• bepaalde medicatie en anti-kankerbehandelingen.
• de anticonceptiepil bij vrouwen die een erfelijke aanleg hebben tot kaler worden.
• pelade : een ziekte van de hoofdhuid waarbij het haar bij bosjes uitvalt.
• mycose van de hoofdhuid : een infectie van de hoofdhuid te wijten aan een zwam.
• herhaalde agressie op het haar (door kleuringen, ontkleuringen, te vaste knotten, ontkrullingen en watergolven) kan het haar broos maken en doen breken.
• erge stressfactoren (rouw, emotionele shock, operatie)
• trichotillomanie: een zenuwtrek waarbij men zich de haren uittrekt.

Het merendeel van deze aandoeningen kan worden behandeld. Maar eens de haardos onomkeerbaar is aangetast, bestaat de enige natuurlijke oplossing in een haartransplantatie.

2) Diagnose van de haaruitval

Het trichogram
Op verschillende plaatsen van de hoofdhuid, en bij haar dat sedert 3-4 dagen niet meer is gewassen, neemt men in totaal zo'n vijftig haren weg. Deze haren worden dan onderzocht onder een microscoop of onder een microfilmlezer zodat men kan bepalen welk percentage haren zich in welke van de drie fasen van de cyclus bevindt. Bij vrouwen en kinderen zijn er relatief meer haren in de anagene fase dan bij de man. Het voldoet dan om het percentage anagene haren (die nog in groeifase zijn) te vergelijken met het percentage telogene haren (die weldra gaan uitvallen) om een heel precies beeld te verkrijgen van de mate waarin de haaruitval nog gecompenseerd wordt (en dus van de patiënt die wordt behandeld) en om een prognose te maken van de snelheid waarmee het kaler worden voortschrijdt. Dit is dus een noodzakelijke diagnose-factor.

Het foto-trichogram
Eerst wordt er een vierkante centimeter hoofdhuid kaalgeschoren, waarna er macroscopische foto's worden gemaakt. Na vijf dagen maakt men opnieuw foto's en kan men door vergelijking bepalen hoe groot het percentage nieuwe haargroei is. Om een nog preciezer beeld te hebben van de snelheid waarmee het haar opnieuw groeit, kan men de toestand na een maand opnieuw evalueren.

Onderzoek van het haar onder de microscoop
Wanneer het haar buitengewoon fragiel is, wat zou kunnen wijzen op een zwamachtige, een bacteriële of een virale infectie.

Analyse van het haar in het laboratorium
Hiermee kan men erfelijke afwijkingen van de proteïnesamenstelling van het haar vaststellen, alsook wijzigingen die te wijten zijn aan verdovende middelen of vergiftiging door zware metalen.

Biopsie van de hoofdhuid
Bij abnormale haaruitval kan een biopsie extra informatie verschaffen omtrent de reden waarom het haar afbreekt. Wordt nauwelijks toegepast.

Behandelingen

1) Medisch

Behandeling met geneesmiddelen: voedingssupplementen, lotions en vitamines (Biotine, Bépanthène, vitamine B,…) kunnen de meeste aandoeningen van de hoofdhuid overwinnen. Minoxidil-lotion (Regaine): is de enige plaatselijke behandeling en heeft resultaat in 60 procent van de gevallen. Wanneer men deze behandeling gedurende langere tijd twee keer per dag toepast kan men de haaruitval afremmen. Ze is enkel aangewezen bij jonge mannen. Zodra men de behandeling stopzet, herneemt de haaruitval.
Finasteride (Propecia): dit geneesmiddel, dat reeds sedert jaren gebruikt wordt bij de behandeling van hypertrofie van de prostaat (Proscar), stopt de evolutie van het kaal worden bij meer dan 80 procent van de patiënten. In 66 procent is er zelfs opnieuw haargroei !
Ook dit medicijn is uitsluitend geschikt voor mannen en moet ook blijvend genomen worden. In sommige gevallen kan dermografie (tatoeage) interessant zijn. Hierbij wordt de hoofdhuid gekleurd om de indruk te wekken dat er haar op groeit.

2) Haarprothesen (pruiken)

Hun voordelen en hun nadelen zijn genoeg gekend. Ieder moet er maar voor zich over oordelen...

3) Chirurgisch

De methode van de huidlappen (lappen van de hoofdhuid die op het schedeloppervlak worden verplaatst). Deze methode wordt nauwelijks nog gebruikt, vanwege de littekens die ze veroorzaakt. De methode van de huiduitrekkers (onderhuidse elastieken of ballonnetjes die de nog behaarde huid uitrekken waarna de kale huid kan worden weggesneden). Deze methode is vrij doeltreffend, maar ze is pijnlijk en er vormen zich littekens. Het verkleinen van de kale kruin (het wegsnijden van het kale centrale gedeelte). Deze methode kan aangewezen zijn bij grote kaalheid, vooraleer men transplantaten plaatst.

4) Haarimplantaten

Kunstmatige: in het verleden werden er soms verschillende soorten synthetische haren ingeplant. Het risico op afstoting, allergische reacties en infecties was echter zeer groot! Llichaamseigen haren (de eigen haren) : met deze methode kan men zijn 'haarkapitaal' op een meer evenwichtige manier herverdelen. Men vermijdt kale plekken en men kan op een minder harde manier overgaan van een dichte haargroei naar een minder dichte haargroei, die dan wel de volledige schedel bedekt.Deze techniek heeft de laatste paar jaren een enorme ontwikkeling gekend.

Geschiedenis en evolutie

De capillaire autotransplantatie werd voor het eerst toegepast in 1938. Ze werd verder ontwikkeld en in 1959 gesystematiseerd door professor Orentreich. Tot op het einde van de jaren tachtig werd er bij deze techniek gewerkt met grote transplantaten (die een doorsnede hadden van 4 à 6 millimeter). Deze werden in rijtjes naast mekaar ingeplant, wat het uitzicht van een poppenhoofd gaf. Om dat te voorkomen werd er overgestapt op mini-transplantaten (kleine stukjes hoofdhuid met daarin slechts enkele haren). Dit betekende reeds een flinke stap vooruit tegenover vroeger. Naarmate de techniek verder verfijnd werd, kwam men logischerwijze terecht in het andere extreem, namelijk dat van de micro-transplantaten waarbij haren individueel werden overgeplant. Men hoopte hierdoor het esthetische ideaal te kunnen bereiken. Deze individuele transplantaten oogden inderdaad heel natuurlijk, maar het resultaat was ook erg dunnetjes. De volgende fase bestond erin dat men, onder het vergrootglas, vaststelde dat onze haren niet individueel zijn ingeplant, maar dat ze in groepjes van 1 tot 4 haren verdeeld zijn, de zgn. folliculaire eenheid. Tegenwoordig worden deze folliculaire eenheden behouden als wij ze van nature uit hebben. Ze worden dus in hun natuurlijke staat getransplanteerd, met dat verschil dat er op de voorste haarlijn vooral micro-transplantaten van 1 haar worden geplaatst, terwijl er achteraan met micro-transplantaten van 2 tot 4 haren wordt gewerkt. Deze werkwijze komt het effect van een evenwichtige haardichtheid ten goede. Het weghalen van de haren is inmiddels ook verfijnd. In plaats van de punch-methode hanteert men nu de strookjes-methode. Hierbij kan men, als gewenst, verschillende behandelingen na mekaar uitvoeren. Het enige restverschijnsel is een fijn litteken achteraan de schedel, waar het door de haren wordt verborgen.

Techniek

De ingreep vergt geen opname in het ziekenhuis. Er is enkel een plaatselijke verdoving vereist, die eventueel - afhankelijk van wat de patiënt wenst - kan worden aangevuld met een kalmeermiddel. De ingreep vindt vanzelfsprekend plaats met een strikte naleving van de regels van de steriliteit (autoclaaf, steriel veld, enz.) en van de veiligheid (pre-operatieve check-up, zuurstofmeter, cardioscoop, enz..) De ingreep vergt een hoge graad van precisie. Ze wordt uitgevoerd door een team dat speciaal hiervoor is samengesteld en waarvan de leden samen reeds verschillende honderden operaties hebben uitgevoerd. Het team bestaat uit een geneesheer die in de techniek gespecialiseerd is en die wordt bijgestaan door verschillende assistenten. Het aantal assistenten hangt af van het aantal implantaties dat voorzien is. De haren worden in fijne strookjes weggehaald aan de achterkant van de schedel. De strookjes worden dan met uiterste precisie versneden tot minuscule transplantaten. Zo worden de folliculaire eenheden van mekaar gescheiden, waarna ze worden geklasseerd in functie van het aantal haren in iedere eenheid. De zone waar de strookjes zijn weggehaald wordt dan toegenaaid. Dit veroorzaakt slechts een fijn litteken, dat sowieso achter het haar schuil gaat. Het herinplanten van de folliculaire eenheden gebeurt een na een in micro-spleetjes, te weten zeer kleine insnijdingen die met behulp van een micro-bistouri in het oppervlak van de hoofdhuid worden gemaakt. Deze insnijdingen gebeuren volgens een verdeling en in een hoek die exact gelijk zijn aan die van het originele implantaat. Vermits het om micro-insnijdingen in het huidoppervlak gaat, blijft de doorbloeding perfect gevrijwaard. Hierdoor hebben de micro-transplantaten een optimale overlevingskans en bereikt men een maximale haardichtheid per vierkante centimeter. Het spreekt voor zich dat deze dichtheid slechts kan worden lees meer over Haarinplanting door microtransplantaties